Çorap Üzerine Mesh Yapılır mı? Mezheplerin Görüşü ve Şartlar

Günümüzde giyilen ince pamuklu, yünlü veya naylon çorapların üzerine mesh yapılması, dört mezhebin çoğunluk görüşüne ve Din İşleri Yüksek Kurulu’nun fetvasına göre caiz değildir; bu çoraplarla abdest alırken çorap çıkarılıp ayaklar yıkanır. Ancak mest niteliği taşıyan, yani ayağı topuklarla birlikte örten, bağsız durabilen, kalın, suyu hemen geçirmeyen ve kendisiyle yol yürünebilecek dayanıklılıkta olan çoraplara meshedilebilir.

Meselenin kaynağı

Çorap üzerine mesh konusunun dayandığı başlıca rivayet, Muğîre b. Şu’be’den nakledilen “Hz. Peygamber abdest aldı, çoraplarına (cevrabeyn) ve nalinlerine meshetti” hadisidir (Ebû Dâvûd, Tahâret 61; Tirmizî, Tahâret 74). Tirmizî bu rivayeti hasen-sahih olarak nitelerken, Ebû Dâvûd başta olmak üzere bazı hadis münekkitleri Muğîre’den gelen meşhur rivayetin mestler hakkında olduğunu belirterek bu lafzı zayıf görmüşlerdir. Ayrıca bazı sahabilerin çorap üzerine meshettikleri nakledilmiştir. Fakihler bu nakilleri değerlendirirken o dönemdeki “cevrab”ın niteliğini esas almışlardır.

Mezheplerin görüşleri

• Hanefi mezhebi: Ebû Hanîfe önceleri yalnızca altı veya tamamı deri kaplı çoraplara meshi caiz görmüş, rivayete göre ömrünün sonunda iki talebesi Ebû Yûsuf ve Muhammed’in görüşüne dönmüştür. Buna göre deri kaplı olmasa da kalın, ayakta kendiliğinden duran, altını göstermeyen ve suyu emip geçirmeyen sağlam çoraplara meshedilebilir. Fetva da bu yöndedir.
• Şafii mezhebi: Çorabın, üzerinde peş peşe yürümeye elverişli olması ve suyun ayağa ulaşmasına engel olacak sıklıkta bulunması şartıyla meshe izin verilir.
• Maliki mezhebi: Yalnızca deri ile kaplanmış çoraplara mesh caizdir.
• Hanbelî mezhebi: Ayağı örten ve ayakta durabilen kalın çoraplara meshi en geniş biçimde kabul eden mezheptir; yine de çorabın ayağı göstermeyecek kalınlıkta ve kendi başına duracak sağlamlıkta olması aranır.

Görüldüğü gibi mezheplerin hiçbiri “her türlü çoraba mesh olur” dememiş; hepsi çorabın mest gibi koruyucu ve dayanıklı olmasını şart koşmuştur.

Bugünkü çoraplar bu şartları taşır mı?

Gündelik ince çoraplar su değdiğinde hemen ıslanır, ayakkabısız uzun süre yürümeye dayanmaz ve çoğu zaman lastiği olmadan ayakta durmaz. Bu sebeple Din İşleri Yüksek Kurulu, normal çoraplar üzerine mesh yapılamayacağını, mest için aranan şartları taşıyan çoraplara ise meshedilebileceğini belirtmiştir. Piyasada “mest çorap” adıyla satılan, su geçirmez katmanlı ürünler şartları taşıdığı ölçüde mest hükmündedir. Böyle bir ürün alırken şu noktalara bakılabilir:

1. Topukları tamamen örtüyor mu?
2. Üzerine dökülen su hemen içeri sızıyor mu?
3. Bağ veya lastik olmadan ayakta duracak sıkılıkta ve kalınlıkta mı?
4. Ayakkabısız olarak makul bir mesafe yüründüğünde yırtılmayacak sağlamlıkta mı?

İhtiyat ve kolaylık dengesi

Abdest, namazın şartıdır ve ayakların yıkanması Kur’an’la sabit bir farzdır (Mâide Suresi, 5/6). Mesh ise bu farzın yerine geçen bir ruhsattır; ruhsatın sınırları da nasla ve âlimlerin ortak kabulüyle belirlenmiştir. Bu nedenle şüpheli bir uygulamayla ibadeti riske atmak yerine, şartları taşıyan bir mest edinmek hem kolay hem de güvenli bir yoldur. Öte yandan ayağını yıkaması sağlık açısından zararlı olan, yarası veya sargısı bulunan kimseler için ayrı kolaylıklar vardır; onlar sargı üzerine mesh hükümlerinden yararlanır.

Farklı bir mezhebin veya âlimin görüşüne uyarak ince çoraba mesheden kimseleri kınamak da doğru değildir. Ancak Türkiye’de yaygın olan Hanefi ve Şafii mezheplerine göre amel eden kişinin, ince çorap üzerine meshle kıldığı namazların sahih olmayacağını bilmesi gerekir.

Meshi caiz görenlerin gerekçesi ve değerlendirmesi

Çağımızda bazı âlimler, sahabeden nakledilen çorap üzerine mesh uygulamalarını ve dindeki kolaylık ilkesini esas alarak, ayağı örten her çoraba meshedilebileceğini savunmuştur. Bu görüşün sahipleri, hadislerde çorabın kalınlığına dair açık bir şartın yer almadığını ileri sürer. Çoğunluk ise şu noktaya dikkat çeker: Ayakların yıkanması Kur’an’ın açık hükmüdür; bu hükmün yerine geçecek ruhsat ancak aynı kuvvette delille ve delilin kapsadığı ölçüde sabit olur. Mest hakkındaki hadisler tevatür derecesine yakın iken, çorap hakkındaki rivayetin sıhhati tartışmalıdır ve sahabenin giydiği çorapların mest gibi kalın ve dayanıklı olduğu anlaşılmaktadır. Bu sebeple mezhep imamları kıyası, çorabın meste benzediği ölçüyle sınırlı tutmuşlardır. İbadetlerde ihtiyatlı olanı tercih etmek, kişiyi şüpheden kurtaran sağlam yoldur. Nitekim Resûlullah (s.a.s.) “Seni şüpheye düşüreni bırak, şüphe vermeyene bak” buyurmuştur (Tirmizî, Kıyâmet 60).

Sık Sorulan Sorular

İş yerinde ayak yıkamak çok zor, ince çoraba meshedemez miyim?

Zorluk, şartları taşımayan çoraba meshi caiz hale getirmez. Bunun yerine sabah evde abdest alıp mest veya mest hükmünde çorap giymek, gün boyu 24 saat süreyle mesh imkânı verir ve sorunu kökünden çözer.

Mest çorabın üzerine normal çorap giyersem mesh nasıl yapılır?

Mesh, mestin kendisine yapılmalıdır. Üstteki ince çorap suyu alttaki meste ulaştırmayacak şekilde engel oluyorsa mesh sırasında sıyrılır, mest meshedildikten sonra tekrar giyilir.

Yolculukta çoraba mesh için ayrı bir ruhsat var mı?

Yolculuk, meshin süresini üç gün üç geceye çıkarır; ancak üzerine meshedilecek şeyin niteliğini değiştirmez. Yolcu da ancak mest veya mest şartlarını taşıyan çoraba meshedebilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Mâide Suresi (5/6); Ebû Dâvûd, Tahâret 61; Tirmizî, Tahâret 74; Din İşleri Yüksek Kurulu, Fetvalar, "Çorap üzerine mesh"; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I