📚 Konu Derlemesi
Yolculuk ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Yolculukla ilgili ayetler, hadisler ve dualar: yola çıkarken okunacak dua, seferde namaz ve oruç.
Yolculuk, Kur’an’da hem bir imkân hem bir imtihan olarak geçer. Yeryüzünde dolaşıp geçmiş kavimlerin izlerine bakmak tavsiye edilir; böylece seyahat, ibret ve tefekkür için bir vesile sayılır. Öte yandan yolculuğun zorluğu göz önünde tutulup ibadetlerde kolaylık tanınır.
Seferî olan kişi dört rekâtlı farz namazları iki rekât kılar; Hanefî mezhebinde bu bir ruhsat değil, uygulanması gereken bir hükümdür. Oruç ise yolcunun tercihine bırakılmış, tutmadığı günleri kaza etmesi istenmiştir.
Yola çıkarken binek duasının okunması, aileye veda edilmesi, yol arkadaşlarının birbirini gözetmesi ve dönüşte selamla eve girilmesi sünnet olarak nakledilir. Yolcunun duasının makbul olduğuna dair rivayetler, seyahati manevi bir fırsat hâline getirir.
Bu sayfada yolculukla ilgili ayetleri, hadisleri, yolculuk dualarını ve seferilik konulu yazı ve soruları topladık.
Yolculuk ile İlgili Ayetler
9 ayet · Diyanet meali
لِتَسْتَوُۥا۟ عَلَىٰ ظُهُورِهِۦ ثُمَّ تَذْكُرُوا۟ نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا ٱسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَتَقُولُوا۟ سُبْحَٰنَ ٱلَّذِى سَخَّرَ لَنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقْرِنِينَ
Litastawoo 'alaa zuhoorihee summa tazkuroo ni'mata Rabbikum izastawaitum 'alaihi wa taqooloo Subhaanal lazee sakhkhara lana haaza wa maa kunnaa lahoo muqrineen
Siz onların sırtına binip üzerlerine yerleştiğiniz zaman, Rabbinizin nimetini anarak şöyle diyesiniz: "Bunları bizim hizmetimize veren Allah'ı tenzih ve tesbih ederiz. Yoksa bizim bunlara gücümüz yetmezdi."
وَإِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ
Wa innaaa ilaa Rabbinaa lamunqaliboon
"Gerçekten biz Rabbimize döneceğiz."
وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِى ٱلْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا۟ مِنَ ٱلصَّلَوٰةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ ۚ إِنَّ ٱلْكَٰفِرِينَ كَانُوا۟ لَكُمْ عَدُوًّۭا مُّبِينًۭا
Wa izaa darabtum fil ardi falaisa 'alaikum junaahun an taqsuroo minas Salaati in khiftum ai yaftinakumul lazeena kafarooo; innal kaafireena kaanoo lakum aduwwam mubeenaa
Yeryüzünde sefere çıktığınızda kâfirlerin size bir kötülük yapacağından korkarsanız namazı kısaltmanızda size bir vebal yoktur. Kuşkusuz kâfirler sizin apaçık düşmanınızdır.
أَيَّامًۭا مَّعْدُودَٰتٍۢ ۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍۢ فَعِدَّةٌۭ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۚ وَعَلَى ٱلَّذِينَ يُطِيقُونَهُۥ فِدْيَةٌۭ طَعَامُ مِسْكِينٍۢ ۖ فَمَن تَطَوَّعَ خَيْرًۭا فَهُوَ خَيْرٌۭ لَّهُۥ ۚ وَأَن تَصُومُوا۟ خَيْرٌۭ لَّكُمْ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
Ayyaamam ma'doodaat; faman kaana minkum mareedan aw'alaa safarin fa'iddatum min ayyaamin ukhar; wa 'alal lazeena yuteeqoonahoo fidyatun ta'aamu miskeenin faman tatawwa'a khairan fahuwa khairulo lahoo wa an tasoomoo khairul lakum in kuntum ta'lamoon
(Size farz kılınan oruç), sayılı günlerdedir. İçinizden hasta olan veya yolculukta bulunan ise, diğer günlerde, tutamadığı günler sayısınca tutar. Ona dayanıp kalacaklar üzerine de bir yoksulu doyuracak kadar fidye gerekir. Her kim de hayrına fidyeyi artırırsa, hakkında daha hayırlıdır. Bununla beraber, eğer bilirseniz, oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır.
قُلْ سِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَٱنظُرُوا۟ كَيْفَ بَدَأَ ٱلْخَلْقَ ۚ ثُمَّ ٱللَّهُ يُنشِئُ ٱلنَّشْأَةَ ٱلْءَاخِرَةَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
Qul seeroo fil ardi fanzuroo kaifa baa al khalqa summal laahu yunshi''un nash atal Aakhirah; innal laaha 'alaa kulli shai'in Qadeer
De ki: "Yeryüzünde gezip dolaşın da, Allah ilk baştan nasıl yaratmış bakın. İşte Allah bundan sonra (aynı şekilde) ahiret hayatını da yaratacaktır." Gerçekten Allah her şeye kadirdir.
هُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ ذَلُولًۭا فَٱمْشُوا۟ فِى مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا۟ مِن رِّزْقِهِۦ ۖ وَإِلَيْهِ ٱلنُّشُورُ
Huwal lazee ja'ala lakumul arda zaloolan famshoo fee manaakibihaa wa kuloo mir rizqihee wa ilaihin nushoor
O size yeri boyun eğer kıldı. Haydi onun omuzlarında (dağlarında, tepelerinde) yürüyün ve Allah'ın rızkından yeyin. Dönüş ancak O'nadır.
أَفَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌۭ يَعْقِلُونَ بِهَآ أَوْ ءَاذَانٌۭ يَسْمَعُونَ بِهَا ۖ فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى ٱلْأَبْصَٰرُ وَلَٰكِن تَعْمَى ٱلْقُلُوبُ ٱلَّتِى فِى ٱلصُّدُورِ
Afalam yaseeroo fil ardi fatakoona lahum quloobuny ya'qiloona bihaaa aw aazaanuny yasm'oona bihaa fa innahaa laa ta'mal absaaru wa laakin ta'mal quloobul latee fissudoor
Yeryüzünde dolaşmıyorlar mı ki olanları akledecek kalbleri, işitecek kulakları olsun. Gerçek şudur ki, gözler kör olmaz, fakat asıl göğüslerin içindeki kalpler kör olur.
۞ وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِىٓ ءَادَمَ وَحَمَلْنَٰهُمْ فِى ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ وَرَزَقْنَٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ وَفَضَّلْنَٰهُمْ عَلَىٰ كَثِيرٍۢ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًۭا
Wa laqad karramnaa Baneee aadama wa hamalnaahum fil barri walbahri wa razaqnaahum minat taiyibaati wa faddalnaahum 'alaa kaseerim mimman khalaqnaa tafdeelaa
Andolsun ki biz, insanoğlunu şan ve şeref sahibi kıldık. Karada ve denizde taşıtlara yükledik ve temiz yiyeceklerden onları rızıklandırdık. Onları yarattıklarımızın birçoğundan üstün kıldık.
ٱلْحَجُّ أَشْهُرٌۭ مَّعْلُومَٰتٌۭ ۚ فَمَن فَرَضَ فِيهِنَّ ٱلْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِى ٱلْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوا۟ مِنْ خَيْرٍۢ يَعْلَمْهُ ٱللَّهُ ۗ وَتَزَوَّدُوا۟ فَإِنَّ خَيْرَ ٱلزَّادِ ٱلتَّقْوَىٰ ۚ وَٱتَّقُونِ يَٰٓأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ
Al-Hajju ashhurum ma'-loomaat; faman farada feeinnal hajja falaa rafasa wa laa fusooqa wa laa jidaala fil Hajj; wa maa taf'aloo min khairiny ya'lamhul laah; wa tazawwadoo fa inna khairaz zaadit taqwaa; wattaqooni yaaa ulil albaab
Hac, bilinen aylardadır. Her kim o aylarda hacca başlayıp kendisine farz ederse; artık hacda kadına yaklaşmak, günah işlemek ve kavga etmek yoktur. Siz hayırdan ne işlerseniz, Allah onu bilir. Kendinize azık edinin. Şüphesiz ki azıkların en hayırlısı Allah korkusudur. Ey akıl sahipleri! Benden korkun!
Yolculuk ile İlgili Hadisler
- Ayakkabıyı giyerken sağdan başlamakBiriniz ayakkabısını giyerken sağdan başlasın, çıkarırken soldan başlasın. Sağ ayak giyilmede ilk, çıkarılmada son olsun.
- Bereket hangi lokmadadır bilinmezSizden birinizin lokması düşerse, üzerine bulaşan şeyi temizleyip onu yesin ve şeytana bırakmasın. Yemeği bitirince de parmaklarını yalasın; çünkü o, yemeğinin hangisinde…
- Besmele çek, sağ elinle ve önünden yeÖmer b. Ebî Seleme anlatıyor: Resûlullah'ın himayesinde bir çocuktum, yemek yerken elim tabağın her yanında dolaşırdı. Resûlullah bana: "Yavrum! Besmele çek, sağ…
- Gece kapları örtün, kapıları kapatınGece olunca kapıları kapatın ve Allah'ın adını anın; su kaplarının ağzını bağlayın, kaplarınızı örtün ve Allah'ın adını anın; lambalarınızı da söndürün.
- İçerken kaba nefes vermemekBiriniz su içtiği zaman kabın içine nefes vermesin.
- İki kişilik yemek üç kişiye yeterİki kişilik yemek üç kişiye, üç kişilik yemek dört kişiye yeter.
- İzin istemek üç defadırİzin istemek üç defadır. Sana izin verilirse girersin, verilmezse geri dönersin.
- Kibirle elbisesini sürüyenKim kibirlenerek elbisesini yerde sürürse, Allah kıyamet gününde ona rahmet nazarıyla bakmaz.
Yolculuk ile İlgili Dualar
- Afetzedeler İçin DuaDeprem, sel ve benzeri afetlerde zarar görenler için sabır, teselli ve hayırlı karşılık dilemek üzere okunan dua.
- Ağrıyan Yere El Koyup Okunacak Dua (Bismillâh Üç Defa)Vücudunda ağrı hisseden kişinin elini ağrıyan yere koyarak üç defa besmele, yedi defa sığınma cümlesiyle okuduğu şifa duası.
- Akrep ve Zehirli Hayvandan Korunma DuasıAkşam okuyana o gece akrep ve zehirli hayvanın zarar vermeyeceği, konaklayana da zarar dokunmayacağı bildirilen istiâze.
- Allâhumme Ağisnâ (Üç Defa)Peygamberimizin cuma hutbesinde kuraklık şikâyeti üzerine üç defa okuduğu kısa yağmur duasıdır.
- Allâhumme Bârik Lehüm fîmâ Razaktehüm (Ev Sahibine)Misafir olunan evde yemekten sonra ev sahibine bereket, mağfiret ve rahmet dilemek için okunan nebevî dua.
- Allâhumme Ehillehû Aleynâ bi’l-Yümni ve’l-ÎmânYeni ay hilali görüldüğünde ayın bereketli, güvenli ve imanla geçmesi için okunan nebevî duadır.
- Allâhumme Ente’s-Sâhibu fi’s-SeferYola çıkan müminin Allah'ı yolculukta yoldaş, geride bıraktığı ailesi için vekil kıldığı kısa yolculuk duası.
- Allâhumme Havâleynâ ve Lâ AleynâYağmur aşırı yağıp zarar vermeye başlayınca, yağmurun meskûn yerlerden tepelere ve vadilere yönelmesi için okunan dua.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Bayram Namazı Nasıl Kılınır?Ramazan ve Kurban Bayramı namazı nasıl kılınır? Hükmü, vakti, zevâid tekbirleri, adım adım kılınışı, teşrik tekbirleri ve bayram gününün sünnetleri.
- Cemaatle Namaz ve İmamlıkCemaatle namazın hükmü, imamlığa kimin daha layık olduğu, imamlığın şartları, saf düzeni, imama uyma ve mesbûk kişinin namazı.
- Cenaze Namazı Nasıl Kılınır?Cenaze namazı nasıl kılınır? Farzları, şartları, dört tekbirde okunacak dualar, niyeti, kadın ve erkek cenazesinde fark ve cenazeye katılmanın adabı.
- Cuma Namazı Nasıl Kılınır?Cuma namazı kimlere farzdır, şartları nelerdir, kaç rekâttır ve nasıl kılınır? Cuma gününün adabı ve hutbenin dinlenmesiyle ilgili bilgiler.
- Hacet Namazı ve Tövbe NamazıBir ihtiyaç için kılınan hacet namazı ve günahtan sonra kılınan tövbe namazının dayanakları, kılınışları ve rivayetlerin durumu.
- Hasta Namazı Nasıl Kılınır?Hasta kişi namazını nasıl kılar? Oturarak, sandalyede, yatarak ve ima ile namaz, abdest ve teyemmüm kolaylıkları, namaz borcu olan hastanın durumu.
Sık Sorulan Sorular
- Elektronik sigarayla orucunu bozan kişiye kefaret gerekir mi?
- Kaza orucu nedir?
- Kefaret orucu iki ay mı sayılır, altmış gün mü?
- Oruç fidyesi Ramazan’ın başında mı, sonunda mı verilir?
- Yolculukta oruç tutmak mı daha faziletli, tutmamak mı?
- Diyanet Vakfı’na online fidye ödemek caiz mi?
- Fidye Ramazan gelmeden, Şaban’da peşin verilebilir mi?
- Kefaret orucu nedir, kime gerekir?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali