Cenaze Namazı Nasıl Kılınır?
Cenaze namazı nasıl kılınır? Farzları, şartları, dört tekbirde okunacak dualar, niyeti, kadın ve erkek cenazesinde fark ve cenazeye katılmanın adabı.
Cenaze Namazının Hükmü
Cenaze namazı, vefat eden bir müslüman için kılınan ve ona dua etmek amacı taşıyan bir namazdır. Hükmü farz-ı kifâyedir. Yani bir kısım müslümanlar bu namazı kıldığında diğerlerinin üzerinden sorumluluk kalkar; hiç kimse kılmazsa o cenazeden haberdar olan herkes sorumlu olur. Hz. Peygamber, cenaze namazına katılıp defnine kadar bulunan kimse için büyük sevap olduğunu bildirmiştir.
Cenaze Namazının Farzları
Hanefî mezhebine göre cenaze namazının farzları ikidir:
- Dört tekbir almak: Her tekbir bir rekât yerine geçer.
- Kıyam: Namazı ayakta kılmak. Mazeretsiz olarak oturarak kılınan cenaze namazı geçerli değildir.
Cenaze Namazının Sünnetleri
- İmamın cenazenin göğsü hizasında durması.
- Birinci tekbirden sonra Sübhâneke okumak.
- İkinci tekbirden sonra salavat (Allâhümme salli ve bârik) okumak.
- Üçüncü tekbirden sonra cenaze için dua etmek.
Cenaze Namazının Sıhhat Şartları
- Cenazenin müslüman olması.
- Cenazenin yıkanmış (gasledilmiş) ve kefenlenmiş olması. Şehitler bu hükmün dışındadır.
- Cenazenin namaz kılanların önünde, yerde veya musalla taşında bulunması.
- Namazı kılanların, diğer namazlarda olduğu gibi abdestli, avretleri örtülü ve kıbleye yönelmiş olmaları.
Cenaze Namazı Adım Adım
- Saf düzeni: Cenaze kıble tarafına, başı imamın sağ tarafına gelecek şekilde konur. İmam cenazenin göğüs hizasında durur. Cemaat, imamın arkasında tek sayıda saf olacak şekilde dizilir; kalabalık değilse en az üç saf olması güzel görülmüştür.
- Niyet: İmam “Niyet ettim Allah rızası için şu cenaze namazını kılmaya” diye niyet eder. Cemaat ise “Niyet ettim Allah rızası için şu cenaze namazını kılmaya, uydum hazır olan imama” diye niyet eder. Cenazenin erkek, kadın veya çocuk olduğuna göre “şu erkek/kadın/çocuk cenaze için dua etmeye” diye belirtmek de yaygındır.
- Birinci tekbir: Eller kulak hizasına (kadınlar omuz hizasına) kaldırılarak “Allâhü ekber” denir ve eller bağlanır. Sübhâneke okunur; “ve teâlâ ceddük” kısmından sonra “ve celle senâük” ilave edilir.
- İkinci tekbir: Eller kaldırılmadan “Allâhü ekber” denir. Allâhümme salli ve Allâhümme bârik duaları okunur.
- Üçüncü tekbir: Eller kaldırılmadan “Allâhü ekber” denir. Cenaze duası okunur. Cenaze duasını bilmeyen kişi Rabbenâ âtinâ duasını veya bildiği başka bir duayı, dua niyetiyle Fâtiha’yı okuyabilir.
- Dördüncü tekbir: Eller kaldırılmadan “Allâhü ekber” denir. Bu tekbirden sonra bir şey okunmadan önce sağa, sonra sola selam verilir. Sağa selam verirken cenazeye ve sağdaki cemaate, sola selam verirken soldaki cemaate niyet edilir.
İmam tekbirleri ve selamları sesli söyler; cemaat ise tekbir ve duaları sessizce söyler.
Cenaze Namazına Geç Kalan Kişi
İmam birkaç tekbir aldıktan sonra yetişen kişi, imamın bir sonraki tekbirini bekler ve onunla birlikte tekbir alarak namaza katılır. İmam selam verdikten sonra, kaçırdığı tekbirleri cenaze kaldırılmadan önce dua okumadan art arda alarak selam verir.
Cenaze Namazıyla İlgili Önemli Hükümler
- Ayakkabıyla kılmak: Ayakkabılar temizse ayakkabıyla cenaze namazı kılınabilir. Ayakkabıların temizliğinden emin olunmuyorsa çıkarılıp üzerine basılarak kılınır.
- Gıyabî cenaze namazı: Cenaze orada bulunmadan kılınan cenaze namazıdır. Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre kılınmaz; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise kılınabilir. Hz. Peygamber’in Habeş Necâşîsi için gıyabî cenaze namazı kıldığı bildirilmiştir; Hanefîler bunu ona mahsus bir durum olarak değerlendirir.
- Birden fazla cenaze: Birden fazla cenaze için tek bir cenaze namazı kılınabilir.
- Çocuk cenazesi: Canlı doğup ölen çocuğun cenaze namazı kılınır. Üçüncü tekbirden sonra çocuğa özel dua okunur.
- Tekrar kılınmaz: Hanefîlere göre cenaze namazı bir defa kılındıktan sonra, velisi kılmamışsa hariç, tekrar kılınmaz.
Cenazeye Katılmanın Adabı
- Cenaze namazından sonra imamın “Merhumu nasıl bilirdiniz?” sorusuna cemaatin “İyi bilirdik” şeklinde cevap vermesi, dinî bir şart değil, bir gelenektir. Ölen hakkında hayırla söz etmek ise tavsiye edilmiştir.
- Hak sahiplerinin haklarını helal etmeleri istenir.
- Cenazeyi taşımak, defnine katılmak ve kabir başında dua etmek sünnettir.
- Cenaze sahiplerine taziyede bulunmak, onlara yemek hazırlamak ve teselli etmek güzel bir davranıştır.
- Cenazede yüksek sesle ağlamak, feryat etmek hoş görülmemiştir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Tevbe Suresi (9/84); Buhârî, Cenâiz 59; Müslim, Cenâiz 52; Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cenâiz; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, Ankara; Mevsılî, el-İhtiyâr li-ta'lîli'l-Muhtâr, "Bâbü'l-Cenâiz"; Kâsânî, Bedâiu's-sanâi'; Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslâm İlmihali; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Cenaze" md.
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Tevbe Suresi (9/84)
- Buhârî, Cenâiz 59; Müslim, Cenâiz 52
- Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cenâiz
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, Ankara
- Mevsılî, el-İhtiyâr li-ta'lîli'l-Muhtâr, "Bâbü'l-Cenâiz"
- Kâsânî, Bedâiu's-sanâi'
- Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslâm İlmihali
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Cenaze" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.