Hz. Elyesa’ (a.s.)

Kur’an’da Hz. Elyesa’

Hz. Elyesa’, Kur’an’da adı iki yerde geçen İsrâiloğulları peygamberlerindendir. En’âm Suresi’nde şöyle buyrulur: “İsmâil’i, Elyesa’ı, Yûnus’u ve Lût’u da doğru yola ilettik. Hepsini âlemlere üstün kıldık.” (En’âm Suresi, 6/86). Sâd Suresi’nde ise “İsmâil’i, Elyesa’ı ve Zülkifl’i de an. Hepsi de hayırlı kimselerdendi” denilir (Sâd Suresi, 38/48).

En’âm Suresi’ndeki ayetler, İbrâhîm’in soyundan gelen on sekiz peygamberi sayar ve bu listenin sonunda Hz. Peygamber’e şöyle hitap edilir: “İşte onlar Allah’ın hidayet ettiği kimselerdir. Sen de onların yoluna uy.” (En’âm Suresi, 6/90). Dolayısıyla Elyesa’, Hz. Peygamber’e örnek gösterilen peygamberler zincirinin bir halkasıdır. Kur’an, onun hayatı ve tebliği hakkında ayrıntı vermez.

Adı ve Kimliği

İslam âlimleri Elyesa’ı, Tevrat’ta adı geçen Elişa (Elisha) peygamberle aynı kişi olarak kabul eder. Adının okunuşunda kıraat farklılığı vardır: Kurrâların çoğu “el-Yesa'” şeklinde, Hamza, Kisâî ve Halef ise “el-Leyse'” şeklinde okumuştur. Türkçede genellikle “Elyesa'” veya “Elyesa” diye yazılır.

Tarih kaynaklarına göre Elyesa’, Hz. Yûsuf’un oğullarından Efrâyim’in soyundandır. Hz. İlyâs’ın öğrencisi ve yol arkadaşı olmuş, İlyâs’tan sonra onun yerine geçerek İsrâiloğullarını tevhide çağırmaya devam etmiştir. İlyâs gibi o da Ba’l’e tapıcılığa karşı mücadele etmiştir. Bu bilgiler Kur’an’da değil, tarih kaynaklarında ve Tevrat’ta yer alır.

Rivayetlerde Geçen Olaylar

Tevrat’ın Krallar kitabında Elişa’ya nispet edilen pek çok olağanüstü olay anlatılır: Suyu şifalı hâle getirmesi, bir dul kadının az yağını çoğaltması, bir çocuğu diriltmesi, Suriyeli bir komutanın cüzzamını iyileştirmesi gibi. İslam kaynaklarında da bu anlatımların bir kısmı nakledilmiştir. Bunlar İsrâilî rivayetlerde geçer, Kur’an’da yoktur. Müslüman bir okuyucunun bu anlatımlara “doğrulamadan ve yalanlamadan” yaklaşması, Hz. Peygamber’in Ehl-i kitap rivayetleri hakkındaki genel tavsiyesine uygundur (Buhârî).

Zülkifl’in, Elyesa’ın halefi olduğu ve onun şartlarını kabul ederek “kefil” olduğu yönündeki rivayet de İsrâilî kaynaklıdır ve kesinlik ifade etmez.

“Âlemlere Üstün Kılınmak”

Kur’an’ın Elyesa’ ile birlikte diğer peygamberler için kullandığı “Hepsini âlemlere üstün kıldık” ifadesi, onların kendi dönemlerinde insanlar arasından peygamberlik için seçildiklerini anlatır. Bu üstünlük soy veya servetle değil, hidayet, doğruluk ve Allah’a teslimiyetle ilgilidir. Hemen ardından gelen ayette Allah, onların atalarından, soylarından ve kardeşlerinden bir kısmını da seçip doğru yola ilettiğini bildirir ve şu uyarıyı yapar: “Eğer onlar da şirk koşsalardı, yapmakta oldukları bütün işler boşa giderdi.” (En’âm Suresi, 6/87-88). Bu, peygamberlerin bile tevhid ilkesine bağlılık açısından sorumlu tutulduğunu gösterir.

Hayırlılardan Olmak

Sâd Suresi’ndeki “ahyâr” (hayırlılar) vasfı, Elyesa’ın hem ahlakıyla hem de insanlara faydasıyla tanındığını ifade eder. Hz. Peygamber, insanların en hayırlısının insanlara en faydalı olan olduğunu bildirmiştir. Ayrıca bu ayetten hemen önce anılan İbrâhîm, İshak ve Yakup için “ahiret yurdunu düşünen” kullar denilmesi (Sâd Suresi, 38/45-47), hayırlılığın ahiret bilinciyle bağlantılı olduğunu gösterir.

Bir Hoca ve Talebe Örneği

Tarih kaynaklarının anlattığı İlyâs ile Elyesa’ ilişkisi, ilim ve davetin nesilden nesile nasıl aktarıldığının güzel bir örneğidir. Bir öğretmenin yetiştirdiği talebe, onun başlattığı işi devam ettirmiş ve toplumu tevhid üzere tutmaya çalışmıştır. İslam geleneğinde de ilim, bu şekilde hocadan talebeye, isnad zinciriyle aktarılmıştır.

Peygamberlere İman

Elyesa’ gibi hakkında az bilgi verilen peygamberler, bütün peygamberlere ayrım yapmadan iman etmenin önemini hatırlatır. Kur’an, müminlerin “Allah’ın peygamberlerinden hiçbiri arasında ayrım yapmayız” dediklerini bildirir (Bakara Suresi, 2/285).

Hz. Peygamber de peygamberler arasında üstünlük yarışına sokacak şekilde karşılaştırmalar yapılmasını hoş görmemiştir (Buhârî; Müslim). Bu edep, adı az geçen peygamberlerin de büyük peygamberler kadar saygıyı hak ettiğini hatırlatır. Elyesa’, “âlemlere üstün kılınan” ve “hayırlılardan” olan bir peygamber olarak her mümin için saygıyla anılması gereken bir şahsiyettir. Onun hakkında bilinenlerin azlığı, Kur’an’ın her peygamberin hayatını değil, tevhid mesajının sürekliliğini ön plana çıkardığını gösterir.

Onu ve diğer peygamberleri anarken “aleyhisselam” demek de müminin edebidir.

Alınacak Dersler

• Allah katındaki değer, adı çok anılmakla değil, hidayet ve doğrulukla ölçülür.
• Peygamberler zinciri tek bir tevhid davasının halkalarıdır; hepsine iman etmek gerekir.
• Hayırlı bir işi başlatan kadar, onu devam ettiren de değerlidir.
• İsrâilî rivayetlere karşı ölçülü olmak, Kur’an’ın bildirdiğiyle yetinmek gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: En'âm Suresi (6/83-90); Sâd Suresi (38/45-48); Buhârî (Ehl-i kitap rivayetleri hakkındaki hadis); İbn Kesîr, Kısasü'l-Enbiyâ, "Elyesa'" bölümü; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Elyesa'" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir, En'âm 83-90 tefsiri

Bu içerik nasıl hazırlandı? →