Boşanma (Talak) Hükümleri ve Diyanet’in Tavsiyeleri

Boşanma İslam’da Son Çaredir

İslam evliliğin kalıcı olmasını esas alır; ancak eşlerin bir arada yaşamasının imkânsız hâle geldiği durumlarda ayrılığa da izin verir. Hz. Peygamber’e nispet edilen “Allah katında helallerin en sevimsizi boşanmadır” sözü (Ebû Dâvûd, Talâk) senet bakımından tartışmalı olsa da, anlamı Kur’an’ın genel yaklaşımıyla uyumludur: Boşanma meşrudur, fakat hafife alınacak bir iş değildir. Kur’an, geçimsizlik durumunda önce hakemler aracılığıyla barışın aranmasını emreder (Nisâ Suresi, 4/35).

Talak Nedir?

Talak, sözlükte “bağı çözmek” anlamına gelir; fıkıhta ise nikâh bağını belirli sözlerle sona erdirmektir. Klasik fıkıhta boşama yetkisi kocaya verilmiş, kadına ise hul’ (karşılıklı anlaşarak ayrılma), tefvîz (boşanma yetkisinin kadına devredilmesi) ve hâkim kararıyla ayrılma (tefrik) yolları tanınmıştır.

Talakın Türleri

Ric’î Talak

Açık bir sözle bir veya iki defa yapılan boşamadır. Bu durumda iddet süresi dolmadan koca, yeni bir nikâha gerek kalmadan eşine dönebilir (ric’at). İddet biterse evlilik sona erer; eşler dilerse yeni bir nikâh ve mehirle yeniden evlenebilir.

Bâin Talak

Nikâh bağını hemen sona erdiren boşamadır. Eşler yeniden bir araya gelmek isterse yeni bir nikâh gerekir. Kinayeli sözlerle boşama niyetiyle yapılan talak ile hul’ bu türdendir.

Üç Talak (Beynûnet-i Kübrâ)

Kur’an, dönülebilir boşamanın iki defa olduğunu bildirir (Bakara Suresi, 2/229). Üçüncü talaktan sonra kadın, başka biriyle gerçek ve kalıcı bir evlilik yapıp bu evlilik doğal yollarla sona ermedikçe eski eşine helal olmaz (Bakara Suresi, 2/230). Bu evliliğin eski eşe dönmek amacıyla göstermelik yapılması (hülle) Hz. Peygamber tarafından lanetlenmiş ve haram sayılmıştır (Tirmizî, Nikâh).

Sünnete Uygun Boşama

Âlimler, boşamanın kadının temiz olduğu ve bu temizlik döneminde cinsel ilişkide bulunulmamış bir zamanda tek talak ile yapılmasını sünnete uygun (talâk-ı sünnî) kabul eder. Hayız hâlinde boşamak ya da tek seferde üç talak vermek bid’î talak olup günahtır (Buhârî, Talâk; Müslim, Talâk).

Diyanet’in Güncel Yaklaşımı

Din İşleri Yüksek Kurulu, boşanmanın ciddiyetini koruyan ve aileyi korumayı amaçlayan bazı önemli değerlendirmeler yapmıştır:

• Tek mecliste verilen üç talak: Kurul, sahabe dönemindeki uygulamayı ve bazı âlimlerin görüşlerini de dikkate alarak, bir mecliste tek sözle ya da peş peşe verilen üç talakın bir talak (ric’î) sayılacağı görüşünü benimsemiştir.
• Öfke anında boşama: Kişinin ne söylediğini bilemeyecek derecede şiddetli öfke hâlinde söylenen boşama sözlerinin geçerli olmadığı değerlendirilir.
• Yemin ve şarta bağlı talak: “Şunu yaparsam karım boş olsun” gibi, boşama kastı taşımayan ve bir şeyi yapmak veya yapmamak için söylenen sözlerde, gerçek bir boşama niyeti yoksa talak vaki olmaz; bu durum yemin gibi değerlendirilir ve yemin kefareti gerekir.
• Resmî boşanma: Türkiye’de mahkeme kararıyla gerçekleşen boşanma, fıkhen de bâin talak hükmündedir.

Bu değerlendirmeler kişiden kişiye değişen durumlar içerdiğinden, boşama sözü söyledikten sonra tereddüt yaşayanların mutlaka bir müftülüğe başvurması gerekir.

İddet

İddet, evliliği sona eren kadının yeniden evlenmeden önce beklemesi gereken süredir. Âdet gören kadın için üç hayız (Hanefîlere göre) (Bakara Suresi, 2/228), âdet görmeyen kadın için üç ay, hamile kadın için doğuma kadar (Talâk Suresi, 65/4), kocası vefat eden kadın için dört ay on gündür (Bakara Suresi, 2/234). İddet süresince kocanın nafaka ve barınma yükümlülüğü devam eder. Şâfiî mezhebinde üç “kur'” temizlik dönemleri olarak anlaşılır.

Boşanmada Ahlak

Kur’an, ayrılığın da güzellikle olmasını emreder: “Ya iyilikle tutmak ya da güzellikle bırakmak” (Bakara Suresi, 2/229). Eşlerin birbirini karalaması, çocukları araç olarak kullanması, mehir ve nafaka haklarını engellemesi haramdır. Çocuklar anne ve babanın ayrılığından en az zararla çıkmalı, her iki ebeveyn ile ilişkileri korunmalıdır.

Kadının Boşanma Yolları

İslam hukuku, kadına da evliliği sona erdirme imkânları tanımıştır. Hul’ yolunda kadın, mehrinden veya başka bir maldan vazgeçerek kocasıyla anlaşır ve ayrılır. Sabit b. Kays’ın hanımı, kocasının ahlakını ve dinini kusurlu görmediğini ancak onunla yaşamak istemediğini söyleyince, Hz. Peygamber ona aldığı bahçeyi geri vermesini ve ayrılmasını söylemiştir (Buhârî, Talâk).

Ayrıca kocanın nafakayı vermemesi, eşine zarar vermesi, uzun süre kayıp olması veya ağır bir hastalığı bulunması gibi durumlarda kadın, hâkime başvurarak ayrılık talep edebilir. Nikâh sırasında boşama yetkisinin kadına da verilmesi (tefvîz) mümkündür. Türkiye’de boşanma davaları her iki eş için de aile mahkemeleri aracılığıyla yürütülmektedir.

Boşanma ile ilgili dinî sorularınız için müftülüklere, fetva.diyanet.gov.tr adresine veya Alo 190 hattına başvurabilirsiniz. Müftülüklerdeki Aile ve Dinî Rehberlik Büroları, ayrılık eşiğindeki çiftlere ücretsiz danışmanlık sunmaktadır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/228-230, 2/234); Nisâ Suresi (4/35); Talâk Suresi (65/1, 65/4); Ebû Dâvûd, Talâk (senedi tartışmalı); Buhârî, Talâk; Müslim, Talâk; Tirmizî, Nikâh; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu kararları; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal II: İslam ve Toplum

Bu içerik nasıl hazırlandı? →