Cenaze İşlemleri: Yıkama, Kefenleme ve Defin

Ölüm ve Müminin Tavrı

Ölüm, her canlının tadacağı bir gerçektir (Âl-i İmrân Suresi, 3/185). Müslüman için ölüm bir yok oluş değil, ebedî hayata geçişin kapısıdır. Vefat eden bir müslümanın yıkanması, kefenlenmesi, namazının kılınması ve defnedilmesi, müslümanlar üzerine farz-ı kifâyedir; yani bir kısmı yaptığında diğerlerinden sorumluluk düşer, hiç kimse yapmazsa haberi olan herkes sorumlu olur.

Ölüm Döşeğindeki Kişi

Ölmek üzere olan kişinin yanında Kelime-i Tevhid ve Kelime-i Şehadet sesli olarak okunur; buna telkin denir. Hz. Peygamber, “Ölülerinize (ölmek üzere olanlara) ‘Lâ ilâhe illallah’ı telkin edin” buyurmuştur (Müslim, Cenâiz). Ancak hastaya “söyle” diye ısrar edilmez; yanında okunur ki o da duyup tekrar etsin. Mümkünse yüzü kıbleye çevrilir, yanında Yâsîn Suresi okunur.

Vefattan Hemen Sonra

• Gözleri kapatılır, çenesi bir bezle bağlanır, kolları yanlarına uzatılır.
• Üzerindeki elbiseler çıkarılarak bedeni bir örtü ile örtülür.
• Yakınlarına haber verilir, borçları varsa not edilir.
• Cenazenin bekletilmeden, mümkün olan en kısa sürede defnedilmesi sünnettir (Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cenâiz).
• Resmî işlemler için ölüm raporu alınır, belediyenin cenaze hizmetleri birimi ile iletişime geçilir.

Cenazenin Yıkanması (Gasil)

Cenaze temiz ve gözden uzak bir yerde, teneşir tahtası üzerinde yıkanır. Erkek cenazeyi erkekler, kadın cenazeyi kadınlar yıkar. Eşlerden biri diğerini yıkayabilir; Hanefîlere göre koca, vefat eden karısını yıkayamaz, karı ise kocasını yıkayabilir. Şâfiî mezhebinde her iki eş de birbirini yıkayabilir. Günümüzde cenazeler çoğunlukla belediyelerin veya müftülüklerin gassalhanelerinde görevli personel tarafından yıkanmaktadır.

Yıkama Sırası

1. Cenazenin avret yeri bir örtü ile kapatılır; yıkayan kişi eline eldiven veya bez geçirerek taharetini yaptırır.
2. Ağız ve burnuna su verilmeden, ıslak bir bezle dişleri ve burun delikleri silinir.
3. Namaz abdestindeki gibi yüzü, kolları yıkanır, başı meshedilir ve ayakları yıkanır.
4. Başı ve sakalı sabunla yıkanır.
5. Cenaze sol tarafına yatırılarak sağ tarafı, sonra sağ tarafına yatırılarak sol tarafı yıkanır. Suyun ılık olması tercih edilir.
6. Hafifçe doğrultulup karnı sıvazlanır; çıkan pislik temizlenir, yeniden yıkamak gerekmez.
7. Bedeni kurulanır ve güzel kokular sürülür; secde organlarına (alın, burun, eller, dizler, ayaklar) kâfur sürülmesi sünnettir.

Şehitler (savaşta öldürülen müslümanlar) yıkanmaz, elbiseleriyle defnedilir. Bedeninin tamamı veya çoğu bulunamayan cenazenin durumu için müftülüğe danışılmalıdır.

Kefenleme

Kefen, beyaz ve temiz pamuklu bezden olmalıdır. Sünnete uygun kefen erkekler için üç parçadır: izâr (baştan ayağa sarılan bez), kamîs (gömlek) ve lifâfe (en dış örtü). Kadınlar için bunlara ek olarak başörtüsü ve göğüs bezi ile birlikte beş parçadır. Zaruret hâlinde bedeni örten tek parça kefen de yeterlidir. Kefende israftan kaçınılmalıdır; Hz. Peygamber de üç parça beyaz bezle kefenlenmiştir (Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cenâiz).

Cenaze Namazı ve Taşıma

Cenaze namazı kılındıktan sonra cenaze, omuzlar üzerinde taşınarak kabre götürülür. Cenazenin dört kolundan tutarak taşımak ve taşıyanların sırayla nöbetleşmesi sünnettir. Cenazeyi takip edenlerin sessiz olması, dünya kelamından kaçınması, ölümü ve ahireti düşünmesi tavsiye edilir. Cenaze namazının kılınışı ayrı bir yazıda anlatılmıştır.

Defin

• Kabir, bir insan boyu kadar derin kazılır. Yöreye göre lahit (kıble tarafına oyulan yan oyuk) veya şakk (ortaya kazılan çukur) şeklinde yapılır.
• Cenaze kabre kıble tarafından indirilir ve sağ yanı üzerine, yüzü kıbleye gelecek şekilde yatırılır.
• İndirilirken “Bismillâhi ve alâ milleti Resûlillâh” denir (Ebû Dâvûd, Cenâiz; Tirmizî, Cenâiz).
• Kefenin bağları çözülür, üzerine tahta veya kerpiç konur ve toprak atılır. Her birinin üçer avuç toprak atması güzeldir.
• Kabir, yerden bir karış kadar yükseltilir; üzerine su serpilir.
• Defin tamamlandıktan sonra bir süre kabrin başında durulur, ölü için dua ve istiğfar edilir. Hz. Peygamber, “Kardeşiniz için Allah’tan mağfiret dileyin ve sebat vermesini isteyin, çünkü o şimdi sorguya çekilmektedir” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Cenâiz).

Defin sonrası kabir başında telkin verilmesi bazı âlimlerce güzel görülmüş, bazıları ise dayanağının zayıf olduğunu belirtmiştir. Bu konuda halkı rahatsız etmeyecek bir ölçülülük gözetilmelidir.

Güncel Hatırlatmalar

Kabirlere aşırı masraf yapmak, gösterişli türbeler inşa etmek sünnete uygun değildir. Bulaşıcı hastalıktan vefat edenlerin cenaze işlemlerinde sağlık kurallarına uyulması zorunludur; bu durumda Din İşleri Yüksek Kurulu, sağlık otoritelerinin belirlediği tedbirlere uygun yıkama veya teyemmüm yöntemlerinin uygulanabileceğini belirtmiştir.

Cenaze işlemleri ile ilgili sorularınız için bulunduğunuz yerin müftülüğüne, fetva.diyanet.gov.tr adresine veya Alo 190 hattına başvurabilirsiniz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Âl-i İmrân Suresi (3/185); Müslim, Cenâiz; Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cenâiz; Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cenâiz; Ebû Dâvûd, Cenâiz; Tirmizî, Cenâiz; Ebû Dâvûd, Cenâiz; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu kararları

Bu içerik nasıl hazırlandı? →