📚 Konu Derlemesi
Anne Baba Hakkı ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Anne baba hakkıyla ilgili ayetler, hadisler ve dualar: ana babaya iyilik, itaatin sınırı, vefat edenler için dua.
Kur’an’da Allah’a kulluk emrinin hemen ardından anne babaya iyilik emri gelir. Bu sıralama, ana baba hakkının dindeki ağırlığını gösterir. İyilik yalnızca maddi destek değildir; ses tonunu yükseltmemek, usanç belirtisi göstermemek, yaşlılıkta sabırla yanlarında durmak da bu hakka dâhildir.
Anne babaya itaatin bir sınırı vardır: Allah’a isyan gerektiren bir emirde itaat edilmez, ancak bu durumda bile onlara güzel muamele ve saygı sürer. Farklı inançtan ya da anlayıştan olmaları, evladın iyilik borcunu ortadan kaldırmaz.
Vefat etmiş anne baba için yapılabileceklerin başında dua ve istiğfar gelir. Onlar adına sadaka vermek, sözlerini yerine getirmek, dostlarını gözetmek de iyiliğin devamı sayılmıştır. Burada konuyla ilgili ayetleri, hadisleri, anne baba için okunan duaları ve rehber yazılarını topladık.
Anne Baba Hakkı ile İlgili Ayetler
9 ayet · Diyanet meali
۞ وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوٓا۟ إِلَّآ إِيَّاهُ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَٰنًا ۚ إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ ٱلْكِبَرَ أَحَدُهُمَآ أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَآ أُفٍّۢ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًۭا كَرِيمًۭا
Wa qadaa Rabbuka allaa ta'budooo illaaa iyyaahu wa bilwaalidaini ihsaanaa; immaa yablughanna 'indakal kibara ahaduhumaaa aw kilaahumaa falaa taqul lahumaaa uffinw wa laa tanharhumaa wa qullahumaa qawlan kareemaa
Rabbin kesin olarak şunları emretti: Ancak kendisine ibadet edin, anne ve babaya iyilik edin. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, sakın onlara "öf" bile deme ve onları azarlama. İkisine de tatlı ve güzel söz söyle.
وَٱخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِى صَغِيرًۭا
Wakhfid lahumaa janaahaz zulli minar rahmati wa qur Rabbir hamhumaa kamaa rabbayaanee sagheera
İkisine de acıyarak tevazu kanatlarını indir. Ve şöyle de: "Ey Rabbim! Onların beni küçükten terbiye edip yetiştirdikleri gibi, sen de kendilerine merhamet et."
وَوَصَّيْنَا ٱلْإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُۥ وَهْنًا عَلَىٰ وَهْنٍۢ وَفِصَٰلُهُۥ فِى عَامَيْنِ أَنِ ٱشْكُرْ لِى وَلِوَٰلِدَيْكَ إِلَىَّ ٱلْمَصِيرُ
Wa wassainal bi waalidaihi hamalat hu ummuhoo wahnan 'alaa wahninw wa fisaaluhoo fee 'aamaini anishkur lee wa liwaalidaika ilaiyal maseer
Gerçi biz insana, anasına ve babasına itaati de tavsiye ettik. Anası onu zayıflık üstüne zayıflıkla taşıdı. Onun sütten ayrılması da iki yıl içindedir. (Biz insana): "Bana, anana ve babana şükret" diye de tavsiye ettik. Dönüş, ancak banadır.
وَإِن جَٰهَدَاكَ عَلَىٰٓ أَن تُشْرِكَ بِى مَا لَيْسَ لَكَ بِهِۦ عِلْمٌۭ فَلَا تُطِعْهُمَا ۖ وَصَاحِبْهُمَا فِى ٱلدُّنْيَا مَعْرُوفًۭا ۖ وَٱتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَىَّ ۚ ثُمَّ إِلَىَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
Wa in jaahadaaka 'alaaa an tushrika bee maa laisa laka bihee 'ilmun falaa tuti'humaa wa saahib humaa fid dunyaa ma'roofanw wattabi' sabeela man anaaba ilayy; summa ilaiya marji'ukum fa unabbi'ukum bimaa kuntum ta'maloon
Bununla beraber eğer her ikisi de bilmediğin bir şeyi, bana ortak koşman hususunda seni zorlarsa, onlara itaat etme. Fakat dünyada onlarla iyi geçin ve bana yönelenlerin yolunu tut. Sonra dönüşünüz ancak banadır. O zaman ben de size yaptıklarınızı haber vereceğim.
وَوَصَّيْنَا ٱلْإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيْهِ إِحْسَٰنًا ۖ حَمَلَتْهُ أُمُّهُۥ كُرْهًۭا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًۭا ۖ وَحَمْلُهُۥ وَفِصَٰلُهُۥ ثَلَٰثُونَ شَهْرًا ۚ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةًۭ قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِىٓ أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ ٱلَّتِىٓ أَنْعَمْتَ عَلَىَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَىَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَٰلِحًۭا تَرْضَىٰهُ وَأَصْلِحْ لِى فِى ذُرِّيَّتِىٓ ۖ إِنِّى تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّى مِنَ ٱلْمُسْلِمِينَ
Wa wassainal insaana biwaalidaihi ihsaanan hamalathu ummuhoo kurhanw-wa wada'athu kurhanw wa hamluhoo wa fisaaluhoo salaasoona shahraa; hattaaa izaa balagha ashuddahoo wa balagho arba'eena sanatan qaala Rabbi aqzi'neee an ashkura ni'matakal lateee an'amta 'alaiya wa 'alaa waalidaiya wa an a'mala saalihan tardaahu wa aslih lee fee zurriyyatee innee tubtu ilaika wa innee minal muslimeen
Biz insana ana ve babasına iyilik yapmayı tavsiye ettik. Anası onu zahmetle karnında taşıdı ve zahmetle doğurdu. Onun ana karnında taşınması ile sütten kesilme süresi otuz aydır. Nihayet insan olgunluk çağına ulaşıp, kırk yaşına geldiğinde der ki: "Ey Rabbim! Bana ve ana babama ihsan ettiğin nimetlerine şükretmemi ve senin hoşnut olacağın salih amel işlememi ilham et. Benim neslimden gelenleri de salih kimseler kıl. Doğrusu ben tevbe edip sana yöneldim. Ve ben gerçekten müslümanlardanım."
وَوَصَّيْنَا ٱلْإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيْهِ حُسْنًۭا ۖ وَإِن جَٰهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِى مَا لَيْسَ لَكَ بِهِۦ عِلْمٌۭ فَلَا تُطِعْهُمَآ ۚ إِلَىَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
Wa wassainal insaana biwaalidaihi husnanw wa in jaahadaaka litushrika bee maa laisa laka bihee 'ilmun falaa tuti'humaa; ilaiya marji'ukum fa unabbi'ukum bimaa kuntum ta'maloon
Biz insana, ana babasına iyi davranmasını tavsiye etmişizdir. Eğer onlar, seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi (körü körüne) bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itaat etme. Dönüşünüz ancak banadır. O zaman, size yapmış olduklarınızı haber vereceğim.
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَٰقَ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَانًۭا وَذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَقُولُوا۟ لِلنَّاسِ حُسْنًۭا وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًۭا مِّنكُمْ وَأَنتُم مُّعْرِضُونَ
Wa iz akhaznaa meesaaqa Baneee Israaa'eela laa ta'budoona illal laaha wa bil waalidaini ihsaananw wa zil qurbaa walyataamaa walmasaakeeni wa qooloo linnaasi husnanw wa aqeemus salaata wa aatuzZakaata summa tawallitum illaa qaleelam minkum wa antum mu'ridoon
Hani bir vakitler İsrailoğulları'ndan şöylece mîsak (kesin bir söz) almıştık: Allah'dan başkasına tapmayacaksınız, anababaya iyilik, yakınlığı olanlara, öksüzlere, çaresizlere de iyilik yapacaksınız, insanlara güzellikle söz söyleyecek, namazı kılacak, zekatı vereceksiniz. Sonra çok azınız müstesna olmak üzere sözünüzden döndünüz, hâlâ da dönüyorsunuz.
۞ وَٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا۟ بِهِۦ شَيْـًۭٔا ۖ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَٰنًۭا وَبِذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْجَارِ ذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْجَارِ ٱلْجُنُبِ وَٱلصَّاحِبِ بِٱلْجَنۢبِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالًۭا فَخُورًا
Wa'budul laaha wa laa tushrikoo bihee shai'anw wa bilwaalidaini ihsaananw wa bizil qurbaa walyataamaa walmasaakeeni waljaari zilqurbaa waljaaril junubi wassaahibi biljambi wabnis sabeeli wa maa malakat aimaanukum; innal laaha laa yuhibbu man kaana mukhtaalan fakhooraa
Allah'a ibadet edin ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Sonra anaya, babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, akraba olan komşulara, yakın komşulara, yanında bulunan arkadaşa, yolda kalanlara, sahip olduğunuz kölelere iyilik edin. Şüphesiz Allah, kibirlenen ve övünen kimseyi sevmez.
رَبَّنَا ٱغْفِرْ لِى وَلِوَٰلِدَىَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ ٱلْحِسَابُ
Rabbanagh fir lee wa liwaalidaiya wa lilmu'mineena Yawma yaqoomul hisaab
"Ey Rabbimiz! Herkesin hesaba çekileceği günde beni, anababamı ve müminleri bağışla!"
Anne Baba Hakkı ile İlgili Hadisler
- Akrabalığı kesildiğinde bağlayanAkrabalık bağını gözeten kimse, iyiliğe karşılık veren kimse değildir. Asıl akrabalık bağını gözeten, akrabalığı kesildiğinde onu yeniden bağlayandır.
- Akrabayı gözetmek rızkı genişletirRızkının bollaştırılmasını ve ömrünün uzatılmasını isteyen kimse, akrabalarını gözetip onlarla ilişkisini sürdürsün (sıla-i rahim yapsın).
- Dünyanın en hayırlı nimeti: salih eşDünya geçici bir faydalanmadır. Dünya nimetlerinin en hayırlısı salih kadındır.
- En sevimli ameller: namaz ve anne babaya iyilikAbdullah b. Mesûd anlatıyor: Peygamber'e "Allah'a en sevimli amel hangisidir?" diye sordum. "Vaktinde kılınan namazdır" buyurdu. "Sonra hangisi?" dedim. "Anne babaya iyiliktir"…
- Eşinin ağzına koyduğun lokmaAllah’ın rızasını umarak yaptığın her harcamadan mutlaka sevap alırsın; hatta eşinin ağzına koyduğun lokmadan bile.
- Evlilikte dindar olanı seçKadınla dört şey için evlenilir: malı, soyu, güzelliği ve dini için. Sen dindar olanı seç ki elin bereket bulsun.
- Hepiniz çobansınızHepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüzden sorumlusunuz. Devlet başkanı çobandır ve yönettiklerinden sorumludur. Erkek ailesinin çobanıdır ve onlardan sorumludur. Kadın, kocasının evinin çobanıdır…
- İyiliği en çok hak eden: annenBir adam Resûlullah'a gelerek: "Ey Allah'ın Resûlü! İnsanlar içinde iyi davranmama en layık olan kimdir?" diye sordu. "Annendir" buyurdu. "Sonra kimdir?" dedi.…
Anne Baba Hakkı ile İlgili Dualar
- Anne ve Baba İçin DuaKur'an'da öğretilen "Rabbirhamhümâ kemâ rabbeyânî sağîrâ" anne-baba duası.
- Rabbi Evzi’nî Duası (Kırk Yaş, Anne-Baba ve Evlat Duası)Kırk yaşına ulaşan müminin anne babasına verilen nimetlere şükür, salih amel ve salih nesil istediği dua.
- Vefat Edenler İçin DuaPeygamberimizin cenaze namazında okuduğu, ölüler için af ve rahmet duası.
- Rabbi Heb Lî Mine’s-Sâlihîn Duası (Salih Evlat Duası)Hz. İbrahim'in salih bir evlat için ettiği ve kabul edilerek Hz. İsmail ile müjdelendiği dua.
- Zorlaşan İşler İçin Dua (Allâhümme Lâ Sehle)Zor görünen işlerin Allah'ın dilemesiyle kolaylaşması için okunan dua.
- Cebrail’in Rukyesi (Bismillâhi Erkîk Duası)Hz. Cebrail'in hasta olan Peygamberimize okuduğu, hastalıktan ve kötü gözden korunma duası.
- Rabbenâ Vesi’te Külle Şey’in Duası (Arşı Taşıyan Meleklerin Duası)Arşı taşıyan meleklerin tövbe eden müminler için ettiği bağışlanma ve cehennemden korunma duası.
- Rabbi Neccinî ve Ehlî Duası (Hz. Lut’un Duası)Hz. Lut'un kendisini ve ailesini kavminin kötü işlerinden kurtarması için ettiği dua.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Adak (Nezir) Nedir? Hükümleri ve ŞartlarıAdak nedir, nasıl adanır, geçerlilik şartları, adak kurbanının eti, adağı yerine getiremeyen kişinin durumu ve adakla ilgili yanlış inanışlar.
- Akîka Kurbanı Nedir, Nasıl Kesilir?Çocuğun doğumu için şükür amacıyla kesilen akîka kurbanının hükmü, zamanı, şartları ve etinin dağıtımı hakkında bilgiler.
- Boşanma (Talak) Hükümleri ve Diyanet’in TavsiyeleriTalak nedir, türleri nelerdir, üç talak meselesi, iddet ve Din İşleri Yüksek Kurulu'nun boşanma konusundaki güncel yaklaşımı.
- Cenaze İşlemleri: Yıkama, Kefenleme ve DefinVefat anından defne kadar yapılması gerekenler: ölüm döşeğindeki kişiye telkin, cenazenin yıkanması, kefenlenmesi, taşınması ve defin adabı.
- Evlilikte Eşlerin Hakları ve SorumluluklarıKur'an ve sünnete göre karı-kocanın birbirine karşı hakları, nafaka, iyi geçim, istişare ve aile içi şiddetin haramlığı üzerine temel bilgiler.
- Faiz ve Kredi Konusunda Temel BilgilerFaizin (ribâ) haramlığı, türleri, banka kredisi, konut kredisi, kredi kartı ve katılım bankacılığı konusunda Din İşleri Yüksek Kurulu'nun görüşleri.
Sık Sorulan Sorular
- Bayram namazından sonra kesime yetişmek için bayramlaşmayı ertelemek doğru mu?
- Doktorum oruç tutmamı istemiyor ama ailem baskı yapıyor; kime uymalıyım?
- Huzurevinde kalan yaşlıya zekât verilebilir mi?
- “Sana kurban olayım” demek dinen sakıncalı mı?
- Büyükbaş kurbanda hissedarlardan biri kadın olursa kurban geçersiz mi olur?
- Başkaları daha çok hatim yapıyor diye kendimi yetersiz hissediyorum; ne yapmalıyım?
- Anne babayı huzurevine yerleştirmek günah mı?
- Engelli bir yakınıma bakmak Ramazan’da ibadet sayılır mı?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali