📚 Konu Derlemesi
Ramazan ve Oruç ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Ramazan ve oruçla ilgili ayetler, hadisler ve dualar: orucun farziyeti, sahur, iftar, Kadir gecesi.
Ramazan, Kur’an’ın indirilmeye başladığı ay olarak anılır ve orucun farz kılındığı ayettir. Oruç, sadece aç kalmak değil; dili, gözü ve kalbi de tutmaktır. Bu yönüyle oruç, bir ay boyunca sürdürülen bir irade eğitimi sayılır.
Kur’an oruç ayetlerinde kolaylığı özellikle vurgular: hasta olan ve yolculuk hâlinde bulunan başka günlerde kaza eder; güç yetiremeyenler için fidye yolu gösterilir. Bu esneklik, ibadetin insanı yormak için değil, olgunlaştırmak için konduğunu gösterir.
Ramazanın son on gününde aranan Kadir gecesi, Kur’an’da bin aydan hayırlı olarak nitelenir. Teravih, mukabele, itikâf ve fitre bu ayın etrafında oluşan zengin bir ibadet halkası meydana getirir.
Burada Ramazan ve oruçla ilgili ayetleri, hadisleri, iftar ve sahur dualarını, oruç fıkhına dair yazı ve soruları bir arada bulabilirsiniz.
Ramazan ve Oruç ile İlgili Ayetler
10 ayet · Diyanet meali
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
Yaa ayyuhal lazeena aamanoo kutiba 'alaikumus Siyaamu kamaa kutiba 'alal lazeena min qablikum la'allakum tattaqoon
Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı. Umulur ki korunursunuz.
أَيَّامًۭا مَّعْدُودَٰتٍۢ ۚ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍۢ فَعِدَّةٌۭ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۚ وَعَلَى ٱلَّذِينَ يُطِيقُونَهُۥ فِدْيَةٌۭ طَعَامُ مِسْكِينٍۢ ۖ فَمَن تَطَوَّعَ خَيْرًۭا فَهُوَ خَيْرٌۭ لَّهُۥ ۚ وَأَن تَصُومُوا۟ خَيْرٌۭ لَّكُمْ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
Ayyaamam ma'doodaat; faman kaana minkum mareedan aw'alaa safarin fa'iddatum min ayyaamin ukhar; wa 'alal lazeena yuteeqoonahoo fidyatun ta'aamu miskeenin faman tatawwa'a khairan fahuwa khairulo lahoo wa an tasoomoo khairul lakum in kuntum ta'lamoon
(Size farz kılınan oruç), sayılı günlerdedir. İçinizden hasta olan veya yolculukta bulunan ise, diğer günlerde, tutamadığı günler sayısınca tutar. Ona dayanıp kalacaklar üzerine de bir yoksulu doyuracak kadar fidye gerekir. Her kim de hayrına fidyeyi artırırsa, hakkında daha hayırlıdır. Bununla beraber, eğer bilirseniz, oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır.
شَهْرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِىٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلْقُرْءَانُ هُدًۭى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٍۢ مِّنَ ٱلْهُدَىٰ وَٱلْفُرْقَانِ ۚ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ ٱلشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ۖ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍۢ فَعِدَّةٌۭ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۗ يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا۟ ٱلْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا۟ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
Shahru Ramadaanallazeee unzila feehil Qur'aanu hudal linnaasi wa baiyinaatim minal hudaa wal furqaan; faman shahida minkumush shahra falyasumhu wa man kaana mareedan aw 'alaa safarin fa'iddatum min ayyaamin ukhar; yureedul laahu bikumul yusra wa laa yureedu bikumul 'usra wa litukmilul 'iddata wa litukabbirul laaha 'alaa maa hadaakum wa la'allakum tashkuroon
O Ramazan ayı ki, insanları irşad için, hak ile batılı ayıracak olan, hidayet rehberi ve deliller halinde bulunan Kur'ân onda indirildi. Onun için sizden her kim bu aya şahit olursa onda oruç tutsun. Kim de hasta, yahut yolculukta ise tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde kaza etsin. Allah size kolaylık diler zorluk dilemez. Sayıyı tamamlamanızı, size doğru yolu gösterdiğinden dolayı Allah'ı tekbir etmenizi ister. Umulur ki şükredersiniz.
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا۟ لِى وَلْيُؤْمِنُوا۟ بِى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ
Wa izaa sa alaka 'ibaadee 'annnee fa innee qareebun ujeebu da'wataddaa'i izaa da'aani falyastajeeboo lee walyu minoo beela 'allahum yarshudoon
Şayet kullarım, sana benden sordularsa, gerçekten ben çok yakınımdır. Bana dua edince, duacının duasını kabul ederim. O halde onlar da benim davetime koşsunlar ve bana hakkıyla iman etsinler ki, doğru yola gidebilsinler.
أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ ٱلصِّيَامِ ٱلرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَآئِكُمْ ۚ هُنَّ لِبَاسٌۭ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌۭ لَّهُنَّ ۗ عَلِمَ ٱللَّهُ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَخْتَانُونَ أَنفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنكُمْ ۖ فَٱلْـَٰٔنَ بَٰشِرُوهُنَّ وَٱبْتَغُوا۟ مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمْ ۚ وَكُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ ٱلْخَيْطُ ٱلْأَبْيَضُ مِنَ ٱلْخَيْطِ ٱلْأَسْوَدِ مِنَ ٱلْفَجْرِ ۖ ثُمَّ أَتِمُّوا۟ ٱلصِّيَامَ إِلَى ٱلَّيْلِ ۚ وَلَا تُبَٰشِرُوهُنَّ وَأَنتُمْ عَٰكِفُونَ فِى ٱلْمَسَٰجِدِ ۗ تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
Uhilla lakum laylatas Siyaamir rafasu ilaa nisaaa'ikum; hunna libaasullakum wa antum libaasullahunn; 'alimal laahu annakum kuntum takhtaanoona anfusakum fataaba 'alaikum wa 'afaa 'ankum fal'aana baashiroo hunna wabtaghoo maa katabal laahoo lakum; wa kuloo washraboo hattaa yatabaiyana lakumul khaitul abyadu minal khaitil aswadi minal fajri summa atimmus Siyaama ilal layl; wa laa tubaashiroo hunna wa antum 'aakifoona fil masaajid; tilka hudoodul laahi falaa taqraboohaa; kazaalika yubaiyinul laahu aayaatihee linnaasi la'allahum yattaqoon
Oruç gecesi kadınlarınıza yaklaşmanız, size helâl kılındı. Onlar, sizin için bir örtü, siz de onlar için bir örtü durumundasınız. Allah, nefsinize güvenemeyeceğinizi bildiği için müracaatınızı kabul buyurdu ve sizi bağışladı. Şimdi onlara yaklaşın ve Allah'ın sizler için yazdığını isteyin. Ta fecrin beyaz ipliği siyah iplikden size seçilinceye kadar yiyin, için. Sonra da ertesi geceye kadar orucu tam tutun. Bununla beraber siz mescitlerde îtikaf halinde iken onlara yaklaşmayın. Bunlar, Allah'ınsınırlarıdır, sakın onlara yaklaşmayın. Allah, âyetlerini insanlara böyle açıklıyor ki sakınıp korunsunlar.
إِنَّآ أَنزَلْنَٰهُ فِى لَيْلَةِ ٱلْقَدْرِ
Innaa anzalnaahu fee lailatil qadr
Biz o (Kur'ân)nu Kadir gecesinde indirdik.
وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا لَيْلَةُ ٱلْقَدْرِ
Wa maa adraaka ma lailatul qadr
Kadir gecesinin ne olduğunu sen nereden bileceksin?
لَيْلَةُ ٱلْقَدْرِ خَيْرٌۭ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍۢ
Lailatul qadri khairum min alfee shahr
Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır.
تَنَزَّلُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍۢ
Tanaz zalul malaa-ikatu war roohu feeha bi izni-rab bihim min kulli amr
Melekler ve Ruh (Cebrail veya Ruh adındaki melek) o gece Rablerinin izniyle, her iş için inerler.
سَلَٰمٌ هِىَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ ٱلْفَجْرِ
Salaamun hiya hattaa mat la'il fajr
O gece, tanyeri ağarıncaya kadar süren bir selâmettir.
Ramazan ve Oruç ile İlgili Hadisler
- Cennetteki Reyyân kapısıCennette Reyyân denilen bir kapı vardır. Kıyamet günü oradan ancak oruçlular girer, onlardan başka kimse giremez. "Oruçlular nerede?" denir, onlar kalkıp girerler.…
- Fitre sadakasının verilmesiResûlullah, Ramazan'da fitre sadakasını, köle, hür, erkek, kadın, küçük ve büyük her Müslüman için bir sâ hurma veya bir sâ arpa olarak…
- İftarı acele etmekİnsanlar iftarda acele ettikleri sürece hayır üzere olmaya devam ederler.
- Kadir Gecesinde okunacak duaHz. Âişe, "Ey Allah'ın Resûlü! Kadir Gecesine rastlarsam ne diyeyim?" diye sordu. Efendimiz: "Allah'ım! Sen affedicisin, affetmeyi seversin, beni de affet (Allâhümme…
- Kadir Gecesini ihya edenin affıKim faziletine inanarak ve sevabını Allah'tan umarak Kadir Gecesini ibadetle geçirirse, geçmiş günahları bağışlanır.
- Kadir Gecesini son on günde arayınKadir Gecesini Ramazan'ın son on gününün tek gecelerinde arayın.
- Oruç bir kalkandırOruç bir kalkandır. Sizden biriniz oruçlu olduğu gün kötü söz söylemesin, bağırıp çağırmasın. Birisi ona söver ya da onunla kavga etmeye kalkarsa,…
- Oruçlu iftar ettirmenin sevabıBir oruçluya iftar ettiren kimseye, oruçlunun sevabından hiçbir şey eksilmeksizin onun sevabı kadar sevap verilir.
Ramazan ve Oruç ile İlgili Dualar
- İftar DuasıOruç açarken okunan iftar duası ve oruçlunun kabul olunan duası.
- İftara Davet Edene DuaOruçlu iken iftara davet edildiğinde ev sahibi için okunan, meleklerin rahmet duasını dileyen dua.
- Sahur ve Oruç NiyetiRamazan orucu için sahurda yapılan niyet ve okunacak dua.
- Hilal Görünce Okunacak DuaYeni ayın hilalini görünce okunan, ayın bereketli, imanlı ve selametli geçmesini dileyen dua.
- Kadir Gecesi DuasıPeygamberimizin Hz. Âişe'ye öğrettiği, Kadir gecesinde okunacak af duası.
- Kadir SuresiKur'an'ın indirildiği, bin aydan hayırlı Kadir gecesini anlatan sure.
- Evlilikte Geçimsizlik ve Kırgınlıkta Barış Duası (Allâhümme Ellif)Peygamberimizin öğrettiği, kalpler arasında ülfet ve aralarının ıslahı için okunan dua.
- Hz. Nuh’un DuasıHz. Nuh'un kendisi, anne babası ve bütün müminler için bağışlanma dilediği dua.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Fitre (Sadaka-i Fıtır) Nedir, Kimlere Verilir?Fitre nedir, kimler vermekle yükümlüdür, ne zaman ve kime verilir? Fitre miktarının belirlenmesi, mezhep farkları ve güncel miktar için Diyanet.
- Oruç Nedir ve Kimlere Farzdır?Oruç nedir, Ramazan orucu kimlere farzdır? Orucun şartları, farzları, niyet vakti, sahur ve iftarın sünnetleri ile oruç tutmama ruhsatı olanlar.
- Oruçta Kaza, Kefaret ve FidyeOruç kazası nasıl tutulur, kefaret orucu nedir ve kimler fidye verir? Kaza, kefaret ve fidye arasındaki farklar ile uygulamaya dair pratik bilgiler.
- Orucu Bozan ve Bozmayan ŞeylerOrucu bozan ve bozmayan şeyler nelerdir? Kaza ve kefaret gerektiren durumlar, unutarak yemek, ilaç, iğne, diş tedavisi ve günlük hayattan örnekler.
- Ramazan Ayı ve Kadir GecesiRamazan ayının fazileti, orucun farziyeti ve hikmetleri, teravih, itikâf, fıtır sadakası; Kadir Gecesi'nin değeri ve bu gecede okunacak dua.
- Hayız ve Nifas HükümleriHayız (âdet) ve nifas (lohusalık) süreleri, bu hâllerde yapılamayan ibadetler, istihâze, kaza gereken ibadetler ve güncel sorular.
Sık Sorulan Sorular
- “Allah yolunda bir gün oruç tutanı Allah cehennemden yetmiş yıl uzaklaştırır” hadisi ne demek?
- Güneşin yarısı batınca iftar açılır mı?
- İmsak kelimesi ne anlama gelir?
- Kur’an’da oruçla ilgili ayetler hangileridir?
- Oruçta niyet ne demek, neden şarttır?
- Orucun takva ile ilişkisi nedir?
- Ramazan orucu farz mı?
- “Ramazan’a yetişip de bağışlanmayanın burnu yere sürtülsün” hadisi var mı?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali