📚 Konu Derlemesi
Riya ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Riya ile ilgili ayetler, hadisler ve dualar: gösteriş, ameli görünür kılma kaygısı ve korunma yolları.
Riya, ibadeti veya iyiliği insanlara beğendirmek için yapmaktır. Kur’an namazını gösteriş için kılanları, sadakasını başa kakarak boşa çıkaranları ve gönülsüzce ibadete kalkanları uyarır. Riyanın tehlikesi, dışarıdan bakıldığında iyi görünen bir amelin içini boşaltmasıdır.
Her görünür amel riya değildir. İyiliğin açıktan yapılması başkasını teşvik ediyorsa bu övülmüştür; ölçü, kalpteki maksattır. Bu yüzden klasik ahlak kitapları riyayı tespit etmek için amelin öncesine ve sonrasına bakmayı önerir: kimse görmeseydi yine yapar mıydın, övgü gelmeyince canın sıkılıyor mu?
Riyadan korunmanın yolu, gizli amelleri çoğaltmak, övgüye alışmamak ve niyeti sık sık tazelemektir. Sosyal medya çağında bu mesele daha da görünür hâle gelmiştir.
Burada riya ile ilgili ayetleri, hadisleri ve ahlak konulu rehber yazılarını topladık.
Riya ile İlgili Ayetler
9 ayet · Diyanet meali
فَوَيْلٌۭ لِّلْمُصَلِّينَ
Fa wai lul-lil mu salleen
Vay haline o namaz kılanların ki,
ٱلَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ
Al lazeena hum 'an salaatihim sahoon
Kıldıkları namazın değerine aldırış etmezler.
ٱلَّذِينَ هُمْ يُرَآءُونَ
Al lazeena hum yuraa-oon
Gösteriş yaparlar onlar,
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تُبْطِلُوا۟ صَدَقَٰتِكُم بِٱلْمَنِّ وَٱلْأَذَىٰ كَٱلَّذِى يُنفِقُ مَالَهُۥ رِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ ۖ فَمَثَلُهُۥ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌۭ فَأَصَابَهُۥ وَابِلٌۭ فَتَرَكَهُۥ صَلْدًۭا ۖ لَّا يَقْدِرُونَ عَلَىٰ شَىْءٍۢ مِّمَّا كَسَبُوا۟ ۗ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلْكَٰفِرِينَ
Yaaa ayyuhal lazeena aamanoo laa tubtiloo sadaqaatikum bilmanni wal azaa kallazee yunfiqu maalahoo ri'aaa'an naasi wa laa yu'minu billaahi wal yawmil aakhiri famasaluhoo kamasali safwaanin 'alaihi turaabun fa asaabahoo waabilun fatara kahoo saldaa; laa yaqdiroona 'alaa shai'im mimmaa kasaboo; wallaahu laa yahdil qawmal kaafireen
Ey iman edenler! Sadakalarınızı, başa kakmak, gönül kırmakla boşa gidermeyin. O adam gibi ki, insanlara gösteriş için malını dağıtır da ne Allah'a inanır, ne ahiret gününe. Artık onun hâli, bir kayanın hâline benzer ki, üzerinde biraz toprak varmış, derken şiddetli bir sağnak inmiş de onu yalçın bir kaya halinde bırakıvermiş. Öyle kimseler, kazandıklarından hiçbir şey elde edemezler. Allah, kâfirler topluluğunu doğru yola iletmez.
إِنَّ ٱلْمُنَٰفِقِينَ يُخَٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَهُوَ خَٰدِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوٓا۟ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ قَامُوا۟ كُسَالَىٰ يُرَآءُونَ ٱلنَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ ٱللَّهَ إِلَّا قَلِيلًۭا
Innal munaafiqeena yukhaadi'oonal laaha wa huwa khaadi'uhum wa izaa qaamooo ilas Salaati qaamoo kusaalaa yuraaa'oonan naasa wa laa yazkuroonal laaha illaa qaleelaa
Münafıklar, Allah'ı aldatmaya çalışırlar. Halbuki Allah, onların oyunlarını başlarına geçirecektir. Onlar, namaza kalktıkları zaman tembel tembel kalkarlar. İnsanlara gösteriş yaparlar. Allah'ı pek az anarlar.
وَٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَٰلَهُمْ رِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَلَا بِٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ ۗ وَمَن يَكُنِ ٱلشَّيْطَٰنُ لَهُۥ قَرِينًۭا فَسَآءَ قَرِينًۭا
Wallazeena yunfiqoona amwaalahum ri'aaa'an naasi wa laa yu'minoona billaahi wa laa bil Yawmil Aakhir; wa mai yakunish shaitaanu lahoo qareenan fasaaa'a qareenaa
Bunlar, Allah'a ve ahiret gününe iman etmedikleri halde mallarını, insanlara gösteriş yapmak için harcarlar. Şeytan kimin arkadaşı olursa, o ne kötü arkadaştır!
وَلَا تَكُونُوا۟ كَٱلَّذِينَ خَرَجُوا۟ مِن دِيَٰرِهِم بَطَرًۭا وَرِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌۭ
Wa laa takoonoo kallazeena kharajoo min diyaarihim bataranw wa ri'aaa'an naasi wa yasuddoona 'an sabeelil laah; wallaahu bimaa ya'maloona muheet
Çalım atarak ve halka gösteriş yaparak yurtlarından çıkanlar ve Allah yoluna engel koyanlar gibi olmayın. Allah onların bütün yaptıklarını çepeçevre kuşatmıştır.
قُلْ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٌۭ مِّثْلُكُمْ يُوحَىٰٓ إِلَىَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۖ فَمَن كَانَ يَرْجُوا۟ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًۭا صَٰلِحًۭا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدًۢا
Qul innamaaa ana basharum mislukum yoohaaa ilaiya annamaa ilaahukum Ilaahunw Waahid; faman kaana yarjoo liqaaa'a Rabbihee falya'mal 'amalan saalihanw wa laa yushrik bi'ibaadati Rabbiheee ahadaa
De ki: "Ben de sizin gibi ancak bir beşerim. Ne var ki, bana ilâhınızın ancak bir ilâh olduğu vahyolunuyor. Onun için her kim Rabbine kavuşmayı arzu ederse iyi amel işlesin ve Rabbine yaptığı ibadete hiç kimseyi ortak etmesin."
ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَٰلَهُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَآ أَنفَقُوا۟ مَنًّۭا وَلَآ أَذًۭى ۙ لَّهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
Allazeena yunfiqoona amwaalahum fee sabeelillaahi summa laa yutbi'oona maaa anfaqoo mannanw wa laaa azal lahum ajruhum 'inda Rabbihim; wa laa khawfun 'alaihim wa laa hum yahzanoon
Allah yolunda mallarını infak eden, sonra verdiklerinin arkasından başa kakmayı, gönül incitmeyi uygun görmeyen kimselerin Rableri yanında mükafatları vardır. Onlara hiçbir korku yoktur ve onlar, üzülmeyeceklerdir.
Riya ile İlgili Hadisler
- Allah kalplere ve amellere bakarAllah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz; fakat kalplerinize ve amellerinize bakar.
- Allah ortak koşulan amelden müstağnidirAllah Teâlâ buyurur: Ben, ortakların ortaklıktan en müstağni olanıyım. Kim bir amel işler de o amelde benimle birlikte başkasını da ortak ederse,…
- Ameller Niyetlere GöredirAmeller ancak niyetlere göredir. Herkese yalnızca niyet ettiği şey vardır. Kimin hicreti Allah’a ve Resûlü’ne ise onun hicreti Allah’a ve Resûlü’nedir. Kimin…
- Ameller sonlarına göredirKişi insanlara görünen yönüyle cennet ehlinin amelini işler, hâlbuki o cehennem ehlindendir. Kişi de insanlara görünen yönüyle cehennem ehlinin amelini işler, hâlbuki…
- Arşın gölgesindeki yedi kişiHiçbir gölgenin bulunmadığı günde Allah yedi kişiyi kendi gölgesinde gölgelendirir: Adaletli devlet başkanı, Rabbine ibadet ederek yetişen genç, kalbi mescitlere bağlı kişi,…
- Duyulsun diye amel edenKim yaptığı iyiliği insanlara duyurmak için yaparsa, Allah da (kıyamet günü) onun bu niyetini duyurur. Kim gösteriş için yaparsa, Allah da onun…
- Gösteriş için yapılan amelin akıbetiKıyamet günü hakkında ilk hüküm verilecek kimselerden biri şehit düşen bir adamdır; o "Senin yolunda savaştım" der. Allah: "Yalan söyledin, sen cesur…
- İyilik ve Kötülüklerin YazılmasıAllah iyilikleri ve kötülükleri yazdı, sonra bunu açıkladı: Kim bir iyilik yapmaya niyet eder de onu yapamazsa, Allah onu katında tam bir…
Riya ile İlgili Dualar
- Rabbenâ İnneke Ta’lemu Mâ Nuhfî DuasıHz. İbrahim'in Allah'ın her gizliyi bildiğini ikrar ettiği ve yaşlılığında evlat nimetine şükrettiği dua.
- Gıyabında Kardeşine Dua (Ve Leke Bi-Mislin)Bir müslümanın, kardeşinin haberi olmadan onun için ettiği duanın kabul edildiğini bildiren hadis ve uygulaması.
- Rabbenâ Tekabbel Minnâ Duası (Hz. İbrahim’in Kâbe Duası)Hz. İbrahim ile Hz. İsmail'in Kâbe'nin temellerini yükseltirken ettikleri kabul duası.
- Sadaka ve Zekât Verene DuaSadaka veya zekâtını getiren kişiye Peygamberimizin yaptığı hayır ve bereket duası; sadaka verirken kabul niyazı.
- Rabbi Heb Lî Mine’s-Sâlihîn Duası (Salih Evlat Duası)Hz. İbrahim'in salih bir evlat için ettiği ve kabul edilerek Hz. İsmail ile müjdelendiği dua.
- Rabbenâ Âmennâ Fektübnâ Mea’ş-Şâhidîn DuasıKur'an'ı dinleyip gözyaşı döken kalbi yumuşak insanların ettiği iman duası.
- Gece Uyanınca Okunacak DuaGece uykudan uyanan kişinin okuduğu, ardından yapılan duasının kabul edileceği müjdelenen tevhid ve tespih zikri.
- Evlat Duası (Hz. Zekeriya’nın Duası)Çocuk sahibi olmak isteyenlerin okuduğu, Hz. Zekeriya'nın salih evlat duası.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Anne Babaya İyilikKur'an ve hadislerde anne babaya iyilik (birrü'l-vâlideyn), onlara karşı görevlerimiz, ölümlerinden sonra yapılacaklar ve dua.
- Doğruluk ve EmanetSıdk (doğruluk) ve emanet ahlakı: Kur'an ve hadislerde doğruluğun değeri, yalanın zararları, emanetin kapsamı ve münafıklık alametleri.
- Duanın Adabı ve Kabul VakitleriDua nedir, nasıl edilir? Duanın adabı, kabulüne engel olan durumlar ve sahih hadislerde bildirilen duanın kabul edildiği vakitler.
- Gıybet ve DedikoduGıybet, iftira ve söz taşımanın (nemime) tanımı, Kur'an ve hadislerdeki hükmü, gıybetin caiz olduğu istisnalar ve gıybetten korunma yolları.
- İslam Ahlakının Temelleriİslam ahlakının kaynakları, niyet, ihlas, ihsan ve güzel huy kavramları; Kur'an ve sünnet ışığında ahlaklı bir hayatın temel ilkeleri.
- Komşu Hakkıİslam'da komşuluk ilişkileri, komşu hakkının önemi, komşu çeşitleri ve komşuya karşı sorumluluklarımız; ayet ve hadislerle.
Sık Sorulan Sorular
- Ramazan hedeflerimi başkalarına anlatmam doğru mu?
- İbadetlerimi takip etmek için uygulama veya çizelge kullanmak riya olur mu?
- Kurbanlık ne kadar pahalıysa sevabı o kadar fazla mı olur?
- Terapistime veya psikiyatristime oruç tuttuğumu söylemeli miyim?
- Misafire imkânımın üstünde ikram etmek zorunda mıyım?
- Ramazan’dan sonra ibadetlerimi insanlar görmesin diye gizlemeli miyim?
- Akîka kesmek için borç almak gerekir mi?
- İş yemeğine oruçluyken katılmak doğru mu?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali