📚 Konu Derlemesi
Adalet ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Adaletle ilgili ayetler, hadisler ve dualar: hak, hukuk, şahitlik ve tarafsızlık.
Adalet, hakkı sahibine vermektir. Kur’an adaleti emanetlerin ehline verilmesiyle birlikte anar; yani adalet sadece mahkeme salonunun değil, görev dağılımının da konusudur.
En dikkat çekici ölçü, adaletin sevgi ve düşmanlıktan bağımsız tutulmasıdır: bir topluluğa duyulan kızgınlık, onlara haksızlık etmenin gerekçesi olamaz. Aynı biçimde şahitliğin kendi aleyhine, anne babanın ya da yakınların aleyhine bile olsa doğru söylenmesi istenir.
Adalet, eşit davranmak demek olduğu kadar orantılı davranmak demektir de. Anlaşmazlıkta arabuluculuk, haksızlığı görünce müdahale etmek ve zulme sessiz kalmamak bu sorumluluğun parçalarıdır.
Bu sayfada adaletle ilgili ayetleri, hadisleri ve toplum ahlakına dair rehber yazılarını bir araya getirdik. Hukuki konularda uzmana, dinî hükümlerde müftülüğe danışmanızı öneririz.
Adalet ile İlgili Ayetler
9 ayet · Diyanet meali
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلْأَمَٰنَٰتِ إِلَىٰٓ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحْكُمُوا۟ بِٱلْعَدْلِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِۦٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ سَمِيعًۢا بَصِيرًۭا
Innal laaha yaamurukum an tu'addul amaanaati ilaaa ahlihaa wa izaa hakamtum bainan naasi an tahkumoo bil 'adl; innal laaha yaamurukum an tu'addul amaanaati ilaaa ahlihaa wa izaa hakamtum bainan naasi an tahkumoo bil 'adl; innal laaha ni'immaa ya'izukum bih; innal laaha kaana Samee'am Baseera
Allah size, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Allah, bununla size ne güzel öğüt veriyor. Şüphesiz ki Allah her şeyi hakkıyla işiten, hakkıyla görendir.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُونُوا۟ قَوَّٰمِينَ لِلَّهِ شُهَدَآءَ بِٱلْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَـَٔانُ قَوْمٍ عَلَىٰٓ أَلَّا تَعْدِلُوا۟ ۚ ٱعْدِلُوا۟ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ
Yaaa aiyuhal lazeena aamaanoo koonoo qawwaa meena lillaahi shuhadaaa'a bilqist, wa laa yajrimannakum shana aanu qawmin 'alaaa allaa ta'diloo; i'diloo; huwa aqrabu littaqwaa wattaqul laah; innal laaha khabeerum bimaa ta'maloon
Ey iman edenler, Allah için hakkı ayakta tutanlar ve adaletle şahitlik yapanlar olunuz. Bir kavme olan kininiz, sizi adaletsizliğe sevketmesin. Adaletli olun, çünkü o, takvaya daha yakındır. Allah'tan korkun. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُ بِٱلْعَدْلِ وَٱلْإِحْسَٰنِ وَإِيتَآئِ ذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ ٱلْفَحْشَآءِ وَٱلْمُنكَرِ وَٱلْبَغْىِ ۚ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
Innal laaha yaamaru bil 'adli wal ihsaani wa eetaaa'i zil qurbaa wa yanhaa 'anil fahshaaa'i wal munkari walbagh-i' ya'izukum la'allakum tazakkkaroon
Şüphesiz ki Allah, size adaleti, iyilik yapmayı ve yakınlara bakmayı emreder; hayasızlıktan, fenalıktan ve azgınlıktan nehyeder. Öğüt almanız için size böyle öğüt verir.
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُونُوا۟ قَوَّٰمِينَ بِٱلْقِسْطِ شُهَدَآءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمْ أَوِ ٱلْوَٰلِدَيْنِ وَٱلْأَقْرَبِينَ ۚ إِن يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرًۭا فَٱللَّهُ أَوْلَىٰ بِهِمَا ۖ فَلَا تَتَّبِعُوا۟ ٱلْهَوَىٰٓ أَن تَعْدِلُوا۟ ۚ وَإِن تَلْوُۥٓا۟ أَوْ تُعْرِضُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًۭا
Yaa aiyuhal lazeena aamanoo koonoo qawwa ameena bilqisti shuhadaaa'a lillaahi wa law 'alaa anfusikum awil waalidaini wal aqrabeen iny yakun ghaniyyan aw faqeeran fallaahu awlaa bihimaa falaaa tattabi'ul hawaaa an ta'diloo; wa in talwooo aw tu'ridoo fa innal laaha kaana bimaa ta'maloona Khabeera
Ey iman edenler! Adaleti ayakta tutan ve kendiniz, anababanız ve yakın akrabanız aleyhine de olsa, yalnız Allah için şahitlik eden kimseler olunuz. Zira zengin de olsa, fakir de olsa, Allah ikisine de (sizden) daha yakındır. Nefsinizin arzusuna uyarak adaletten uzaklaşmayın. Eğer (şahitlik ederken) dilinizi eğer, bükerseniz veya çekinirseniz, şüphesiz Allah yaptıklarınızdan haberdardır.
وَإِن طَآئِفَتَانِ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ٱقْتَتَلُوا۟ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنۢ بَغَتْ إِحْدَىٰهُمَا عَلَى ٱلْأُخْرَىٰ فَقَٰتِلُوا۟ ٱلَّتِى تَبْغِى حَتَّىٰ تَفِىٓءَ إِلَىٰٓ أَمْرِ ٱللَّهِ ۚ فَإِن فَآءَتْ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَهُمَا بِٱلْعَدْلِ وَأَقْسِطُوٓا۟ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُقْسِطِينَ
Wa in taaa'ifataani minal mu'mineenaq tataloo faaslihoo bainahumaa fa-im baghat ih daahumaa 'alal ukhraa faqaatilul latee tabhee hattaa tafeee'a ilaaa amril laah; fa-in faaa't fa aslihoo bainahumaa bil'adli wa aqsitoo innal laaha yuhibbul muqsiteen
Eğer müminlerden iki grup birbirleriyle vuruşurlarsa aralarını düzeltin. Şayet biri ötekine saldırırsa, Allah'ın buyruğuna dönünceye kadar saldıran tarafla savaşın. Eğer dönerse aralarını adaletle düzeltin ve (her işte) adaletli davranın. Şüphesiz ki Allah, adil davrananları sever.
لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْمِيزَانَ لِيَقُومَ ٱلنَّاسُ بِٱلْقِسْطِ ۖ وَأَنزَلْنَا ٱلْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌۭ شَدِيدٌۭ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥ وَرُسُلَهُۥ بِٱلْغَيْبِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ قَوِىٌّ عَزِيزٌۭ
Laqad arsalnaa Rusulanaa bilbaiyinaati wa anzalnaa ma'ahumul Kitaaba wal Meezaana liyaqooman naasu bilqist, wa anzalnal hadeeda feehi baasun shadeedunw wa manaafi'u linnaasi wa liya'lamal laahu many yansuruhoo wa Rusulahoo bilghaib; innal laaha Qawiyyn 'Azeez
Andolsun biz peygamberlerimizi açık delillerle gönderdik ve insanların adaleti yerine getirmeleri için beraberlerinde kitabı ve ölçüyü indirdik. Biz demiri de indirdik ki onda büyük bir kuvvet ve insanlar için faydalar vardır. Bu, Allah'ın dinine ve peygamberlerine görmeden yardım edenleri belirlemesi içindir. Şüphesiz Allah kuvvetlidir, daima üstündür.
سَمَّٰعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّٰلُونَ لِلسُّحْتِ ۚ فَإِن جَآءُوكَ فَٱحْكُم بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ ۖ وَإِن تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَن يَضُرُّوكَ شَيْـًۭٔا ۖ وَإِنْ حَكَمْتَ فَٱحْكُم بَيْنَهُم بِٱلْقِسْطِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُقْسِطِينَ
Sammaa'oona lilkazibi akkaaloona lissuht; fa in jaaa'ooka fahkum bainahum aw a'rid anhum wa in tu'rid 'anhum falany-yadurrooka shai'anw wa in hakamta fahkum bainahum bilqist; innal laaha yuhibbul muqsiteen
Onlar, yalana çok kulak verirler ve çok haram yerler. Eğer sana gelirlerse, ister aralarında hükmet, ister onlardan yüz çevir. Eğer onlardan yüz çevirirsen, sana hiçbir zarar veremezler. Eğer aralarında hükmedersen adaletle hükmet. Şüphesiz Allah, adaletli davrananları sever.
وَلَا تَقْرَبُوا۟ مَالَ ٱلْيَتِيمِ إِلَّا بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ حَتَّىٰ يَبْلُغَ أَشُدَّهُۥ ۖ وَأَوْفُوا۟ ٱلْكَيْلَ وَٱلْمِيزَانَ بِٱلْقِسْطِ ۖ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۖ وَإِذَا قُلْتُمْ فَٱعْدِلُوا۟ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ ۖ وَبِعَهْدِ ٱللَّهِ أَوْفُوا۟ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّىٰكُم بِهِۦ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
Wa laa taqraboo maalal yateemi illaa billatee hiyaa ahsanu hattaa yablugha ashuddahoo wa awful kaila walmeezaana bilqisti laa nukallifu nafsan illaa wus'ahaa wa izaa qultum fa'diloo wa law kaana zaa qurbaa wa bi 'ahdil laahi awfoo; zaalikum wassaakum bihee la'allakum tazakkarron
Yetimin malına yaklaşmayın; yalnız erginlik çağına erişinceye kadar (malına) en güzel biçimde (yaklaşabilir ve uygun şekilde harcayabilirsiniz). Ölçü ve tartıyı tam adaletle yapın. Biz kimseye gücünün yettiğinden fazlasını teklif etmeyiz. Söylediğiniz zaman da, yakınınız da olsa âdil olun ve Allah'a verdiğiniz sözü tutun. Öğüt alıp düşünesiniz diye Allah bunları size emretmiştir.
وَأَقِيمُوا۟ ٱلْوَزْنَ بِٱلْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا۟ ٱلْمِيزَانَ
Wa aqeemul wazna bilqisti wa laa tukhsirul meezaan
Tartıyı adaletle yapın, terazide eksiklik yapmayın.
Adalet ile İlgili Hadisler
- Aldatan bizden değildirResûlullah bir buğday yığınının yanından geçti, elini içine soktu ve parmaklarına ıslaklık dokundu. "Ey buğday sahibi, bu nedir?" diye sordu. Adam: "Yağmur…
- Alışverişte doğruluk bereket getirirAlıcı ve satıcı, birbirinden ayrılmadıkça (pazarlıktan dönme) muhayyerliğe sahiptir. Eğer doğru söyler ve (malın kusurunu) açıklarlarsa alışverişleri bereketli olur. Eğer gizler ve…
- Alışverişte hoşgörülü olana rahmetSatarken, satın alırken ve alacağını isterken hoşgörülü davranan kimseye Allah rahmet etsin.
- Allah her işte yumuşaklığı severAllah yumuşak davranandır, her işte yumuşaklığı sever.
- Allah Her Şeyde İhsanı EmretmiştirAllah her şeyde ihsanı (iyi ve güzel yapmayı) emretmiştir. Öldürdüğünüzde (meşru bir durumda) güzel bir şekilde öldürün; hayvan kestiğinizde güzel bir şekilde…
- Allah Temizdir, Ancak Temiz Olanı Kabul EderAllah temizdir, ancak temiz olanı kabul eder. Allah, peygamberlerine emrettiğini müminlere de emretmiştir: “Ey peygamberler, temiz şeylerden yiyin ve salih amel işleyin”…
- Allah’ın Sınırlarını AşmayınAllah Teâlâ bazı farzlar koymuştur, onları zayi etmeyin. Bazı sınırlar belirlemiştir, onları aşmayın. Bazı şeyleri haram kılmıştır, onları çiğnemeyin. Unutmaksızın, size rahmet…
- Bir karış toprağı haksız yere alanKim bir karış toprağı haksız yere alırsa, kıyamet günü o toprak yedi kat yerden onun boynuna dolanır.
Adalet ile İlgili Dualar
- Zulme Uğrayanın Duası (Vensurnî Alâ Men Yazlimunî)Peygamberimizin sağlık, afiyet ve zulmedene karşı yardım istediği dua.
- Rabbenefteh Beynenâ Duası (Hakkın Ortaya Çıkması İçin)Hz. Şuayb'ın, haksızlık eden kavmiyle kendisi arasında hakkıyla hüküm vermesi için ettiği dua.
- Allâhümmekfinîhim Bimâ Şi’te Duası (Zalimin Şerrine Karşı)Ashâb-ı Uhdûd kıssasındaki gencin, kendisini öldürmek isteyenlere karşı ettiği ve kabul olan dua.
- Düşman ve Zalim Korkusunda Okunacak Dua (Allâhümme İnnâ Nec’alüke)Peygamberimizin bir topluluktan korktuğunda okuduğu, şerlerinden Allah'a sığınma duası.
- Ennî Mağlûbun Fentasır Duası (Hz. Nuh’un Yardım Duası)Hz. Nuh'un yenik ve çaresiz düştüğünde Allah'tan yardım istediği kısa dua.
- Rabbibni Lî İndeke Beyten Duası (Hz. Âsiye’nin Duası)Firavun'un eşi Hz. Âsiye'nin zulüm karşısında cennette bir ev ve kurtuluş istediği dua.
- Rabbenâ Ahricnâ Duası (Mazlumların Duası)Zulüm altında kalan güçsüz erkek, kadın ve çocukların kurtuluş için ettiği dua.
- İftiraya Uğrayanın Duası (Fe Sabrun Cemîl)Hz. Yakub'un ve ifk olayında Hz. Âişe'nin iftira karşısında okuduğu sabır ve yardım ayeti.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Adak (Nezir) Nedir? Hükümleri ve ŞartlarıAdak nedir, nasıl adanır, geçerlilik şartları, adak kurbanının eti, adağı yerine getiremeyen kişinin durumu ve adakla ilgili yanlış inanışlar.
- Akîka Kurbanı Nedir, Nasıl Kesilir?Çocuğun doğumu için şükür amacıyla kesilen akîka kurbanının hükmü, zamanı, şartları ve etinin dağıtımı hakkında bilgiler.
- Anne Babaya İyilikKur'an ve hadislerde anne babaya iyilik (birrü'l-vâlideyn), onlara karşı görevlerimiz, ölümlerinden sonra yapılacaklar ve dua.
- Boşanma (Talak) Hükümleri ve Diyanet’in TavsiyeleriTalak nedir, türleri nelerdir, üç talak meselesi, iddet ve Din İşleri Yüksek Kurulu'nun boşanma konusundaki güncel yaklaşımı.
- Cenaze İşlemleri: Yıkama, Kefenleme ve DefinVefat anından defne kadar yapılması gerekenler: ölüm döşeğindeki kişiye telkin, cenazenin yıkanması, kefenlenmesi, taşınması ve defin adabı.
- Doğruluk ve EmanetSıdk (doğruluk) ve emanet ahlakı: Kur'an ve hadislerde doğruluğun değeri, yalanın zararları, emanetin kapsamı ve münafıklık alametleri.
Sık Sorulan Sorular
- Büyükbaş kurbanda ortakların akraba olması şart mı?
- Bana ağır zarar veren birini Ramazan’da affetmek zorunda mıyım?
- Ramazan’da cezaevindeki yakınımı ziyaret etmek sevap mı?
- Otopsi yapılması dinen caiz mi?
- Oruçlu bir yönetici çalışanlarına karşı nasıl davranmalı?
- Mâlikî mezhebine göre Ramazan hilalini görmek için kaç şahit gerekir?
- Helallik istediğim kişi “hakkımı helal etmiyorum” derse ne yapmalıyım?
- Ramazan’ın her mevsime denk gelmesinin hikmeti nedir?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali