📚 Konu Derlemesi
Tevazu ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Tevazu ile ilgili ayetler, hadisler ve dualar: alçakgönüllülük, yumuşak söz ve mütevazı yaşayış.
Tevazu, kendini olduğundan aşağı göstermek değil, olduğu gibi bilmektir. Kur’an Rahmân’ın kullarını tarif ederken yeryüzünde alçakgönüllü yürüyen, kendisine kaba davranana selamla karşılık veren insanları örnek verir.
Tevazu ilişkilerde en çok sözde görünür: sesin tonu, kesmeden dinlemek, hatayı kabul etmek. Kur’an sesin kısılmasını ve yumuşak konuşmayı ayrıca tavsiye eder. Bu davranışlar zayıflık değil, güçlü bir iç dengenin işaretidir.
Tevazu, insanın hakkını aramasına da engel değildir. Kendi hakkından vazgeçmek fazilettir; başkasının hakkı söz konusu olduğunda ise susmak tevazu sayılmaz. Ölçü, nefsin payını küçültmek, hakkın payını korumaktır.
Burada tevazu ile ilgili ayetleri, hadisleri, güzel ahlak talebini içeren duaları ve rehber yazılarını bulabilirsiniz.
Tevazu ile İlgili Ayetler
8 ayet · Diyanet meali
وَعِبَادُ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى ٱلْأَرْضِ هَوْنًۭا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ ٱلْجَٰهِلُونَ قَالُوا۟ سَلَٰمًۭا
Wa 'ibaadur Rahmaanil lazeena yamshoona 'alal ardi hawnanw wa izaa khaata bahumul jaahiloona qaaloo salaamaa
O çok merhametli Allah'ın (has) kulları onlardır ki, yeryüzünde tevazu ile yürürler ve cahil kimseler kendilerine laf attığı zaman (incitmeksizin) "selam" derler (geçerler).
وَلَا تَمْشِ فِى ٱلْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّكَ لَن تَخْرِقَ ٱلْأَرْضَ وَلَن تَبْلُغَ ٱلْجِبَالَ طُولًۭا
Wa laa tamshi fil ardi marahan innaka lan takhriqal arda wa lan tablughal jibaala toola
Yeryüzünde kibir ve azametle yürüme! Çünkü sen asla yeri yaramazsın ve boyca da dağlara erişemezsin.
وَٱقْصِدْ فِى مَشْيِكَ وَٱغْضُضْ مِن صَوْتِكَ ۚ إِنَّ أَنكَرَ ٱلْأَصْوَٰتِ لَصَوْتُ ٱلْحَمِيرِ
Waqsid fee mashyika waghdud min sawtik; inna ankaral aswaati lasawtul hameer
Yürüyüşünde tabii ol, sesini alçalt, çünkü seslerin en çirkini elbette eşeklerin sesidir.
وَٱخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ
Wakhfid janaahaka limanit taba 'aka minal mu'mineen
Ve sana uyan müminlere kanadını indir.
فَبِمَا رَحْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ ٱلْقَلْبِ لَٱنفَضُّوا۟ مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَٱعْفُ عَنْهُمْ وَٱسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِى ٱلْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُتَوَكِّلِينَ
Fabimaa rahmatim minal laahi linta lahum wa law kunta fazzan ghaleezal qalbi lanfaddoo min hawlika fafu 'anhum wastaghfir lahum wa shaawirhum fil amri fa izaa 'azamta fatawakkal 'alal laah; innallaaha yuhibbul mutawak kileen
Sen (o zaman), sırf Allah'ın rahmetiyle onlara karşı yumuşak davrandın. Eğer kaba, katı yürekli olsaydın, onlar senin etrafından dağılıp giderlerdi. Artık onları sen bağışla, onlar için Allah'dan mağfiret dile. (Yapacağın) işlerde onlara da danış, bir kere de azmettin mi, artık Allah'a dayan. Muhakkak ki Allah kendine dayanıp güvenenleri sever.
ٱدْعُوا۟ رَبَّكُمْ تَضَرُّعًۭا وَخُفْيَةً ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْمُعْتَدِينَ
Ud'oo Rabbakum tadarru'anw wa khufyah; innahoo laa yuhibbul mu'tadeen
Rabbinize yalvara yalvara ve gizlice dua edin. Çünkü O, haddi aşanları sevmez.
۞ أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَن تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ ٱللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ ٱلْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا۟ كَٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِن قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ ٱلْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ ۖ وَكَثِيرٌۭ مِّنْهُمْ فَٰسِقُونَ
Alam yaani laillzeena aamanooo an takhsha'a quloo buhum lizikril laahi wa maa nazala minal haqqi wa laa yakoonoo kallazeena ootul Kitaaba min qablu fataala 'alaihimul amadu faqasat quloobuhum wa kaseerum minhum faasiqoon
İnananlar için hâlâ vakit gelmedi mi ki, kalbleri Allah'ın zikrine ve inen hakka saygı duysun ve bundan önce kendilerine verilmiş, sonra üzerlerinden uzun zaman geçmekle kalbleri katılaşmış, çoğu da yoldan çıkmış kimseler gibi olmasınlar?
تِلْكَ ٱلدَّارُ ٱلْءَاخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّۭا فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فَسَادًۭا ۚ وَٱلْعَٰقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ
Tilkad Daarul Aakhiratu naj'aluhaa lillazeena laa yureedoona 'uluwwan fil ardi wa laa fasaadaa; wal 'aaqibatu lilmuttaqeen
İşte ahiret yurdu! Biz onu yeryüzünde böbürlenmeyi ve bozgunculuğu arzulamayan kimselere veririz. (En güzel) akıbet, takva sahiplerinindir.
Tevazu ile İlgili Hadisler
- Allah her işte yumuşaklığı severAllah yumuşak davranandır, her işte yumuşaklığı sever.
- Allah Her Şeyde İhsanı EmretmiştirAllah her şeyde ihsanı (iyi ve güzel yapmayı) emretmiştir. Öldürdüğünüzde (meşru bir durumda) güzel bir şekilde öldürün; hayvan kestiğinizde güzel bir şekilde…
- Din NasihattirDin nasihattir. “Kime?” diye sorduk. Buyurdu ki: Allah’a, Kitabı’na, Resûlü’ne, Müslümanların yöneticilerine ve bütün Müslümanlara.
- Doğruluk cennete götürürDoğruluktan ayrılmayın. Çünkü doğruluk iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Kişi doğru söyleyip doğruluğu aradıkça Allah katında sıddîk (çok doğru) diye yazılır. Yalandan…
- Dünyaya Gönül Bağlama ki Allah Seni SevsinBir adam: “Ey Allah’ın Resûlü, bana öyle bir amel göster ki onu yaptığımda Allah beni sevsin, insanlar da sevsin” dedi. Buyurdu ki:…
- Düşünmeden söylenen bir sözKul, Allah’ın rızasına uygun bir söz söyler de onu önemsemez; Allah onun sebebiyle kulun derecelerini yükseltir. Kul, Allah’ın gazabına sebep olan bir…
- En hayırlınız ahlakı en güzel olanınızdırSizin en hayırlılarınız, ahlakı en güzel olanlarınızdır.
- Gıybet nedir?“Gıybet nedir bilir misiniz?” “Allah ve Resûlü daha iyi bilir.” “Kardeşini hoşlanmayacağı bir şeyle anmandır.” “Söylediğim şey kardeşimde varsa?” “Söylediğin onda varsa…
Tevazu ile İlgili Dualar
- Rabbi İmmâ Türiyennî Duası (Zalimlerle Beraber Kılınmamak İçin)Peygamber Efendimize, zalimlere gelecek azabı görürse onlarla beraber kılınmaması için öğretilen dua.
- Lâ Havle ve Lâ Kuvvete İllâ Billâh ZikriPeygamberimizin cennet hazinelerinden bir hazine olarak tanıttığı, acizliğin ve tevekkülün ifadesi olan zikir.
- Musibete Uğramış Birini Görünce Okunacak DuaHastalık veya sıkıntı içinde birini görünce, kendisini o beladan koruyan Allah'a sessizce hamd etme duası.
- Hz. Ebû Bekir’e Öğretilen Namaz DuasıHz. Ebû Bekir'in namazında okumak için istediği ve Peygamberimizin öğrettiği istiğfar duası.
- Yâ Hayyu Yâ Kayyûm DuasıPeygamberimizin kızı Hz. Fâtıma'ya sabah akşam okumasını tavsiye ettiği, işlerin düzelmesi ve nefse bırakılmamak için yapılan dua.
- Kötü Komşudan Korunma ve İyi Komşu DuasıPeygamberimizin kalıcı yurtta kötü komşudan Allah'a sığındığı dua.
- Rabbenâ Âmennâ Bimâ Enzelte Duası (Havarilerin Duası)Hz. İsa'nın havarilerinin imanlarını ikrar edip şahitlerden yazılmayı istedikleri dua.
- Faydasız İlimden ve Doymayan Nefisten Sığınma DuasıFaydasız ilimden, huşû duymayan kalpten, doymayan nefisten ve kabul edilmeyen duadan Allah'a sığınma.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Anne Babaya İyilikKur'an ve hadislerde anne babaya iyilik (birrü'l-vâlideyn), onlara karşı görevlerimiz, ölümlerinden sonra yapılacaklar ve dua.
- Doğruluk ve EmanetSıdk (doğruluk) ve emanet ahlakı: Kur'an ve hadislerde doğruluğun değeri, yalanın zararları, emanetin kapsamı ve münafıklık alametleri.
- Duanın Adabı ve Kabul VakitleriDua nedir, nasıl edilir? Duanın adabı, kabulüne engel olan durumlar ve sahih hadislerde bildirilen duanın kabul edildiği vakitler.
- Gıybet ve DedikoduGıybet, iftira ve söz taşımanın (nemime) tanımı, Kur'an ve hadislerdeki hükmü, gıybetin caiz olduğu istisnalar ve gıybetten korunma yolları.
- İslam Ahlakının Temelleriİslam ahlakının kaynakları, niyet, ihlas, ihsan ve güzel huy kavramları; Kur'an ve sünnet ışığında ahlaklı bir hayatın temel ilkeleri.
- Komşu Hakkıİslam'da komşuluk ilişkileri, komşu hakkının önemi, komşu çeşitleri ve komşuya karşı sorumluluklarımız; ayet ve hadislerle.
Sık Sorulan Sorular
- Oruç insanı alçakgönüllü yapar mı?
- Ev sahibinin iftarda misafirden önce yemeyi bırakması doğru mu?
- Hacıları dualarla uğurlamak ve karşılamak sünnet mi?
- Camide hatim duasında cemaatin hep birlikte sesli “âmin” demesi bidat mı?
- İbadet ettiğim hâlde kabul edilmemesinden korkmak doğru mu?
- İmamların hadis sahihse o benim mezhebimdir sözü mezhebi bırakmaya izin mi verir?
- Duada kafiyeli, süslü cümleler kurmak doğru mu?
- İftar sofrasının fotoğrafını sosyal medyada paylaşmak uygun mu?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali