📚 Konu Derlemesi
Ticaret ve Helal Kazanç ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Ticaretle ilgili ayetler, hadisler ve dualar: ölçü tartı, dürüstlük, faiz ve helal kazanç.
İslam ticarete olumlu bakar; alışverişi helal, faizi ise haram kılar. Buradaki ayrım, emek ve riskin paylaşıldığı bir kazanç ile karşılıksız artışın ayrımıdır. Ticaretin meşruiyeti, tarafların rızasına ve bilgi eşitliğine dayanır.
Kur’an ölçü ve tartıda hile yapanları ağır bir dille uyarır. Malın kusurunu gizlemek, eksik tartmak, yanıltıcı söz söylemek bu kapsamdadır. Buna karşılık dürüst tüccar, klasik kaynaklarda özel bir övgüyle anılır.
Çalışma hayatında işçinin hakkı da güçlü bir vurguyla korunmuştur: ücretin gecikmeden ve kararlaştırıldığı gibi ödenmesi esastır. Kazancın helal olması, yalnızca kişinin değil ailesinin sofrasının da meselesidir.
Bu sayfada ticaret ve kazançla ilgili ayetleri, hadisleri, iş ve bereket dualarını ve rehber yazılarını bulacaksınız. Güncel mali konularda kesin hüküm için müftülüğe danışınız.
Ticaret ve Helal Kazanç ile İlgili Ayetler
10 ayet · Diyanet meali
وَيْلٌۭ لِّلْمُطَفِّفِينَ
Wailul lil mutaffifeen
Eksik ölçüp tartanların vay haline!
ٱلَّذِينَ إِذَا ٱكْتَالُوا۟ عَلَى ٱلنَّاسِ يَسْتَوْفُونَ
Allazeena izak taaloo 'alan naasi yastawfoon
Onlar insanlardan kendilerine bir şey aldıkları zaman tam ölçerler.
وَإِذَا كَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ
Wa izaa kaaloohum aw wazanoohum yukhsiroon
Kendileri başkalarına bir şey ölçtükleri veya tarttıkları zaman eksik ölçer ve tartarlar.
وَأَوْفُوا۟ ٱلْكَيْلَ إِذَا كِلْتُمْ وَزِنُوا۟ بِٱلْقِسْطَاسِ ٱلْمُسْتَقِيمِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌۭ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًۭا
Wa awful kaila izaa kiltum wa zinoo bilqistaasil mustaqeem; zaalika khairunw wa ahsanu taaweelaa
Ölçtüğünüz zaman tam ölçün ve doğru terazi ile tartın. Bu hem daha hayırlıdır ve sonuç itibariyle de daha güzeldir.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَأْكُلُوٓا۟ أَمْوَٰلَكُم بَيْنَكُم بِٱلْبَٰطِلِ إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً عَن تَرَاضٍۢ مِّنكُمْ ۚ وَلَا تَقْتُلُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًۭا
Yaaa aiyuhal lazeena aamanoo laa taakulooo amwaalakum bainakum bilbaatili 'illaaa an takoona tijaaratan 'an taraadim minkum; wa laa taqtulooo anfusakum; innal laaha kaana bikum Raheemaa
Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin. Ancak kendi rızanızla yaptığınız ticaretle yemeniz helaldir. Birbirinizin canına kıymayın. Şüphesiz Allah, size karşı çok merhametlidir.
ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ ٱلرِّبَوٰا۟ لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ ٱلَّذِى يَتَخَبَّطُهُ ٱلشَّيْطَٰنُ مِنَ ٱلْمَسِّ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوٓا۟ إِنَّمَا ٱلْبَيْعُ مِثْلُ ٱلرِّبَوٰا۟ ۗ وَأَحَلَّ ٱللَّهُ ٱلْبَيْعَ وَحَرَّمَ ٱلرِّبَوٰا۟ ۚ فَمَن جَآءَهُۥ مَوْعِظَةٌۭ مِّن رَّبِّهِۦ فَٱنتَهَىٰ فَلَهُۥ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ ۖ وَمَنْ عَادَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ
Allazeena yaakuloonar ribaa laa yaqoomoona illaa kamaa yaqoomul lazee yatakhabbatuhush shaitaanu minal mass; zaalika bi annahum qaalooo innamal bai'u mishur ribaa; wa ahallal laahul bai'a wa harramar ribba; faman jaaa'ahoo maw'izatum mir rabbihee fantahaa falahoo maa salafa wa amruhooo ilal laahi wa man 'aada fa ulaaa 'ika Ashaabun naari hum feehaa khaalidoon
Riba (faiz) yiyen kimseler, şeytan çarpan kimse nasıl kalkarsa ancak öyle kalkarlar. Bu ceza onlara, "alışveriş de faiz gibidir" demeleri yüzündendir. Oysa Allah, alışverişi helal, faizi de haram kılmıştır. Bundan böyle her kim, Rabbinden kendisine gelen bir öğüt üzerine faizciliğe son verirse, geçmişte olanlar kendisine ve hakkındaki hüküm de Allah'a kalmıştır. Her kim de yeniden faize dönerse işte onlar cehennem ehlidirler ve orada süresiz kalacaklardır.
وَأَقِيمُوا۟ ٱلْوَزْنَ بِٱلْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا۟ ٱلْمِيزَانَ
Wa aqeemul wazna bilqisti wa laa tukhsirul meezaan
Tartıyı adaletle yapın, terazide eksiklik yapmayın.
۞ أَوْفُوا۟ ٱلْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا۟ مِنَ ٱلْمُخْسِرِينَ
Awful kaila wa laa takoonoo minal mukhsireen
"Ölçeği tam ölçün de hak yiyenlerden olmayın."
وَزِنُوا۟ بِٱلْقِسْطَاسِ ٱلْمُسْتَقِيمِ
Wa zinoo bilqistaasil mustaqeem
"Ve doğru terazi ile tartın."
فَإِذَا قُضِيَتِ ٱلصَّلَوٰةُ فَٱنتَشِرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ وَٱبْتَغُوا۟ مِن فَضْلِ ٱللَّهِ وَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ كَثِيرًۭا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
Fa-izaa qudiyatis Salaatu fantashiroo fil ardi wabtaghoo min fadlil laahi wazkurul laaha kaseeral la'allakum tuflihoon
Namaz kılındıktan sonra yeryüzüne dağılın ve Allah'ın lütfundan (nasibinizi) arayın. Allah'ı çok anın ki kurtuluşa eresiniz.
Ticaret ve Helal Kazanç ile İlgili Hadisler
- Aldatan bizden değildirResûlullah bir buğday yığınının yanından geçti, elini içine soktu ve parmaklarına ıslaklık dokundu. "Ey buğday sahibi, bu nedir?" diye sordu. Adam: "Yağmur…
- Alışverişte doğruluk bereket getirirAlıcı ve satıcı, birbirinden ayrılmadıkça (pazarlıktan dönme) muhayyerliğe sahiptir. Eğer doğru söyler ve (malın kusurunu) açıklarlarsa alışverişleri bereketli olur. Eğer gizler ve…
- Alışverişte hoşgörülü olana rahmetSatarken, satın alırken ve alacağını isterken hoşgörülü davranan kimseye Allah rahmet etsin.
- Allah Temizdir, Ancak Temiz Olanı Kabul EderAllah temizdir, ancak temiz olanı kabul eder. Allah, peygamberlerine emrettiğini müminlere de emretmiştir: “Ey peygamberler, temiz şeylerden yiyin ve salih amel işleyin”…
- Allah’ın Sınırlarını AşmayınAllah Teâlâ bazı farzlar koymuştur, onları zayi etmeyin. Bazı sınırlar belirlemiştir, onları aşmayın. Bazı şeyleri haram kılmıştır, onları çiğnemeyin. Unutmaksızın, size rahmet…
- Bir karış toprağı haksız yere alanKim bir karış toprağı haksız yere alırsa, kıyamet günü o toprak yedi kat yerden onun boynuna dolanır.
- Delil Davacıya, Yemin İnkâr Edene Düşerİnsanlara sadece iddialarıyla (istedikleri) verilseydi, birtakım kimseler başkalarının mallarını ve canlarını iddia ederlerdi. Fakat delil getirmek davacıya, yemin etmek de inkâr edene…
- Dilenmeyi âdet edinenSizden biri insanlardan dilenmeye devam eder; nihayet kıyamet günü yüzünde bir parça et olmadığı hâlde Allah’ın huzuruna gelir.
Ticaret ve Helal Kazanç ile İlgili Dualar
- Allâhümme Rabbenâ Enzil Aleynâ Mâideten Duası (Sofra Duası)Hz. İsa'nın gökten bir sofra ve rızık istediği, Mâide suresine adını veren dua.
- Asâ Rabbî En Yehdiyenî Sevâe’s-Sebîl Duası (Doğru Yol ve İş Arayanın Duası)Hz. Musa'nın Medyen yoluna çıkarken doğru yolu bulmak için ettiği, iş ve yol arayanların duası.
- Bir İşe Başlarken Okunacak DuaYeni bir işe başlarken okunan "Rabbi yessir velâ tuassir" kolaylık duası.
- Faydalı İlim, Helal Rızık ve Makbul Amel DuasıPeygamberimizin sabah namazından sonra okuduğu; faydalı ilim, temiz rızık ve kabul edilen amel isteyen dua.
- İşler Zorlaşınca Okunacak DuaZor bir işle karşılaşıldığında okunan, Allah'ın dilediği zorluğu kolaylaştıracağını ifade eden dua.
- Rızık DuasıPeygamberimizin sabah namazından sonra okuduğu faydalı ilim, helal rızık ve makbul amel duası.
- Rabbenâ Aleyke Tevekkelnâ Duası (Hz. İbrahim ve Beraberindekilerin Duası)Hz. İbrahim ve ona inananların tevekkül, tövbe ve fitneden korunma için ettikleri dua.
- Yeni Elbise Giyince Okunacak DuaYeni bir elbise giyerken şükretmek için okunan “Allâhümme leke'l-hamdü ente kesevtenîh” duası.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Adak (Nezir) Nedir? Hükümleri ve ŞartlarıAdak nedir, nasıl adanır, geçerlilik şartları, adak kurbanının eti, adağı yerine getiremeyen kişinin durumu ve adakla ilgili yanlış inanışlar.
- Akîka Kurbanı Nedir, Nasıl Kesilir?Çocuğun doğumu için şükür amacıyla kesilen akîka kurbanının hükmü, zamanı, şartları ve etinin dağıtımı hakkında bilgiler.
- Boşanma (Talak) Hükümleri ve Diyanet’in TavsiyeleriTalak nedir, türleri nelerdir, üç talak meselesi, iddet ve Din İşleri Yüksek Kurulu'nun boşanma konusundaki güncel yaklaşımı.
- Cenaze İşlemleri: Yıkama, Kefenleme ve DefinVefat anından defne kadar yapılması gerekenler: ölüm döşeğindeki kişiye telkin, cenazenin yıkanması, kefenlenmesi, taşınması ve defin adabı.
- Evlilikte Eşlerin Hakları ve SorumluluklarıKur'an ve sünnete göre karı-kocanın birbirine karşı hakları, nafaka, iyi geçim, istişare ve aile içi şiddetin haramlığı üzerine temel bilgiler.
- Faiz ve Kredi Konusunda Temel BilgilerFaizin (ribâ) haramlığı, türleri, banka kredisi, konut kredisi, kredi kartı ve katılım bankacılığı konusunda Din İşleri Yüksek Kurulu'nun görüşleri.
Sık Sorulan Sorular
- Faiz veya haram parayla alınan kurbanlık kabul olur mu?
- Ramazan’da cami içinde kitap, tesbih veya hurma satmak caiz mi?
- Yoğun iş temposunda Ramazan sonrası ibadetlerimi nasıl dengede tutabilirim?
- Bankada çalışan akrabamın iftar davetine gidebilir miyim?
- Kurbanlığın yününden veya kılından bir tutam saklamak bereket getirir mi?
- Zekâtımı Şaban’da hesaplamak mantıklı mı?
- Satış yaparken sık sık yemin etmek günah mı?
- İnternette satış yaparken ürünün kusurunu yazmamak günah mı?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali