📚 Konu Derlemesi
Kibir ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Kibirle ilgili ayetler, hadisler ve dualar: büyüklenme, kendini üstün görme ve kibirden korunmak.
Kibir, kendini başkasından üstün görmek ve hakkı kabul etmemektir. Kur’an’da ilk büyüklenme örneği İblîs’in secde emrine karşı çıkışıdır; bu sahne kibrin özünü gösterir: bilgiye ya da delile değil, kendi konumuna bakmak.
Kibir yalnızca kaba bir üstünlük taslamak değildir. Yürüyüşte, konuşmada, kıyafette ve daha ince biçimlerde hakkı kabul etmemekte kendini gösterebilir. Kur’an insanlardan yüz çevirmeyi ve yeryüzünde böbürlenerek yürümeyi açıkça yasaklar.
Kibrin panzehiri, insanın kendi sınırını hatırlamasıdır: nereden geldiğini, neye muhtaç olduğunu ve nereye gideceğini. Servet, makam ve bilgi kibre yol açabilecek en yaygın üç sebep olarak anılır.
Bu sayfada kibirle ilgili ayetleri, hadisleri ve ahlak konulu rehber yazılarını derledik.
Kibir ile İlgili Ayetler
9 ayet · Diyanet meali
وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِى ٱلْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍۢ فَخُورٍۢ
Wa laa tusa'-'ir khaddaka linnaasi wa laa tamshi fil ardi maarahan innal laaha laa yuhibbu kulla mukhtaalin fakhoor
"Hem insanlara karşı avurdunu şişirme (kibirlenme) ve yeryüzünde çalımla yürüme. Çünkü Allah övünen ve kuruntu edenlerin hiçbirini sevmez.
سَأَصْرِفُ عَنْ ءَايَٰتِىَ ٱلَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ وَإِن يَرَوْا۟ كُلَّ ءَايَةٍۢ لَّا يُؤْمِنُوا۟ بِهَا وَإِن يَرَوْا۟ سَبِيلَ ٱلرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًۭا وَإِن يَرَوْا۟ سَبِيلَ ٱلْغَىِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًۭا ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُوا۟ عَنْهَا غَٰفِلِينَ
Sa asrifu 'an Aayaatiyal lazeena yatakabbaroona fil ardi bighairil haqq; wa iny-yaraw kulla Aayatil laa yu'minoo bihaa wa iny-yaraw sabeelar rushdi laa yattakhizoohu sabeelanw wa iny-yaraw sabeelal ghaiyi yatta khizoohu sabeelaa; zaalika bi annahum kazzaboo bi Aayaatinaa wa kaanoo 'anhaa ghaafileen
Yeryüzünde haksız yere büyüklük taslayanları, âyetlerimizi anlamaktan uzak tutacağım. Onlar ki, bütün âyetlerimizi görseler de onlara iman etmezler. Doğru yolu görseler de o yolu tutup gitmezler. Eğer sapıklık yolunu görürlerse tutar onu izlerler. Çünkü onlar âyetlerimizi inkâr etmeyi âdet edinmişler ve onlardan hep gafil olagelmişlerdir.
لَا جَرَمَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْمُسْتَكْبِرِينَ
Laa jarama annal laaha ya'lamu maa yusirrona wa ma yu'linoon; innahoo laa yuhibbul mustakbireen
Şüphesiz ki Allah, onların gizlediklerini de açığa vurduklarını da bilir. Doğrusu Allah, kendilerini büyük görüp hakkı kabul etmeyenleri sevmez.
ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِىٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَٰنٍ أَتَىٰهُمْ ۖ كَبُرَ مَقْتًا عِندَ ٱللَّهِ وَعِندَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ۚ كَذَٰلِكَ يَطْبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍۢ جَبَّارٍۢ
Allazeena yujaadiloona feee Aaayaatil laahi bighairi sultaanin ataahum kabura maqtan 'indal laahi wa 'indal lazeena aamanoo; kazaalika yatha'ul laahu 'alaa kulli qalbi mutakabbirin jabbaar
Onlar, kendilerine gelmiş bir delil olmaksızın, Allah'ın âyetleri hakkında mücadele ederler. Bu durum, Allah katında ve iman edenler yanında büyük bir buğzu gerektirir. İşte Allah, her böbürlenen zorbanın kalbini öyle bir tabiat ile mühürler.
وَلَا تَمْشِ فِى ٱلْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّكَ لَن تَخْرِقَ ٱلْأَرْضَ وَلَن تَبْلُغَ ٱلْجِبَالَ طُولًۭا
Wa laa tamshi fil ardi marahan innaka lan takhriqal arda wa lan tablughal jibaala toola
Yeryüzünde kibir ve azametle yürüme! Çünkü sen asla yeri yaramazsın ve boyca da dağlara erişemezsin.
تِلْكَ ٱلدَّارُ ٱلْءَاخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّۭا فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فَسَادًۭا ۚ وَٱلْعَٰقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ
Tilkad Daarul Aakhiratu naj'aluhaa lillazeena laa yureedoona 'uluwwan fil ardi wa laa fasaadaa; wal 'aaqibatu lilmuttaqeen
İşte ahiret yurdu! Biz onu yeryüzünde böbürlenmeyi ve bozgunculuğu arzulamayan kimselere veririz. (En güzel) akıbet, takva sahiplerinindir.
لِّكَيْلَا تَأْسَوْا۟ عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا۟ بِمَآ ءَاتَىٰكُمْ ۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍۢ فَخُورٍ
Likailaa taasaw 'alaa maa faatakum wa laa tafrahoo bimaaa aataakum; wallaahu laa yuhibbu kulla mukhtaalin fakhoor
Böylece elinizden çıkana üzülmeyesiniz ve Allah'ın size verdiği nimetlerle şımarmayasınız. Çünkü Allah, kendini beğenip böbürlenen kimseleri sevmez.
وَيَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ تَرَى ٱلَّذِينَ كَذَبُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ وُجُوهُهُم مُّسْوَدَّةٌ ۚ أَلَيْسَ فِى جَهَنَّمَ مَثْوًۭى لِّلْمُتَكَبِّرِينَ
Wa Yawmal Qiyaamati taral lazeena kazaboo 'alallaahi wujoohuhum muswaddah; alaisa fee Hahannama maswal lilmutakabbireen
Hem o kıyamet günü görürsün ki, Allah'a karşı yalan söyleyenlerin yüzleri kararmıştır. Kibirlenenlerin yeri cehennem değil mi?
قَالَ فَٱهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُونُ لَكَ أَن تَتَكَبَّرَ فِيهَا فَٱخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ ٱلصَّٰغِرِينَ
Qaala fahbit minhaa famaa yakoonu laka an tatakabbara feehaa fakhruj innaka minas saaghireen
(Allah) buyurdu: "Öyleyse oradan in, orada büyüklük taslamak senin haddin değildir. Çık, çünkü sen aşağılıklardansın."
Kibir ile İlgili Hadisler
- Allah her işte yumuşaklığı severAllah yumuşak davranandır, her işte yumuşaklığı sever.
- Allah Her Şeyde İhsanı EmretmiştirAllah her şeyde ihsanı (iyi ve güzel yapmayı) emretmiştir. Öldürdüğünüzde (meşru bir durumda) güzel bir şekilde öldürün; hayvan kestiğinizde güzel bir şekilde…
- Din NasihattirDin nasihattir. “Kime?” diye sorduk. Buyurdu ki: Allah’a, Kitabı’na, Resûlü’ne, Müslümanların yöneticilerine ve bütün Müslümanlara.
- Doğruluk cennete götürürDoğruluktan ayrılmayın. Çünkü doğruluk iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Kişi doğru söyleyip doğruluğu aradıkça Allah katında sıddîk (çok doğru) diye yazılır. Yalandan…
- Dünyaya Gönül Bağlama ki Allah Seni SevsinBir adam: “Ey Allah’ın Resûlü, bana öyle bir amel göster ki onu yaptığımda Allah beni sevsin, insanlar da sevsin” dedi. Buyurdu ki:…
- Düşünmeden söylenen bir sözKul, Allah’ın rızasına uygun bir söz söyler de onu önemsemez; Allah onun sebebiyle kulun derecelerini yükseltir. Kul, Allah’ın gazabına sebep olan bir…
- En hayırlınız ahlakı en güzel olanınızdırSizin en hayırlılarınız, ahlakı en güzel olanlarınızdır.
- Gıybet nedir?“Gıybet nedir bilir misiniz?” “Allah ve Resûlü daha iyi bilir.” “Kardeşini hoşlanmayacağı bir şeyle anmandır.” “Söylediğim şey kardeşimde varsa?” “Söylediğin onda varsa…
Kibir ile İlgili Dualar
- Musibete Uğramış Birini Görünce Okunacak DuaHastalık veya sıkıntı içinde birini görünce, kendisini o beladan koruyan Allah'a sessizce hamd etme duası.
- Kıskançlık ve Hasede Karşı Bereket Duası (Mâşâallah, Bârekallah)Beğenilen bir nimet görüldüğünde hasede ve nazara engel olmak için bereket dileme sünneti.
- Rabbenâ Tekabbel Minnâ Duası (Hz. İbrahim’in Kâbe Duası)Hz. İbrahim ile Hz. İsmail'in Kâbe'nin temellerini yükseltirken ettikleri kabul duası.
- Şükür Secdesi ve DuasıSevindirici bir haber alındığında veya bir beladan kurtulunca Allah'a şükür için yapılan secde ve okunan tespih.
- Yeni Elbise Giyince Okunacak DuaYeni bir elbise giyerken şükretmek için okunan “Allâhümme leke'l-hamdü ente kesevtenîh” duası.
- Hz. Süleyman’ın Şükür DuasıNimetlere şükretmeyi ve salih amel işlemeyi isteyen, Neml Suresi 19. ayetteki dua.
- Rabbenâ Lâ Tüziğ Kulûbenâ DuasıHidayetten sonra kalbin kaymaması için okunan Âl-i İmrân Suresi 8. ayetteki dua.
- Tövbe Duası (Hz. Âdem’in Duası)Hz. Âdem ve Hz. Havva'nın cennetten çıkarıldıktan sonra ettiği tövbe duası.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Anne Babaya İyilikKur'an ve hadislerde anne babaya iyilik (birrü'l-vâlideyn), onlara karşı görevlerimiz, ölümlerinden sonra yapılacaklar ve dua.
- Doğruluk ve EmanetSıdk (doğruluk) ve emanet ahlakı: Kur'an ve hadislerde doğruluğun değeri, yalanın zararları, emanetin kapsamı ve münafıklık alametleri.
- Duanın Adabı ve Kabul VakitleriDua nedir, nasıl edilir? Duanın adabı, kabulüne engel olan durumlar ve sahih hadislerde bildirilen duanın kabul edildiği vakitler.
- Gıybet ve DedikoduGıybet, iftira ve söz taşımanın (nemime) tanımı, Kur'an ve hadislerdeki hükmü, gıybetin caiz olduğu istisnalar ve gıybetten korunma yolları.
- İslam Ahlakının Temelleriİslam ahlakının kaynakları, niyet, ihlas, ihsan ve güzel huy kavramları; Kur'an ve sünnet ışığında ahlaklı bir hayatın temel ilkeleri.
- Komşu Hakkıİslam'da komşuluk ilişkileri, komşu hakkının önemi, komşu çeşitleri ve komşuya karşı sorumluluklarımız; ayet ve hadislerle.
Sık Sorulan Sorular
- Oruçluyken aynaya bakmak orucu bozar mı?
- Zengin birinin lüks yaşaması israf sayılır mı?
- Bayram tatili fotoğraflarını sosyal medyada paylaşmak gösteriş olur mu?
- Ramazan’da düzenlenen uluslararası Kur’an yarışmalarına katılmak caiz mi?
- Damlatan musluğu uzun süre tamir ettirmemek sorumluluk doğurur mu?
- Cami ve vakıf eşyalarını özensiz kullanmak neden ağır bir sorumluluktur?
- İsraf haram mı, mekruh mu?
- Eşimle hangi aileyi iftara önce çağıracağımız konusunda anlaşamıyoruz, ne yapmalıyız?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali