Kurban Bayramı ve Arefe

Zilhicce’nin İlk On Günü

Zilhicce ayının ilk on günü, yılın en faziletli günleri arasındadır. Kur’an’da Fecr Suresi’nin başındaki “On geceye andolsun” (Fecr Suresi, 89/2) ifadesinin, müfessirlerin çoğunluğuna göre bu on günü kastettiği belirtilir. Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Allah katında, içinde yapılan salih amellerin bu on günde yapılanlardan daha sevimli olduğu başka günler yoktur.” Sahabiler, “Allah yolunda cihad da mı?” diye sorunca, “Cihad da değil; ancak canıyla ve malıyla çıkıp hiçbir şeyle geri dönmeyen kimse müstesna” buyurmuştur (Buhârî, Îdeyn 11; Tirmizî, Savm 52).

Bu günlerde tekbir, tehlil ve tahmid ile Allah’ı anmak, oruç tutmak, sadaka vermek ve diğer hayırları artırmak tavsiye edilir. Kurban kesecek olan kişinin, Zilhicce hilali görüldükten sonra kurbanını kesinceye kadar saç ve tırnaklarını kesmemesi müstehaptır (Müslim, Edâhî 39-42).

Arefe Günü

Arefe, Zilhicce ayının dokuzuncu günüdür. Hacılar bu gün Arafat’ta vakfe yaparlar. Arafat vakfesi haccın en önemli rüknüdür; Peygamberimiz “Hac Arafat’tır” buyurmuştur (Tirmizî, Hac 57; Ebû Dâvûd, Menâsik 68). Mâide Suresi’nin 3. ayetindeki “Bugün dininizi kemale erdirdim” ifadesinin Vedâ Haccı’nda Arefe günü indiği rivayet edilir (Buhârî, Îmân 33).

Arefe Gününün Fazileti

Peygamberimiz, “Allah’ın, Arefe günündekinden daha çok kulunu cehennemden azat ettiği bir gün yoktur” buyurmuştur (Müslim, Hac 436). Bir başka hadiste “Duaların en hayırlısı Arefe günü yapılan duadır. Benim ve benden önceki peygamberlerin söylediği en hayırlı söz de şudur: Lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr” buyrulmuştur (Tirmizî, Deavât 122).

Arefe Orucu

Hacı olmayanlar için Arefe günü oruç tutmak müstehaptır. Peygamberimiz, “Arefe günü tutulan orucun, geçmiş bir yılın ve gelecek bir yılın günahlarına kefaret olacağını Allah’tan umarım” buyurmuştur (Müslim, Sıyâm 196-197). Arafat’taki hacıların ise dua ve ibadete güç yetirebilmek için bu günde oruç tutmamaları tavsiye edilmiştir.

Türkiye’de halk arasında bayramdan önceki güne de “arefe” denir; Ramazan Bayramı’ndan önceki gün de bu şekilde anılır. Ancak fazileti hadislerle bildirilen asıl Arefe günü, Zilhicce’nin dokuzudur.

Teşrik Tekbirleri

Arefe günü sabah namazından başlayarak bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar, toplam yirmi üç vakit farz namazın selamından hemen sonra teşrik tekbiri getirilir. Hanefî mezhebine göre bu tekbirler vaciptir. Teşrik tekbiri şudur:

“Allâhü ekber, Allâhü ekber. Lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber. Allâhü ekber ve lillâhi’l-hamd.”

Kur’an’da “Sayılı günlerde Allah’ı anın” (Bakara Suresi, 2/203) buyrulması bu tekbirlerin dayanakları arasında gösterilir.

Kurban Bayramı

Kurban Bayramı, Zilhicce ayının onuncu günü başlar ve dört gün sürer. Bu günler, Müslümanların hem bayram sevincini yaşadığı hem de Hz. İbrâhim’in teslimiyetini hatırladığı günlerdir.

Bayram Namazı

Bayram namazı, Hanefî mezhebine göre cuma namazı kılmakla yükümlü olanlara vaciptir. Güneş doğduktan yaklaşık kırk-elli dakika sonra, cemaatle ve iki rekât olarak kılınır. Birinci rekâtta Sübhâneke’den sonra, ikinci rekâtta kıraatten sonra üçer zevait tekbiri alınır. Namazdan sonra hutbe okunur. Kurban Bayramı’nda namaza giderken yüksek sesle tekbir getirmek ve kurban eti ile iftar etmek üzere namazdan önce bir şey yememek sünnettir.

Bayramın Sünnetleri

• Gusletmek, temiz ve güzel elbiseler giymek, güzel koku sürünmek,
• Bayram namazına bir yoldan gidip başka bir yoldan dönmek (Buhârî, Îdeyn 24),
• Akrabaları, büyükleri ve komşuları ziyaret etmek, küsleri barıştırmak,
• Çocukları sevindirmek, hastaları ve yalnızları ziyaret etmek,
• Kabir ziyareti yapmak ve vefat edenler için dua etmek.

Kurban İbadeti

Hükmü

Kurban kesmek, Hanefî mezhebine göre nisap miktarı mala sahip, akıllı, ergen, mukim (yolcu olmayan) ve hür Müslümanlara vaciptir. Diğer üç mezhebe göre ise sünnet-i müekkededir. Kur’an’da “Rabbin için namaz kıl ve kurban kes” buyrulur (Kevser Suresi, 108/2).

Kurbanın Anlamı

Kurban, Allah’a yakınlaşmak demektir. Kur’an, kurbanın etlerinin ve kanlarının Allah’a ulaşmayacağını, O’na ulaşanın sadece takva olduğunu bildirir (Hac Suresi, 22/37). Kurban, Hz. İbrâhim’in oğlunu Allah’a teslim etmeye hazır oluşunu ve Allah’ın onun yerine bir koç göndermesini hatırlatır (Sâffât Suresi, 37/102-107).

Kurbanlık Hayvanlar

Kurban, koyun, keçi, sığır (manda dahil) ve deveden kesilir. Koyun ve keçi tek kişi adına kesilir; sığır ve deve ise yedi kişiye kadar ortaklaşa kesilebilir. Koyun ve keçi bir yaşını, sığır iki yaşını, deve beş yaşını doldurmuş olmalıdır. Altı ayını doldurmuş, bir yaşındaki kadar gelişmiş koyun da kurban edilebilir. Hayvanın kör, topal, çok zayıf veya ciddi kusurlu olmaması gerekir.

Kesim Zamanı

Kurban, bayram namazından sonra kesilmeye başlanır ve bayramın üçüncü günü akşamına kadar kesilebilir. Namazdan önce kesilen hayvan kurban yerine geçmez (Buhârî, Îdeyn 3).

Etin Paylaştırılması

Kurban etinin üçte birini kendi ailesine ayırmak, üçte birini akraba ve komşulara hediye etmek, üçte birini de yoksullara vermek müstehaptır. Etin ve derisinin satılması ya da kasaba ücret olarak verilmesi caiz değildir.

Sonuç

Arefe ve Kurban Bayramı; dua, ibadet, paylaşma ve teslimiyet günleridir. Bu günler, Müslümanlara Hz. İbrâhim’in imanını, Peygamberimizin Vedâ Haccı’nı ve İslam kardeşliğinin sıcaklığını hatırlatır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Kevser Suresi (108/2); Hac Suresi (22/37); Sâffât Suresi (37/102-107); Buhârî, Îdeyn 11; Müslim, Sıyâm 196-197; Müslim, Hac 436; Tirmizî, Deavât 122; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kurban", "Arefe", "Teşrik Tekbiri" md.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →