📚 Konu Derlemesi
Merhamet ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Merhametle ilgili ayetler, hadisler ve dualar: Allah’ın rahmeti, insana ve canlıya şefkat.
Kur’an’ın her sûresinin başında anılan iki isim Rahmân ve Rahîm’dir. Rahmetin bu kadar öne çıkarılması, İslam’ın insan tasavvurunun merkezine merhameti koyar. Allah’ın rahmetinin her şeyi kuşattığı bildirilir; Peygamber ise âlemlere rahmet olarak nitelenir.
Merhamet duygudan ibaret değildir; davranışa dönüşür. Yetimi gözetmek, yoksula yedirmek, hastayı ziyaret etmek, borçluya süre tanımak, hayvana eziyet etmemek bu davranışların içindedir. Klasik kaynaklarda merhametin yalnızca insanla sınırlı olmadığı, bütün canlıları kapsadığı vurgulanır.
Merhamet aynı zamanda kendine karşı da gösterilir: aşırı suçlamadan, ümitsizliğe düşmeden, hatayı tövbeyle onararak. Allah’ın rahmetinden ümit kesmemek bu merhametin ilk basamağıdır.
Bu sayfada merhametle ilgili ayetleri, hadisleri, rahmet talebini içeren duaları ve rehber yazılarını topladık.
Merhamet ile İlgili Ayetler
10 ayet · Diyanet meali
۞ وَٱكْتُبْ لَنَا فِى هَٰذِهِ ٱلدُّنْيَا حَسَنَةًۭ وَفِى ٱلْءَاخِرَةِ إِنَّا هُدْنَآ إِلَيْكَ ۚ قَالَ عَذَابِىٓ أُصِيبُ بِهِۦ مَنْ أَشَآءُ ۖ وَرَحْمَتِى وَسِعَتْ كُلَّ شَىْءٍۢ ۚ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَيُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلَّذِينَ هُم بِـَٔايَٰتِنَا يُؤْمِنُونَ
Waktub lanaa fee haazi hid dunyaa hasanatanw wa fil Aakhirati innnaa hudnaaa ilaik; qaala 'azaabee useebu bihee man ashaaa'u wa rahmatee wasi'at kulla shai'; fasa aktubuhaa lillazeena yattaqoona wa yu'toonaz Zakaata wallazeena hum bi Aayaatinaa yu'minoon
"Ve bize hem bu dünyada bir iyilik yaz, hem de ahirette. Biz gerçekten de tevbe edip senin hidayetine döndük." Buyurdu ki, azabım var, onu dilediğime isabet ettiririm, rahmetim de vardır, o ise her şeyi kaplamış ve kuşatmıştır. Onu da özellikle korunanlara, zekatını verenlere ve âyetlerimize inananlara mahsus kılacağım.
وَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ إِلَّا رَحْمَةًۭ لِّلْعَٰلَمِينَ
Wa maaa arsalnaaka illaa rahmatal lil'aalameen
(Ey Muhammed!) biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik.
وَإِذَا جَآءَكَ ٱلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِـَٔايَٰتِنَا فَقُلْ سَلَٰمٌ عَلَيْكُمْ ۖ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَىٰ نَفْسِهِ ٱلرَّحْمَةَ ۖ أَنَّهُۥ مَنْ عَمِلَ مِنكُمْ سُوٓءًۢا بِجَهَٰلَةٍۢ ثُمَّ تَابَ مِنۢ بَعْدِهِۦ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُۥ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
Wa izaa jaaa'akal lazeena yu'minoona bi Aayaatinaa faqul salaamun 'alaikum kataba Rabbukum 'alaa nafsihir rahmata annahoo man 'amila minkum sooo'am bijahaalatin summa taaba mim ba'dihee wa aslaha fa annahoo Ghafoorur Raheem
Âyetlerimize inananlar sana geldikleri zaman onlara şöyle söyle: Selam olsun size! Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazdı. Sizden her kim bilmeyerek bir kötülük işleyip de sonra arkasından tevbe eder, kendini düzeltirse, muhakkak ki O, bağışlayan, esirgeyendir".
وَٱخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِى صَغِيرًۭا
Wakhfid lahumaa janaahaz zulli minar rahmati wa qur Rabbir hamhumaa kamaa rabbayaanee sagheera
İkisine de acıyarak tevazu kanatlarını indir. Ve şöyle de: "Ey Rabbim! Onların beni küçükten terbiye edip yetiştirdikleri gibi, sen de kendilerine merhamet et."
ثُمَّ كَانَ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَتَوَاصَوْا۟ بِٱلصَّبْرِ وَتَوَاصَوْا۟ بِٱلْمَرْحَمَةِ
Summa kaana minal lazeena aamanoo wa tawaasaw bissabri wa tawaasaw bilmarhamah
Sonra da iman edip de sabrı tavsiye eden ve merhamet tavsiye edenlerden olmaktır.
۞ قُلْ يَٰعِبَادِىَ ٱلَّذِينَ أَسْرَفُوا۟ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا۟ مِن رَّحْمَةِ ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَغْفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
Qul yaa'ibaadiyal lazeena asrafoo 'alaaa anfusihim laa taqnatoo mirrahmatil laah; innal laaha yaghfiruz zunooba jamee'aa; innahoo Huwal Ghafoorur Raheem
De ki: "Ey haddi aşarak nefislerine karşı israf etmiş olan kullarım! Allah'ın rahmetinden ümid kesmeyin. Çünkü Allah, bütün günahları bağışlar. Şüphesiz ki O, çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir."
ٱلرَّحْمَٰنُ
Ar Rahmaan
Rahmân (çok merhametli olan Allah)
عَلَّمَ ٱلْقُرْءَانَ
'Allamal Quran
Kurân'ı öğretti.
وَلَا يَأْتَلِ أُو۟لُوا۟ ٱلْفَضْلِ مِنكُمْ وَٱلسَّعَةِ أَن يُؤْتُوٓا۟ أُو۟لِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينَ وَٱلْمُهَٰجِرِينَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۖ وَلْيَعْفُوا۟ وَلْيَصْفَحُوٓا۟ ۗ أَلَا تُحِبُّونَ أَن يَغْفِرَ ٱللَّهُ لَكُمْ ۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌ
Wa laa yaatali ulul fadli minkum wassa'ati ai yu'tooo ulil qurbaa walmasaakeena walmuhaajireena fee sabeelillaahi walya'foo walyasfahoo; alaa tuhibboona ai yaghfiral laahu lakum; wal laahu Ghafoorur Raheem
İçinizden faziletli ve servet sahibi kimseler akrabaya, yoksullara, Allah yolunda göç edenlere (mallarından) vermeyeceklerine yemin etmesinler; bağışlasınlar, feragat göstersinler. Allah'ın sizi bağışlamasını arzulamaz mısınız? Allah çok bağışlayandır, çok merhametlidir.
فَأَمَّا ٱلْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ
Fa am mal yateema fala taqhar
Öyleyse sakın yetimi ezme.
Merhamet ile İlgili Hadisler
- Ağaç dikenin sadakasıBir Müslüman bir ağaç diker veya bir ekin eker de ondan bir kuş, bir insan ya da bir hayvan yerse, bu onun…
- Allah her işte yumuşaklığı severAllah yumuşak davranandır, her işte yumuşaklığı sever.
- Allah Her Şeyde İhsanı EmretmiştirAllah her şeyde ihsanı (iyi ve güzel yapmayı) emretmiştir. Öldürdüğünüzde (meşru bir durumda) güzel bir şekilde öldürün; hayvan kestiğinizde güzel bir şekilde…
- Artan suyu esirgememekOtlağın kullanılmasını engellemek için ihtiyaç fazlası su esirgenmez.
- Bir müd su ile abdest almakResûlullah bir müd su ile abdest alır, bir sâdan beş müde kadar su ile de gusül abdesti alırdı.
- Canlıyı hedef tahtası yapmakAbdullah b. Ömer, bir tavuğu bağlayıp ona ok atan bazı gençlerin yanından geçti. Onlar İbn Ömer'i görünce dağıldılar. İbn Ömer: "Bunu kim…
- Deveyi aç bırakan sahibine uyarıResûlullah Ensar'dan birinin bahçesine girdi. Orada bir deve vardı. Deve Efendimizi görünce inledi ve gözlerinden yaşlar aktı. Resûlullah yanına gidip başını okşadı,…
- Dilsiz hayvanlar hakkında Allah’tan korkunResûlullah, sırtı karnına yapışmış, zayıflamış bir devenin yanından geçti ve şöyle buyurdu: "Bu dilsiz hayvanlar hakkında Allah'tan korkun. Onlara sağlıklı ve iyi…
Merhamet ile İlgili Dualar
- Rabbihkum Bi’l-Hak Duası (Hz. Peygamber’in Duası)Peygamber Efendimize öğretilen, Allah'tan hak ile hükmetmesini ve yardım dileyen dua.
- Rabbiğfir Lî ve Li Ahî Duası (Hz. Musa’nın Kardeşi İçin Duası)Hz. Musa'nın kendisi ve kardeşi Hz. Harun için af ve rahmet istediği dua.
- Musibete Uğramış Birini Görünce Okunacak DuaHastalık veya sıkıntı içinde birini görünce, kendisini o beladan koruyan Allah'a sessizce hamd etme duası.
- Horoz Ötünce ve Eşek Anırınca Okunacak DuaHoroz öttüğünde Allah'ın lütfunu istemek, eşek anırdığında ve köpek havladığında şeytandan Allah'a sığınmak sünneti.
- Rabbi Evzi’nî Duası (Kırk Yaş, Anne-Baba ve Evlat Duası)Kırk yaşına ulaşan müminin anne babasına verilen nimetlere şükür, salih amel ve salih nesil istediği dua.
- Taziye DuasıYakınını kaybeden kişiye başsağlığı dilerken okunan, Peygamberimizin kızına gönderdiği sabır ve teselli sözleri.
- Hapşırınca Okunacak DuaHapşıran kişinin “Elhamdülillâh” demesi, duyanın “Yerhamükellah”, hapşıranın da “Yehdîkümullah” diye karşılık vermesi.
- Kerb Duası (Lâ İlâhe İllallâhü’l-Azîmü’l-Halîm)Peygamberimizin büyük sıkıntı ve keder anlarında okuduğu tevhid duası.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Anne Babaya İyilikKur'an ve hadislerde anne babaya iyilik (birrü'l-vâlideyn), onlara karşı görevlerimiz, ölümlerinden sonra yapılacaklar ve dua.
- Doğruluk ve EmanetSıdk (doğruluk) ve emanet ahlakı: Kur'an ve hadislerde doğruluğun değeri, yalanın zararları, emanetin kapsamı ve münafıklık alametleri.
- Duanın Adabı ve Kabul VakitleriDua nedir, nasıl edilir? Duanın adabı, kabulüne engel olan durumlar ve sahih hadislerde bildirilen duanın kabul edildiği vakitler.
- Gıybet ve DedikoduGıybet, iftira ve söz taşımanın (nemime) tanımı, Kur'an ve hadislerdeki hükmü, gıybetin caiz olduğu istisnalar ve gıybetten korunma yolları.
- İslam Ahlakının Temelleriİslam ahlakının kaynakları, niyet, ihlas, ihsan ve güzel huy kavramları; Kur'an ve sünnet ışığında ahlaklı bir hayatın temel ilkeleri.
- Komşu Hakkıİslam'da komşuluk ilişkileri, komşu hakkının önemi, komşu çeşitleri ve komşuya karşı sorumluluklarımız; ayet ve hadislerle.
Sık Sorulan Sorular
- Kurbanı keserken hayvana acımak sevap kazandırır mı?
- Yalnız yaşayan yaşlı yakınımın Ramazan’daki ruh hâlini nasıl destekleyebilirim?
- Ramazan’da kendime zarar verme ya da ölme düşünceleri gelirse ne yapmalıyım?
- Evde çalışan yardımcıyı iftar sofrasına oturtmak sünnet mi?
- İftar davetinde misafirleri makam ve statüsüne göre farklı ağırlamak doğru mu?
- Kesim alanına toplanan sokak köpeklerini kovmak veya onlara zarar vermek günah mı?
- Kurbanlığı yavrusunun gözü önünde kesmek caiz mi?
- Strese girerek kesilen hayvanın eti kötü olur mu?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali