📚 Konu Derlemesi
Sınav ve Başarı ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Sınavla ilgili ayetler, hadisler ve dualar: çalışmak, kolaylık istemek ve sınav öncesi okunacak dualar.
Sınav kaygısı, öğrencinin en sık taşıdığı yüklerden biridir. İslam’ın buradaki yaklaşımı iki basamaklıdır: önce hazırlık, sonra dua. Çalışmadan yapılan dua, sebebi atlayan bir talep olur; çalışıp dua etmemek ise insanın tek başına kaldığını sanmasıdır.
Mûsâ aleyhisselamın görevlendirildiğinde yaptığı “göğsüme genişlik ver, işimi kolaylaştır, dilimin düğümünü çöz” duası, zorlu bir imtihan öncesinde istenecek şeylerin özeti gibidir. Burada istenen sonuç değil, sonuca yürüyecek güçtür.
Kur’an, kimseye gücünün üstünde yük yüklenmediğini bildirir. Bu, başarısızlığın insanı tanımlamadığı anlamına gelir; telafi kapısı her zaman açıktır. Sınav sonucu bir ömrün değil, bir dönemin ölçüsüdür.
Burada konuyla ilgili ayetleri, hadisleri, sınav ve kolaylık dualarını, ilim konulu rehber yazılarını topladık.
Sınav ve Başarı ile İlgili Ayetler
10 ayet · Diyanet meali
قَالَ رَبِّ ٱشْرَحْ لِى صَدْرِى
Qaala Rabbish rah lee sadree
Musa dedi ki: "Ey Rabbim! Benim göğsüme genişlik ver,
وَيَسِّرْ لِىٓ أَمْرِى
Wa yassir leee amree
İşimi kolaylaştır,
وَٱحْلُلْ عُقْدَةًۭ مِّن لِّسَانِى
Wahlul 'uqdatam milli saanee
Dilimden düğümü çöz
يَفْقَهُوا۟ قَوْلِى
Yafqahoo qawlee
Ki, sözümü iyi anlasınlar.
فَإِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًا
Fa inna ma'al usri yusra
Demek ki, zorlukla beraber bir kolaylık vardır.
إِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًۭا
Inna ma'al 'usri yusra
Evet, zorlukla beraber bir kolaylık vardır.
لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا ٱكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَآ إِن نَّسِينَآ أَوْ أَخْطَأْنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَآ إِصْرًۭا كَمَا حَمَلْتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦ ۖ وَٱعْفُ عَنَّا وَٱغْفِرْ لَنَا وَٱرْحَمْنَآ ۚ أَنتَ مَوْلَىٰنَا فَٱنصُرْنَا عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ
Laa yukalliful-laahu nafsan illaa wus'ahaa; lahaa maa kasabat wa 'alaihaa maktasabat; Rabbanaa la tu'aakhiznaa in naseenaaa aw akhtaanaa; Rabbanaa wa laa tahmil-'alainaaa isran kamaa hamaltahoo 'alal-lazeena min qablinaa; Rabbanaa wa laa tuhammilnaa maa laa taaqata lanaa bih wa'fu 'annaa waghfir lanaa warhamnaa; Anta mawlaanaa fansurnaa 'alal qawmil kaafireen
Allah hiç kimseye gücünün yeteceğinden başka yük yüklemez. Herkesin kazandığı hayır kendisine, yaptığı kötülüğün zararı yine kendisinedir. Ey Rabbimiz, eğer unuttuk ya da yanıldıysak bizi tutup sorguya çekme! Ey Rabbimiz, bize bizden öncekilere yüklediğin gibi ağır yük yükleme! Ey Rabbimiz, bize gücümüzün yetmeyeceği yükü de yükleme! Bağışla bizi, mağfiret et bizi, rahmet et bize! Sensin bizim Mevlamız, kâfir kavimlere karşı yardım et bize.
إِذْ أَوَى ٱلْفِتْيَةُ إِلَى ٱلْكَهْفِ فَقَالُوا۟ رَبَّنَآ ءَاتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةًۭ وَهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًۭا
Iz awal fityatu ilal Kahfi faqaaloo Rabbanaaa aatinaa mil ladunka rahmatanw wa haiyi' lanaa min amrinaa rashadaa
O gençler mağaraya sığınınca şöyle dediler: "Rabbimiz! Bize katından bir rahmet ver ve bizim için şu işimizden bir kurtuluş yolu hazırla."
فَبِمَا رَحْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ ٱلْقَلْبِ لَٱنفَضُّوا۟ مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَٱعْفُ عَنْهُمْ وَٱسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِى ٱلْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُتَوَكِّلِينَ
Fabimaa rahmatim minal laahi linta lahum wa law kunta fazzan ghaleezal qalbi lanfaddoo min hawlika fafu 'anhum wastaghfir lahum wa shaawirhum fil amri fa izaa 'azamta fatawakkal 'alal laah; innallaaha yuhibbul mutawak kileen
Sen (o zaman), sırf Allah'ın rahmetiyle onlara karşı yumuşak davrandın. Eğer kaba, katı yürekli olsaydın, onlar senin etrafından dağılıp giderlerdi. Artık onları sen bağışla, onlar için Allah'dan mağfiret dile. (Yapacağın) işlerde onlara da danış, bir kere de azmettin mi, artık Allah'a dayan. Muhakkak ki Allah kendine dayanıp güvenenleri sever.
وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ۚ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُۥٓ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَٰلِغُ أَمْرِهِۦ ۚ قَدْ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَىْءٍۢ قَدْرًۭا
Wa yarzuqhu min haisu laa yahtasib; wa many yatawakkal 'alal laahi fahuwa husbuh; innal laaha baalighu amrih; qad ja'alal laahu likulli shai'in qadraa
Ve onu ummadığı yerden rızıklandırır. Kim Allah'a güvenirse O, ona yeter. Allah, emrini yerine getirendir. Allah her şey için bir ölçü koymuştur.
Sınav ve Başarı ile İlgili Hadisler
- Allah hayrını dilediğini dinde anlayış sahibi kılarAllah kimin hakkında hayır dilerse onu dinde derin anlayış sahibi kılar.
- Ancak iki kişiye gıpta edilirAncak iki kişiye gıpta edilir: Allah’ın kendisine mal verip onu hak yolunda harcamaya muvaffak kıldığı kimse ile Allah’ın kendisine hikmet (ilim) verip…
- Benden bir ayet de olsa tebliğ edinBenden (öğrendiklerinizi) bir ayet de olsa başkalarına ulaştırın.
- En hayırlınız Kur’an’ı öğrenen ve öğretendirSizin en hayırlınız, Kur'an'ı öğrenen ve öğretendir.
- Hayra vesile olan, onu yapan gibidirKim bir hayra yol gösterirse, ona o hayrı yapanın sevabı kadar sevap vardır.
- Hidayet ve ilim yağmur gibidirAllah’ın benimle gönderdiği hidayet ve ilmin misali, yeryüzüne düşen bol yağmur gibidir. Toprağın bir kısmı verimlidir, suyu kabul edip bol ot ve…
- İlim âlimlerin ölümüyle kalkarAllah ilmi, kullarının kalbinden söküp çıkarmak suretiyle kaldırmaz; fakat ilmi âlimleri öldürmek suretiyle kaldırır. Nihayet hiçbir âlim bırakmayınca insanlar cahil kimseleri önder…
- Kolaylaştırın, zorlaştırmayınKolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin.
Sınav ve Başarı ile İlgili Dualar
- Asâ Rabbî En Yehdiyenî Sevâe’s-Sebîl Duası (Doğru Yol ve İş Arayanın Duası)Hz. Musa'nın Medyen yoluna çıkarken doğru yolu bulmak için ettiği, iş ve yol arayanların duası.
- Bir İşe Başlarken Okunacak DuaYeni bir işe başlarken okunan "Rabbi yessir velâ tuassir" kolaylık duası.
- Faydalı İlim, Helal Rızık ve Makbul Amel DuasıPeygamberimizin sabah namazından sonra okuduğu; faydalı ilim, temiz rızık ve kabul edilen amel isteyen dua.
- İlim Öğrenirken Okunacak DuaDers çalışırken, okurken ve bir şey öğrenirken okunan; öğrenilenden faydalanmayı ve ilmin artmasını isteyen dua.
- İşler Zorlaşınca Okunacak DuaZor bir işle karşılaşıldığında okunan, Allah'ın dilediği zorluğu kolaylaştıracağını ifade eden dua.
- Sınav Duası (Rabbişrah Li Sadri)Hz. Musa'nın göğsünün genişlemesi ve işinin kolaylaşması için ettiği, sınav öncesi okunan dua.
- Rabbi Heb Lî Hukmen Duası (Hz. İbrahim’in Hikmet ve Cennet Duası)Hz. İbrahim'in hikmet, salihlerle beraberlik, güzel anılmak ve cennet için ettiği dua.
- Sevindirici ve Üzücü Bir Durumda Okunacak HamdHoşa giden bir şey görünce “Elhamdülillâhillezî bi ni'metihî tetimmü's-sâlihât”, hoşa gitmeyen bir durumda “Elhamdülillâhi alâ külli hâl” demek.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- İstihare Namazı ve Duasıİstihare nedir, namazı nasıl kılınır, istihare duası, istiharenin sonucu nasıl anlaşılır ve rüya ile ilgili yaygın yanlış anlayışlar.
- Nasr Suresi Tanıtımı: Arapça Metni, Okunuşu, Meali ve FaziletiNasr Suresi'nin Arapça metni, satır satır okunuşu ve meali; Mekke fethi ve insanların bölük bölük İslam'a girmesi, Peygamberimizin vefatına işaret ve tesbih-istiğfar…
- Zülkarneyn KıssasıKehf Suresi'nde anlatılan Zülkarneyn'in doğuya ve batıya seferleri, Ye'cûc ve Me'cûc'e karşı yaptığı set, kimliği hakkındaki görüşler ve dersler.
- Kadere İmanKader ve kaza nedir? İnsan iradesi, sorumluluk, tevekkül ve kadere imanın doğru anlaşılması hakkında Ehl-i Sünnet çizgisinde açık ve sade bilgiler.
- Yolculukta Namaz: Seferîlik HükümleriSeferî kime denir, mesafe ve süre şartı, dört rekâtlı farzların kısaltılması, cem meselesi, vasıtada namaz ve Hanefî-Şâfiî farkları.
- Hacet Namazı ve Tövbe NamazıBir ihtiyaç için kılınan hacet namazı ve günahtan sonra kılınan tövbe namazının dayanakları, kılınışları ve rivayetlerin durumu.
Sık Sorulan Sorular
- Üniversite öğrencisi Ramazan’da ders ve ibadeti nasıl birlikte planlar?
- Ramazan’da dünyalık şeyler için dua etmek caiz mi?
- Sınavda kopya çekmek kul hakkına girer mi?
- Ramazan’da satış yaparken malı övmek için yalan söylemek günah mı?
- Peygamber sevgisi nasıl gösterilir?
- Sınav sonucumu öğrenmek için fal baktırmak veya burç yorumuna bakmak günah mı?
- Sınav yoğunluğu yüzünden Ramazan’da ibadetlerim azaldı; günah mı?
- Sınav için hacet namazı kılınır mı?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali