Şükür Kurbanı ve Adak Kurbanı Adetleri

Şükür kurbanı, bir nimete kavuşulması, bir sıkıntıdan kurtulunması veya hayırlı bir işin gerçekleşmesi üzerine Allah’a şükür niyetiyle kesilen kurbandır. Adak kurbanı ise bir dilek gerçekleştiğinde kesilmek üzere söz verilen ve dinen yerine getirilmesi gereken kurbandır. İki kurban türünün hükümleri farklıdır.

Kurbanın dinî temeli ve türleri

Kurban ibadeti, Kur’an’da “Rabbin için namaz kıl ve kurban kes” (Kevser, 108/2) ayetiyle emredilir ve Hz. İbrahim kıssasıyla ilişkilendirilir (Sâffât, 37/102-107). Kurbanlar farklı amaçlarla kesilebilir: Kurban Bayramı’nda kesilen udhiye (bayram kurbanı), hacda kesilen hedy (şükür kurbanı), doğumun şükrü olarak kesilen akîka, nezredilen adak kurbanı ve çeşitli vesilelerle kesilen şükür kurbanları. Hanefîlere göre Kurban Bayramı kurbanı zengin kimse için vâciptir. Diğer kurbanlar ise sünnet, mendup veya adakla vâcip olabilir. Bayram kurbanı için Kurban Bayramı adetleri yazısına bakılabilir.

Şükür kurbanı

Şükür kurbanı, kişinin bir nimete teşekkür etmek amacıyla kestiği kurbandır. Yeni bir eve taşınma, işin açılması, sağlığa kavuşma, evlat sahibi olma, sınav başarısı veya yolculuktan sağ salim dönme gibi vesileler bu kurbanın sebebi olabilir. Şükür kurbanı vâcip değil, mendup bir ibadettir. Kişi isterse keser, istemezse kesmez. Etinden kurban sahibi yiyebilir, akraba ve komşulara ikram edebilir ve yoksullara dağıtabilir. Hanefî mezhebinde hacıların kıran ve temettu haccında kestiği kurban da “şükür kurbanı” olarak adlandırılır ve etinden yenilir. Bu kurban, Mina’da bayramın ilk üç günü içinde kesilir. Peygamberimiz Veda Haccı’nda yüz deve kurban etmiştir (Müslim, Hac). Bu uygulamalar şükür kurbanının dinî dayanağını gösterir. Şükür kurbanının israf olmaması ve etin ihtiyaç sahiplerine ulaşması esastır.

Adak kurbanı

Adak (nezir), bir işin gerçekleşmesi şartına bağlı olarak veya şartsız olarak Allah’a verilen sözdür. Adak, “Hastam iyileşirse bir koyun keseceğim” gibi ifadelerle yapılır. Dilek gerçekleştiğinde adağı yerine getirmek vâciptir. Kur’an’da “Onlar adaklarını yerine getirirler” buyurulur (İnsan, 76/7). Peygamberimiz “Kim Allah’a itaat etmeyi adarsa ona itaat etsin; kim de Allah’a isyanı adarsa ona isyan etmesin” buyurmuştur (Buhârî, Eymân ve Nüzûr). Bu hadis, adağın ancak meşru bir ibadet için geçerli olduğunu gösterir. Adak kurbanı, kurbanlık hayvanın yaş ve kusur şartlarına uygun olmalıdır. Adak kurbanının etinden adak sahibi ve ona nafaka ile bakmakla yükümlü olduğu kimseler yiyemez; kurban tamamen yoksullara dağıtılır. Bu, Hanefî mezhebinin tercih ettiği hükümdür. Diğer mezheplerde ayrıntılarda farklılık olabilir; bu nedenle somut durum için müftülüğe danışılması uygundur.

Şükür ve adak kurbanı arasındaki farklar

• Hüküm: Şükür kurbanı mendup, adak kurbanı vâciptir.
• Et dağıtımı: Şükür kurbanının etinden sahibi yiyebilir; adak kurbanının etinden sahibi yiyemez, tamamı yoksullara dağıtılır.
• Zamanı: Şükür kurbanı her zaman kesilebilir (Hac kurbanı hariç); adak kurbanı adak şartı gerçekleşince en kısa sürede kesilmelidir.
• Niyet: Şükür kurbanı teşekkür niyetiyle, adak kurbanı söz verilen ibadeti yerine getirme niyetiyle kesilir.

Bu hükümler Hanefî mezhebi esasına göredir. Diğer mezheplerde bazı ayrıntılar farklılaşır.

Anadolu’daki adetler

Anadolu’da insanlar yeni ev, araç, dükkân veya iş sahibi olduklarında, hastalıktan iyileştiklerinde veya çocuklarının sağlıklı doğumuna sevindiklerinde “kurban kesme” adeti uygular. Kesilen kurban çoğunlukla komşulara ve yoksullara dağıtılır. Bazı yörelerde kapı eşiğinde kan akıtma gibi geleneksel uygulamalar da vardır; âlimler bu tür uygulamaları İslam’a aykırı bir inanç unsuru taşıdığı için tavsiye etmez. Kurbanın amacı Allah’a şükür ve yoksulları doyurmaktır; uğur veya şans getirme inancı bu ibadetin hakikatine uymaz. Dükkân açılışında yapılan kurban ve dua gelenekleri için dükkân açılışında dua ve bereket gelenekleri yazısına bakılabilir. Esnafın şükür gelenekleri ise Ahilik ve esnaf duası geleneği ile bağlantılıdır.

Adak adarken dikkat edilecek hususlar

• Adak yalnızca Allah için yapılır; evliya veya türbeler için adak adamak caiz değildir.
• Adak, gücünü aşan veya günah olan bir iş için olmamalıdır.
• Adak adarken ölçülü davranılmalı, yerine getirilemeyecek sözler verilmemelidir.
• Adak gerçekleşince geciktirmeden yerine getirilmelidir.
• Adağı yerine getiremeyen kişi kefaret ödeyebilir; bu konuda müftülüğe danışmak gerekir.

Peygamberimiz adak adamayı tavsiye etmemiş, “Adak kaderi değiştirmez; yalnız cimriden bir şey çıkarılmasına yarar” buyurmuştur (Buhârî, Kader; Müslim, Nezir). Bu yüzden dilek için adak yerine doğrudan dua etmek, sadaka vermek ve iyilik yapmak tavsiye edilir. Türbelerde adak adama geleneği ise türbe ziyareti adabı yazısında farklı bir çerçevede ele alınmıştır.

Yağmur sonrası şükür kurbanı

Kuraklıktan sonra yağan yağmur için köylerde şükür kurbanı kesilir ve ortak yemek verilir. Bu uygulama, nimete teşekkür kültürünün doğal bir ifadesidir. Yağmur duası geleneği için yağmur duası yazısı okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şükür kurbanı nedir?

Bir nimete kavuşunca teşekkür niyetiyle kesilen, mendup olan kurbandır; etinden sahibi de yiyebilir.

Adak kurbanı vâcip midir?

Evet; adak şartı gerçekleşince yerine getirilmesi vâciptir ve etinden adak sahibi yiyemez.

Adak kurbanının eti kimlere verilir?

Hanefî mezhebine göre tamamı yoksullara dağıtılır; adak sahibi ve nafaka yükümlüleri yiyemez.

Türbeye adak adanabilir mi?

Hayır; adak yalnızca Allah için yapılır, evliya veya türbe adına adak adamak caiz değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 31 Ekim 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Hac Suresi (22/28-36) ve İnsan Suresi (76/7); Buhârî, Eymân ve Nüzûr; Müslim, Nezir; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Kurban bölümü); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nezir" ve "Kurban" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →