Türbe Ziyareti Adabı ve Anadolu’daki Önemli Türbeler

Türbe, Müslüman şahsiyetlerin üzerine yapılan anıt mezardır. Türbe ziyareti ise kabir ziyaretinin bir türü olarak ölümü hatırlamak, salih kişileri hayırla anmak ve onlar için dua etmek amacıyla yapılır. Ziyaret edeplere uygun olmalı; medet umma ve aracılık gibi inanç ihlallerinden uzak durulmalıdır.

Türbe ve ziyaret kavramı

Türbe, Arapça “toprak” kelimesinden gelir ve Türkçede mezarın üzerine yapılan yapı için kullanılır. Selçuklu ve Osmanlı döneminde padişahların, devlet adamlarının, âlimlerin ve velilerin kabirleri üzerine türbeler inşa edilmiştir. Müslümanlar için türbe, bir ibadet yeri değil; ölenin hatırasını yaşatan ve ziyaretçinin ölümü düşünmesine vesile olan bir anıttır. Kabir ziyaretinin dinî hükmü, Peygamberimizin “Kabirleri ziyaret edin, çünkü o ahireti hatırlatır” hadisine dayanır (Müslim, Cenâiz; Ebû Dâvûd, Cenâiz). Salih kimselerin kabirlerinin ziyareti de bu genel kapsamda değerlendirilir. Ziyaretin amacı, ölenlere dua etmek ve ibret almaktır.

Türbe ziyareti adabı

• Abdestli ve temiz giysili girmek; sessiz, saygılı ve vakarlı olmak.
• Selam vermek ve ölüye dua etmek; Fâtiha, İhlâs ve Yâsîn gibi sureleri okuyup sevabını bağışlamak.
• Kabre sırtını dönmemek ve basmamak; mezara bakarak dua etmek.
• Türbe önünde veya içinde yüksek sesle konuşmamak, eğlenmemek, fotoğraf ve gösterişten kaçınmak.
• Dilek dilerken yalnız Allah’a yönelmek, duayı yalnız Allah’tan istemek.
• Türbe görevlisine ve çevrede bulunanlara saygılı davranmak.

Kabrin etrafında dönmek (tavaf), kabre secde etmek, türbenin duvarlarını öpmek, türbede kurban kesmek veya türbeden şifa ummak gibi uygulamalar âlimlerce uygun görülmez; çünkü tavaf ve secde yalnız Allah’a yapılacak ibadetlerdendir. Peygamberimiz “Allah, kabirleri mescit edinen Yahudi ve Hıristiyanlara lanet etsin” buyurmuştur (Buhârî, Salât; Müslim, Mesâcid). Bu hadis, kabirlerin ibadet merkezine dönüştürülmemesi uyarısı olarak anlaşılır. Medet umma ve aracılık konusunda ise yatır ve evliya kültünün tarihsel kökenleri yazısı okunabilir.

Bazı önemli türbeler

• Eyüp Sultan Türbesi (İstanbul): Peygamberimizin sahabisi Hâlid b. Zeyd Ebû Eyyûb el-Ensârî’ye nispet edilir. İstanbul kuşatmasında vefat ettiği rivayet edilen sahabinin kabri, Fatih Sultan Mehmed zamanında bulunmuş ve türbe yaptırılmıştır. Sahabi hakkında bilgi için Ebû Eyyûb el-Ensârî yazısına bakılabilir.
• Mevlânâ Türbesi (Konya): Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin (ö. 1273) kabrinin bulunduğu Mevlevî dergâhı; müze olarak ziyarete açıktır.
• Hacı Bektaş Veli Türbesi (Nevşehir, Hacıbektaş): Alevî-Bektaşî geleneğinin pîri kabul edilen Hacı Bektaş Veli’nin türbesi.
• Hacı Bayram-ı Velî Türbesi (Ankara): Bayramî tarikatının kurucusunun kabri; Ankara’da Augustus Tapınağı yanındaki camiyle birliktedir.
• Aziz Mahmud Hüdâyî Türbesi (İstanbul, Üsküdar): Celvetî tarikatı şeyhi, 17. yüzyıl âlimi.
• Somuncu Baba Türbesi (Malatya, Darende): Hacı Bayram-ı Velî’nin hocası kabul edilen mutasavvıf.
• Ahi Evran Türbesi (Kırşehir): Ahilik teşkilatının pîri olarak anılan Ahi Evran’ın türbesi.
• Selçuklu ve Osmanlı padişah türbeleri: Bursa’da Osman Gazi ve Orhan Gazi, Edirne’de Selimiye çevresindeki türbeler gibi.

Her türbenin tarihî ve dinî önemi farklıdır. Bazı kabirlerin kime ait olduğu konusunda tarihçiler arasında tartışma bulunur: Örneğin Yunus Emre’nin kabri için Anadolu’da birden fazla yer gösterilir. Bu nedenle türbe ziyaretinde “nispet edilen kabir” ifadesi ihtiyatla kullanılmalıdır.

Türbede dua ve dilek

Türbe ziyaretinde dua, ölüye selam verip ona rahmet dilemekle başlar. Ardından kişi kendi ihtiyaçlarını doğrudan Allah’a arz edebilir. Âlimler, salih kişilerin hatırına veya yanında dua edilebileceğini, ancak dilek ve yardım isteğinin onlardan yapılamayacağını belirtir. Yani “Allah’ım, bu salih kulunun hatırına bana şunu ver” ifadesi (tevessül) bazı mezhep ve âlimler tarafından caiz sayılırken, bazıları bunu uygun görmez. Doğrudan “ey veli, bana yardım et” demek ise akideye aykırıdır. Bu görüş ayrılıkları Sünnî ilahiyat literatüründe tevessül ve istiğase başlıkları altında incelenir. Bu konuda Diyanet’in yayınları ve yetkili müftülükler başvuru kaynağıdır.

Ziyaretin ahlâkî ve toplumsal yönü

Türbeler, birçok Anadolu şehrinde toplumsal ve kültürel hafızanın merkezleridir. Ziyaretçiler hem ibadet hem gezi niyetiyle gelir; çevrede esnaf, lokma, helva ve hediyelik eşya satışı yapılır. Bu durum bir yandan şehir ekonomisine katkı sağlar, öte yandan ziyaretin ruhunu zedeleyecek ticarileşmeye yol açabilir. Ziyaretçilerin çevreye saygılı davranması, çöp bırakmaması, kadınların ve erkeklerin ziyaret düzenine uyması ve görevlilerin uyarılarına kulak vermesi gerekir. Mezarlık ve kabir ziyaretinin genel adabı için bayramlaşma ve kabir ziyareti ile kandil gecesi ziyaretleri yazıları okunabilir.

1925 kanunu ve sonrası

1925’te çıkarılan kanunla tekke ve zaviyelerle birlikte türbeler de kapatılmış, ziyaret ve adak adama gibi uygulamalar yasaklanmıştır. Daha sonra bazı türbeler müzeye dönüştürülmüş, bazıları ise tarihî eser olarak korunmuştur. Günümüzde türbeler Kültür ve Turizm Bakanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Diyanet’in denetiminde ziyarete açıktır. Mevlânâ Müzesi ve Hacıbektaş Müzesi gibi bazı yerler müze statüsündedir. Tarikat ve tekke gelenekleri için zikir halkaları ve tekke kültürü yazısı faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Türbe ziyareti caiz midir?

Kabir ziyareti ahireti hatırlattığı için caizdir ve teşvik edilmiştir; türbe ziyaretinde amaç dua etmek ve ibret almaktır.

Türbede nelere dikkat edilmelidir?

Saygılı olunmalı, dua yalnız Allah’tan istenmeli; tavaf, secde, adak ve medet umma gibi uygulamalardan kaçınılmalıdır.

Eyüp Sultan kimdir?

Peygamberimizin sahabisi Ebû Eyyûb el-Ensârî’dir; İstanbul’daki türbesi Fatih döneminde yaptırılmıştır.

Türbelere adak adanır mı?

Hayır; adak yalnız Allah için yapılır, türbe veya veli adına adak adamak caiz değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 1 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Müslim, Cenâiz (kabir ziyareti); Ebû Dâvûd, Cenâiz; Buhârî, Salât ve Cenâiz (kabirlerin mescit edinilmesi); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Türbe", "Ziyaret" ve ilgili şahıs maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinî Soru-Cevap yayınları

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →