Arefe Günü Gelenekleri: Arefe Ziyaretleri

Arefe, bayramdan önceki gün anlamına gelir; Ramazan Bayramı arefesi Ramazan’ın son günüdür, Kurban Bayramı arefesi ise hac ibadetinin vakfesinin yapıldığı Zilhicce ayının dokuzuncu günüdür. Arefe günü oruç, dua ve ziyaretlerle geçirilir; fitre, kurban ve bayramlık gibi hazırlıklar tamamlanır. Gün, Müslümanlar için hem manevi hem sosyal bir hazırlık zamanıdır.

Arefe kelimesinin anlamı

Arefe, Arapça “arafe” kökünden gelir ve “bilmek, tanımak” anlamıyla ilişkilidir. Hacılar Arafat’ta toplanır; bu nedenle Zilhicce’nin dokuzuncu gününe “yevmü Arafe” denir. Türkçede arefe, genel olarak bayramdan bir önceki gün için kullanılır. Bu yüzden iki arefe vardır: Ramazan Bayramı arefesi (Ramazan’ın son günü) ve Kurban Bayramı arefesi (Zilhicce’nin dokuzu). Hac ibadetinin kalbi olan Arafat vakfesi bu günün dinî temelini oluşturur: Peygamberimiz “Hac, Arafat’tır” buyurmuştur (Tirmizî, Hac; Ebû Dâvûd, Menâsik).

Arefe günü orucu

Hac yapmayanlar için Kurban Bayramı arefesinde (Zilhicce’nin dokuzu) nafile oruç tutmak müstehaptır. Peygamberimiz “Arefe günü orucunun geçmiş bir yılın ve gelecek bir yılın günahlarına kefaret olmasını Allah’tan umarım” buyurmuştur (Müslim, Sıyâm; Tirmizî, Savm). Hacda bulunan kimsenin ise Arafat’ta oruç tutması tavsiye edilmez, çünkü Peygamberimiz o gün oruçlu olmamıştır (Buhârî, Hac). Ramazan arefesi ise Ramazan’ın son günü olup zaten oruçlu geçer; iftar sonrasında bayram namazı ve fitre hazırlığı yapılır. Hz. Âişe’den gelen rivayete göre Peygamberimiz Zilhicce’nin ilk dokuz günü içinde yapılan salih amelleri çok sever (Tirmizî, Savm). Bu on günlük dönemin ayrıntıları ibadet kaynaklarında yer alır.

Arefede yapılan ibadetler

• Nafile oruç (Kurban Bayramı arefesinde).
• Tekbir ve teşrik tekbirleri: Kurban Bayramı arefesi sabahından bayramın dördüncü gününün ikindisine kadar farz namazların ardından tekbir getirilir.
• Dua, istiğfar, Kur’an okuma ve salavat.
• Fitre ve sadaka vermek, yoksulları bayrama hazırlamak.
• Helalleşme, dargınlıkları gidermek, borçları ödemek.

Arefe günü duasının en faziletli dualardan biri olduğu rivayet edilir: “Duaların en hayırlısı arefe günü yapılan duadır” (Tirmizî, Da’avât). Bu rivayetin senedi hakkında farklı değerlendirmeler vardır; ancak Arafat’ta yapılan duanın fazileti genel olarak kabul edilir.

Arefe ziyaretleri

Türkiye’de arefe günü mezarlıkları ziyaret etmek, ölenler için dua ve Kur’an okumak yaygın bir adettir. Bu ziyaretler çoğu zaman bayram sabahına da kalabilir. Ziyaretlerde Fatiha, İhlas, Yâsîn gibi sureler okunur; yoksullara sadaka ve helva dağıtılır. Mezarlık ziyaretinin hükmü ve adabı hakkında Peygamberimizin “Kabirleri ziyaret edin, çünkü o ahireti hatırlatır” hadisi bilinir (Müslim, Cenâiz; İbn Mâce, Cenâiz). Ziyaretlerde ağıt yakma, mezar taşlarını öpme ve ölülerden medet umma gibi uygulamalardan kaçınılır. Bu konunun ayrıntılı çerçevesi bayramlaşma ve kabir ziyareti ile kandil gecesi ziyaretleri yazılarında anlatılmıştır.

Arefe günü akrabalar ve komşular ziyaret edilir, hediyeleşme yapılır, hasta ve yaşlılar unutulmaz. Yaşlı ve yalnız komşulara bayram öncesinde küçük bir ikram götürmek, bayram sevincini yaymanın güzel bir yoludur.

Bayram hazırlıkları

Arefe günü evlerde bayram temizliği yapılır, tatlılar ve kurabiyeler hazırlanır, bayramlıklar giyilmeye hazır hale getirilir. Çocuklar için şeker, çikolata ve harçlık hazırlıkları tamamlanır. Kurban Bayramı arefesinde kurban alım işlemleri ve kesim yerleri gözden geçirilir. Anadolu’da bazı yörelerde arefe akşamı helva kavrulur, pişi yapılır ve bu yemeklerden komşulara dağıtılır. Bayram öncesindeki bu hazırlık süreci, bayram sevincinin bir parçasıdır. Bayram günü geleneklerine dair Ramazan bayramında el öpme ve bayram harçlığı ve Kurban Bayramı adetleri yazıları incelenebilir.

Osmanlı’da arefe günü

Osmanlı sarayında arefe günü, bayram hazırlıklarının tamamlandığı önemli bir gündü. Padişah ertesi gün yapılacak bayram namazı ve muayede töreni için hazırlık talimatları verir, saray mutfağı bayram yemeklerini ve tatlılarını hazırlardı. Halk ise bayramlıklarını giyer, çarşılarda son alışverişlerini yapar, kapı önlerini süpürüp suya tutardı. Bazı mahallelerde arefe akşamı, çocuklar için şeker ve bayram hediyeleri dağıtılırdı. İstanbul’da arefe günü Eyüp Sultan, Üsküdar ve Fatih mezarlıkları, ziyaretçilerle dolardı.

Ramazan arefesinde ise çarşı pazarda bayram alışverişi yoğunlaşır, fitre hesapları yapılır ve Ramazan ayının son iftarı daha duygusal bir atmosferde yenirdi. İftar sofrası ve Ramazan atmosferi hakkında Ramazan pidesi ve iftar sofrası yazısı okunabilir. Hıdrellez ve Nevruz gibi mevsimsel bayramlardan farklı olarak arefe, dinî takvimde yerini bulan bir hazırlık gününü ifade eder.

Fitre ve sadaka

Ramazan arefesinde ve bayram sabahında verilecek fitre, yoksulların bayram sevincine ortak edilmesi için önemlidir. Fitre miktarı her yıl Diyanet tarafından duyurulur ve bir kişinin günlük gıda ihtiyacına yakın bir değer olarak belirlenir. Fitre, bayram namazından önce verilirse daha faziletli sayılır; ancak Ramazan boyunca da verilebilir. Zekât ve fitre, toplumsal dayanışmanın temel unsurlarındandır.

Hac ve Arafat

Hac ibadetinde Arafat vakfesi, hacıların öğleden sonra Arafat Dağı çevresinde toplanıp dua ve zikirle beklediği en önemli rükündür. Vakfeyi kaçıran hacın haccı sahih olmaz. Peygamberimiz Veda Haccı’nda Arafat’ta ünlü Veda Hutbesi’ni irat etmiştir. Bu hutbede can, mal ve ırz dokunulmazlığı, ırk ve renk üstünlüğünün olmadığı, kadın ve kölelere iyi davranma gibi evrensel ilkeler bildirilir (Müslim, Hac; İbn Hişâm, Sîre). Arefe günü, bu hutbenin ve haccın hatırasıyla Müslümanlar için manevi bir birlik günüdür. Hacıların uğurlanması geleneği için hacı uğurlama ve karşılama adetleri yazısı faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Arefe günü nedir?

Bayramdan bir önceki gündür. Kurban Bayramı arefesi Zilhicce’nin dokuzuncu günü ve Arafat vakfesi günüdür; Ramazan arefesi ise Ramazan’ın son günüdür.

Arefe günü oruç tutulur mu?

Hac yapmayanlar için Kurban Bayramı arefesinde nafile oruç tutmak müstehaptır; hacıların Arafat’ta oruç tutması tavsiye edilmez.

Arefe günü mezarlık ziyareti yapılır mı?

Evet, Türkiye’de yaygın bir adettir; ölenlere dua edilir ve Kur’an okunur. Ağıt ve ölülerden medet umma gibi uygulamalardan kaçınılması tavsiye edilir.

Teşrik tekbiri ne zaman getirilir?

Kurban Bayramı arefesi sabahından bayramın dördüncü günü ikindisine kadar farz namazların ardından getirilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 3 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Müslim, Sıyâm (Arefe günü orucu); Tirmizî, Savm; Buhârî, Hac (Arafat vakfesi); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Arefe" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinî Gün ve Geceler

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →