Aşure Tatlısı Tarifi ve Komşuya Dağıtma Geleneği

Aşure, Muharrem ayının onuncu gününde (Aşure Günü) yapılan ve buğday, nohut, fasulye, kuru yemiş ve meyvelerle pişirilen geleneksel bir tatlıdır. Türkiye’de komşulara, akrabalara ve yoksullara dağıtılması, paylaşma ve bereket geleneğinin simgesi olarak yaygın bir uygulamadır. Aşure günü dinen oruçla, kültürel olarak ise bu tatlıyla anılır; iki yön birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

Aşure Günü’nün dinî arka planı

Aşure, Arapça “onuncu” anlamına gelen “aşr” kökünden gelir ve Muharrem ayının onuncu günü anlamında kullanılır. Hadis kaynaklarında Peygamberimizin Medine’ye hicretinden sonra Yahudilerin bu günde oruç tuttuğunu gördüğü, nedenini sorduğunda Allah’ın Hz. Mûsâ ve İsrailoğullarını Firavun’dan kurtardığı gün olduğunu öğrendiği ve “Biz Mûsâ’ya sizden daha yakınız” diyerek bu günde oruç tuttuğu ve ashabına da tutmalarını söylediği nakledilir (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm). Daha sonra Ramazan orucu farz kılınınca Aşure orucu isteğe bağlı hâle gelmiştir. Peygamberimiz sonraki yıl hayatta kalırsa dokuzuncu günü de oruç tutacağını söylemiştir (Müslim, Sıyâm). Bu yüzden dokuzuncu ve onuncu veya onuncu ve on birinci günlerin oruçla geçirilmesi tavsiye edilir.

Aşure tatlısının kökeni ve Nuh Tufanı rivayeti

Halk arasında aşurenin Hz. Nûh’un gemisinden çıktığında kalan son yiyecekleri karıştırıp pişirmesiyle başladığı anlatılır. Bu rivayet sahih hadislere dayanmaz; halk anlatısı niteliğindedir. Kur’an’da Nuh Tufanı ve geminin Cûdî Dağı’na oturması anlatılır (Hûd, 11/44), ancak aşure tatlısıyla ilişkisi kurulmaz. Dolayısıyla aşure tatlısı, dinî bir emir olarak değil, Anadolu ve Orta Doğu’da yaygınlaşmış kültürel bir gelenek olarak görülmelidir. Benzer tatlılar, Orta Doğu mutfaklarında ve Balkanlarda farklı adlarla bilinir. Kuru yemişli buğday tatlıları Anadolu’da çok eski dönemlerden beri hazırlanmaktadır.

Aşure tarifi (yaklaşık 12-15 kişilik)

• 1 su bardağı aşurelik buğday, 1/2 su bardağı nohut, 1/2 su bardağı kuru fasulye (akşamdan ıslatılır).
• 1/4 su bardağı pirinç, 8 su bardağı su, 2-2,5 su bardağı şeker (damak tadına göre).
• 1/2 su bardağı kuru kayısı, 1/2 su bardağı kuru incir, 1/2 su bardağı kuru üzüm (küçük doğranmış).
• Süslemek için ceviz, fındık, badem, nar taneleri, tarçın, haşhaş veya Hindistan cevizi.
• Bir tutam portakal ve limon kabuğu rendesi, isteğe bağlı 1 tatlı kaşığı gül suyu.

Yapılışı: Islatılan buğday, nohut ve fasulye ayrı ayrı yumuşayana kadar haşlanır. Buğday suyuyla birlikte tencereye alınır, pirinç eklenip kaynatılır. Kuru meyveler ve rendelenmiş kabuklar katılır, yaklaşık 20 dakika pişirilir. Şeker eklenip kaynamaya bırakılır, sürekli karıştırılarak kıvam almasına izin verilir. Kaselere paylaştırılarak üzeri ceviz, fındık, nar ve tarçınla süslenir. Soğuduktan sonra servis edilir. Malzemelerin on iki çeşit olması, Anadolu’da bereket ve çeşitlilik sembolü olarak anılır; zorunlu bir kural değildir.

Komşuya dağıtma geleneği

Aşure yapıldıktan sonra komşulara, akrabalara ve yoksullara kaselerle dağıtılır. Dağıtılan kasenin boş geri gönderilmemesi, içine bir şey konulması adetidir. Bu paylaşma geleneği, İslam’ın komşu hakkına verdiği önemle uyumludur: Peygamberimiz “Cebrail bana komşuyu o kadar tavsiye etti ki, komşuyu mirasçı kılacak sandım” buyurmuştur (Buhârî, Edeb; Müslim, Birr). Bu hadis, yardımlaşma kültürünün dinî temelini oluşturur. Benzer paylaşma örnekleri için Osmanlı’da askıda ekmek yazısına bakılabilir. Aşure günü dağıtılan yemek, çoğu yerde cami avlusunda ya da mahallede toplu olarak da yapılır.

Muharrem ve matem tartışması

Aşure Günü, farklı Müslüman topluluklarda farklı anlamlar taşır. Sünnî çoğunlukta şükür ve oruç günü olarak anılırken, Şii ve Alevî geleneklerde Kerbelâ olayının yıl dönümü olarak matem günüdür. 680 yılında Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da şehit edilmesi, Muharrem ayının onuncu gününe denk gelir. Anadolu’da bu iki hatıra iç içe geçmiştir; aşure pişirmek hem Sünnî hem Alevî çevrelerde yaygındır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Muharrem ayı gelenekleri ve Alevî geleneğinde Muharrem yazılarına bakılabilir. Tüm toplulukların inançlarına saygı gösterilmesi esastır.

Aşure ve beslenme

Aşure, protein, lif ve karbonhidrat bakımından zengin bir tatlıdır; bu yüzden kalori yoğunluğu yüksektir. Şeker oranını azaltmak, kuru meyvelerle tatlandırmak mümkündür. Şeker hastalığı veya kalp rahatsızlığı olanların porsiyona dikkat etmesi önerilir. Gıda alerjisi olanlar (fındık, ceviz, susam) için ikram ederken içindekilerin belirtilmesi iyi bir adaptir.

Oruç ve sadaka

Aşure Günü’nde esas olan, mümkünse oruç tutmak, sadaka vermek ve aile içinde birlik duygusunu güçlendirmektir. Aşure pişirmek ise bu ibadetlere eşlik eden güzel bir gelenektir. Hatim ve dua törenleri için hatim merasimi yazısı faydalı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Aşure Günü ne zamandır?

Hicri takvimde Muharrem ayının onuncu günüdür; hicri yılbaşından sonraki ilk dinî gün olarak anılır.

Aşure tatlısı neden yapılır?

Anadolu geleneğinde bereket ve paylaşma için yapılır; Nuh Tufanı rivayeti halk anlatısıdır ve sahih bir dayanağı yoktur.

Aşure orucu tutulur mu?

Peygamberimiz Aşure günü oruç tutmuş ve tavsiye etmiştir; dokuzuncu veya on birinci günle birlikte tutulması da tavsiye edilir. Farz değil, nafile bir ibadettir.

Aşure kaç çeşit malzemeyle yapılır?

Anadolu’da on iki çeşit malzeme anılır ancak bu zorunlu bir kural değildir; malzemeler yöreye ve imkâna göre değişir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 8 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Savm ve Enbiyâ; Müslim, Sıyâm; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Âşûrâ" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, Aşure Günü yayınları; Feridun Fazıl Tülbentçi, Türk mutfağı üzerine incelemeler

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →