📚 Konu Derlemesi
Komşuluk ve Kardeşlik ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Komşuluk hakkıyla ilgili ayetler, hadisler ve dualar: komşu hakkı, yardımlaşma ve Müslüman kardeşliği.
Komşu hakkı, Kur’an’da anne babaya ve akrabaya iyilik emrinin hemen yanında anılır. Yakın komşu da uzak komşu da bu kapsamdadır; ayetin genişliği, iyiliğin din, dil ya da tanışıklık şartına bağlanmadığını gösterir.
Komşuluk hakkı iki yönlüdür: zarar vermemek ve iyilik etmek. Gürültüyle, kokuyla, bakışla rahatsız etmemek birincisine; ihtiyaç anında koşmak, hastalığında ziyaret etmek, yemeğinden ikram etmek ikincisine girer. Peygamberimizin komşu hakkına dair ısrarlı uyarıları klasik hadis kitaplarında geniş yer tutar.
Kardeşlik ise komşuluğun daha geniş hâlidir: selamlaşmak, küsmemek, dargınlığı üç günden fazla sürdürmemek, arkadan konuşmamak. Toplumu ayakta tutan bu küçük davranışlar, ibadetlerin ahlaktaki karşılığı sayılır.
Bu sayfada komşuluk ve kardeşlikle ilgili ayetleri, hadisleri ve rehber yazılarını bir arada bulabilirsiniz.
Komşuluk ve Kardeşlik ile İlgili Ayetler
9 ayet · Diyanet meali
۞ وَٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا۟ بِهِۦ شَيْـًۭٔا ۖ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَٰنًۭا وَبِذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْجَارِ ذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْجَارِ ٱلْجُنُبِ وَٱلصَّاحِبِ بِٱلْجَنۢبِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالًۭا فَخُورًا
Wa'budul laaha wa laa tushrikoo bihee shai'anw wa bilwaalidaini ihsaananw wa bizil qurbaa walyataamaa walmasaakeeni waljaari zilqurbaa waljaaril junubi wassaahibi biljambi wabnis sabeeli wa maa malakat aimaanukum; innal laaha laa yuhibbu man kaana mukhtaalan fakhooraa
Allah'a ibadet edin ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Sonra anaya, babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, akraba olan komşulara, yakın komşulara, yanında bulunan arkadaşa, yolda kalanlara, sahip olduğunuz kölelere iyilik edin. Şüphesiz Allah, kibirlenen ve övünen kimseyi sevmez.
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَٰقَ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَانًۭا وَذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَقُولُوا۟ لِلنَّاسِ حُسْنًۭا وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًۭا مِّنكُمْ وَأَنتُم مُّعْرِضُونَ
Wa iz akhaznaa meesaaqa Baneee Israaa'eela laa ta'budoona illal laaha wa bil waalidaini ihsaananw wa zil qurbaa walyataamaa walmasaakeeni wa qooloo linnaasi husnanw wa aqeemus salaata wa aatuzZakaata summa tawallitum illaa qaleelam minkum wa antum mu'ridoon
Hani bir vakitler İsrailoğulları'ndan şöylece mîsak (kesin bir söz) almıştık: Allah'dan başkasına tapmayacaksınız, anababaya iyilik, yakınlığı olanlara, öksüzlere, çaresizlere de iyilik yapacaksınız, insanlara güzellikle söz söyleyecek, namazı kılacak, zekatı vereceksiniz. Sonra çok azınız müstesna olmak üzere sözünüzden döndünüz, hâlâ da dönüyorsunuz.
وَيَمْنَعُونَ ٱلْمَاعُونَ
Wa yamna'oonal ma'oon
Ve yardımlığı sakınırlar (zekatı vermezler).
أَوْ إِطْعَٰمٌۭ فِى يَوْمٍۢ ذِى مَسْغَبَةٍۢ
Aw it'aamun fee yawmin zee masghabah
Veya salgın bir kıtlık gününde yemek yedirmektir,
يَتِيمًۭا ذَا مَقْرَبَةٍ
Yateeman zaa maqrabah
Yakınlığı olan bir yetime,
أَوْ مِسْكِينًۭا ذَا مَتْرَبَةٍۢ
Aw miskeenan zaa matrabah
Veya hiçbir şeyi olmayan yoksula.
وَيُطْعِمُونَ ٱلطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ مِسْكِينًۭا وَيَتِيمًۭا وَأَسِيرًا
Wa yut''imoonat ta'aama 'alaa hubbihee miskeenanw wa yatemanw wa aseeraa
Düşküne, yetime ve esire seve seve yemek yedirirler.
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُ بِٱلْعَدْلِ وَٱلْإِحْسَٰنِ وَإِيتَآئِ ذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ ٱلْفَحْشَآءِ وَٱلْمُنكَرِ وَٱلْبَغْىِ ۚ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
Innal laaha yaamaru bil 'adli wal ihsaani wa eetaaa'i zil qurbaa wa yanhaa 'anil fahshaaa'i wal munkari walbagh-i' ya'izukum la'allakum tazakkkaroon
Şüphesiz ki Allah, size adaleti, iyilik yapmayı ve yakınlara bakmayı emreder; hayasızlıktan, fenalıktan ve azgınlıktan nehyeder. Öğüt almanız için size böyle öğüt verir.
إِنَّمَا ٱلْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌۭ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
Innamal mu'minoona ikhwatun fa aslihoo baina akhawaykum wattaqul laaha la'allakum tuhamoon
Müminler ancak kardeştirler. Öyleyse kardeşlerinizin arasını düzeltin ve Allah'tan korkun ki rahmete eresiniz.
Komşuluk ve Kardeşlik ile İlgili Hadisler
- Bir Müminin Sıkıntısını GiderenKim bir müminin dünya sıkıntılarından birini giderirse, Allah da onun kıyamet günü sıkıntılarından birini giderir. Kim darda kalan birine kolaylık gösterirse, Allah…
- Birbirinize Haset Etmeyin, Kardeş OlunBirbirinize haset etmeyin, alışverişte fiyatı kızıştırmayın, birbirinize buğzetmeyin, birbirinize sırt çevirmeyin, birinizin satışı üzerine satış yapmayın. Ey Allah’ın kulları, kardeş olun. Müslüman…
- İyi arkadaş misk taşıyan gibidirİyi arkadaş ile kötü arkadaşın misali, misk taşıyan ile körük üfleyen demirci gibidir. Misk taşıyan ya sana ondan verir ya sen ondan…
- Kardeşini Allah için ziyaret edenBir adam başka bir köydeki kardeşini ziyarete gitti. Allah yoluna bir melek gönderdi. Melek: “Nereye gidiyorsun?” dedi. “Bu köydeki kardeşime” dedi. “Onda…
- Kendin İçin İstediğini Kardeşin İçin de İstemekSizden biriniz, kendisi için istediğini kardeşi için de istemedikçe (gerçek anlamda) iman etmiş olmaz.
- Kişi sevdiğiyle beraberdirBir adam “Kıyamet ne zaman?” diye sordu. Efendimiz: “Onun için ne hazırladın?” buyurdu. Adam: “Allah’ı ve Resûlü’nü sevmekten başka bir şey hazırlamadım”…
- Komşusu şerrinden emin olmayanAllah’a yemin ederim ki iman etmiş olmaz! Allah’a yemin ederim ki iman etmiş olmaz! Allah’a yemin ederim ki iman etmiş olmaz! “Kim,…
- Müminler bir vücut gibidirMüminlerin birbirini sevmede, birbirine merhamet etmede ve birbirine şefkat göstermede misali, bir vücut gibidir. Vücudun bir organı rahatsızlanınca, diğer organlar da uykusuzluk…
Komşuluk ve Kardeşlik ile İlgili Dualar
- Kötü Komşudan Korunma ve İyi Komşu DuasıPeygamberimizin kalıcı yurtta kötü komşudan Allah'a sığındığı dua.
- Meclis Kefareti DuasıBir sohbet veya toplantıdan kalkarken okunan, o mecliste yapılan hataları bağışlatmaya vesile olan kısa dua.
- Rabbenağfir Lenâ ve Li İhvâninâ DuasıÖnceki mümin kardeşler için bağışlanma ve kalpte kin bırakılmaması istenen Haşr 10. ayetteki dua.
- Hasta Ziyareti Duası (Lâ Be’se Tahûrun)Peygamberimizin hasta ziyaretinde söylediği teselli duası: “Lâ be'se tahûrun inşâallah.”
- Rabbibni Lî İndeke Beyten Duası (Hz. Âsiye’nin Duası)Firavun'un eşi Hz. Âsiye'nin zulüm karşısında cennette bir ev ve kurtuluş istediği dua.
- Rabbenâ Aleyke Tevekkelnâ Duası (Hz. İbrahim ve Beraberindekilerin Duası)Hz. İbrahim ve ona inananların tevekkül, tövbe ve fitneden korunma için ettikleri dua.
- Rabbenefteh Beynenâ Duası (Hakkın Ortaya Çıkması İçin)Hz. Şuayb'ın, haksızlık eden kavmiyle kendisi arasında hakkıyla hüküm vermesi için ettiği dua.
- İyilik Yapana Dua: Cezâkallâhu HayranKendisine iyilik yapılan kişinin teşekkür yerine veya teşekkürle birlikte söylediği “Allah seni hayırla mükâfatlandırsın” duası.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Adak (Nezir) Nedir? Hükümleri ve ŞartlarıAdak nedir, nasıl adanır, geçerlilik şartları, adak kurbanının eti, adağı yerine getiremeyen kişinin durumu ve adakla ilgili yanlış inanışlar.
- Akîka Kurbanı Nedir, Nasıl Kesilir?Çocuğun doğumu için şükür amacıyla kesilen akîka kurbanının hükmü, zamanı, şartları ve etinin dağıtımı hakkında bilgiler.
- Anne Babaya İyilikKur'an ve hadislerde anne babaya iyilik (birrü'l-vâlideyn), onlara karşı görevlerimiz, ölümlerinden sonra yapılacaklar ve dua.
- Boşanma (Talak) Hükümleri ve Diyanet’in TavsiyeleriTalak nedir, türleri nelerdir, üç talak meselesi, iddet ve Din İşleri Yüksek Kurulu'nun boşanma konusundaki güncel yaklaşımı.
- Cenaze İşlemleri: Yıkama, Kefenleme ve DefinVefat anından defne kadar yapılması gerekenler: ölüm döşeğindeki kişiye telkin, cenazenin yıkanması, kefenlenmesi, taşınması ve defin adabı.
- Doğruluk ve EmanetSıdk (doğruluk) ve emanet ahlakı: Kur'an ve hadislerde doğruluğun değeri, yalanın zararları, emanetin kapsamı ve münafıklık alametleri.
Sık Sorulan Sorular
- Hacdan dönen kişiden dua istemenin sünnette yeri var mı?
- Kurban kesmeyen kişinin başkasının kurban etinden yemesi ayıp veya günah mı?
- Büyükbaş kurbanda ortakların akraba olması şart mı?
- Kurban kendisine vacip olmayan kişi kurban keserse boşuna mı kesmiş olur?
- Kurban eti yedi komşuya dağıtılmak zorunda mı?
- Osmanlı’da gayrimüslim komşular bayrama nasıl katılırdı?
- Kurban etini dağıtırken ilk payı kime ayırmak gerekir?
- Balkanlarda Kurban Bayramı nasıl kutlanır?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali