Kedi Beslemek: Kedinin Artığı ve Temizliği Hakkında
Kedi beslemek caizdir; kedinin artığı Hanefî'de tenzihen mekruh, diğer mezheplerde temiz sayılır. Dört gerçek hayat senaryosuyla ev, mutfak ve namaz hükümleri.
- Kedinin dinî statüsü
- Dört gerçek hayat senaryosu
- Mezheplere göre kedinin artığı
Kedi beslemek dinen caizdir; Hz. Peygamber kedi için “O necis değildir, çevrenizde dolaşan hayvanlardandır” buyurmuştur. Hanefî mezhebinde kedinin artığı tenzihen mekruh, diğer üç mezhepte temizdir. Kedinin idrarı ve dışkısı ise necis olduğundan evde temizlik düzeni gerektirir.
Kedinin dinî statüsü
Ebû Dâvûd, Tirmizî ve Nesâî’de geçen rivayette Ebû Katâde, kedinin su kabından su içtiğini görünce kabı onun için eğdiğini, Hz. Peygamber’in de kedi için “O necis değildir, o sizin çevrenizde dolaşanlardandır” dediğini aktarır. Bu hadis hem kedinin temizliği hem de ev içinde beslenmesine dair temel dayanaktır. Hadis, kedinin ağzıyla temas eden kabın kullanımı için de kolaylık getirir. Bununla birlikte Hanefî mezhebinde yırtıcı olmasına dayanarak kedinin artığı tenzihen mekruh görülmüştür; başka su varsa o tercih edilir. Ebû Yûsuf bu konuda daha kolay bir tavır benimseyerek mekruh görmez.
Dört gerçek hayat senaryosu
- Kedi mutfak tezgâhına çıktı. Kedinin teması yiyeceği necis yapmaz; ancak hijyen açısından tezgâhı silmek ve yiyecekleri örtmek gerekir. Kedi yemeği yalamışsa Hanefî’ye göre yemek mekruh olabilir, diğer mezheplerde temizdir; başka yiyecek varsa onu tercih etmek ihtiyatlı olur.
- Kedi abdest suyu kabından içti. Kap küçük ve su azsa Hanefî mezhebinde bu su abdest için tenzihen mekruh sayılır. Su boldur ve kap büyükse sorun yoktur. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî’ye göre abdest sorunsuz alınır.
- Kedi namaz kılarken kucağa çıktı. Kedinin üzerindeki tüy namazı bozmaz. Dışkı veya idrar bulaşığı varsa o bölgenin yıkanması gerekir. Namazda uzun süre kedi ile ilgilenmek, amel-i kesîr sayılabileceğinden sakıncalıdır.
- Kedi halıya idrar yaptı. Necaset bez veya havluyla emdirilip su ile giderilene kadar yıkanır. Sirke ve deterjan kokuyu azaltır; fakat dinî temizlikte esas olan necasetin izinin kaybolmasıdır.
Mezheplere göre kedinin artığı
| Mezhep | Kedinin artığı | Not |
|---|---|---|
| Hanefî | Tenzihen mekruh | Ebû Yûsuf’a göre mekruh değil; başka su yoksa kullanılır |
| Şâfiî | Temiz | Hadiste kedi necis sayılmamıştır |
| Mâlikî | Temiz | Dolaşan hayvan ilkesi |
| Hanbelî | Temiz | Genel görüş |
Kedi tüyünün durumu için ayrıca kedi tüyü ve namaz yazısında ayrıntı vardır. Genel olarak kedi tüyü elbiseye yapışmışsa namazı bozmaz; sağlığa zararı varsa (alerji) yine temizlenmelidir.
Kedi beslemenin ahlakî yönü
Kedi beslemek, Buhârî ve Müslim’de geçen kediyi aç bırakan kadın rivayetinin işaret ettiği ahlak çerçevesinde bir sorumluluktur. Hayvanı sahiplenmek, onu doyurmak, tedavi ettirmek ve gereksiz acıdan korumak gerekir. Kedi bakımı çocuklara sorumluluk ve merhamet duygusu aşılamak için de uygun bir fırsattır. Kedi beslemenin fazileti konusu ayrıca işlenmektedir. Bununla birlikte ev halkında kedi alerjisi veya hamilelikte toksoplazma riski gibi tıbbi sebepler varsa hekimin önerilerine uyulmalıdır; sağlıkla ilgili kararlar dinen de mazeret oluşturur.
Evde temizlik düzeni için öneriler
- Kedi kumunu günlük temizleyin; temizlik sonrası ellerinizi sabunla yıkayın.
- Namaz kıldığınız seccadeyi kedinin ulaşamayacağı bir yerde saklayın.
- Mutfak tezgâhı ve yemek alanları için kural koyun.
- Kedinin veteriner kontrollerini ve aşılarını aksatmayın.
- Tüyleri düzenli taramak elbiseye bulaşmayı azaltır.
Bu konuda net bir hüküm öğrenmek isteyen okur bir din görevlisine danışmak en sağlıklısıdır.
{{SSS}}
Kedinin ağzı, pençesi ve gıda güvenliği
Dinî temizlik ile sağlık temizliği birbirinden ayrı kavramlardır. Mezhepler kedinin artığını temiz sayabilir; fakat hijyen açısından kedi ağzının bakteri taşıması mümkündür. Bu nedenle yemek tabaklarını kediyle paylaşmamak, çocukların kediyle temasından sonra ellerini yıkamasını sağlamak sağlık açısından yerindedir. Dinen temizlik hükmü ile tıbbi önlem çelişmez; ikisi birlikte gözetilir. Ev içi hijyen için kedi kumu, tırmalama alanı ve yatak yerlerinin düzenli temizlenmesi gerekir. Kedi dışkısının hamile kadınlar için toksoplazma riski taşıdığı bilindiğinden, hekimin uyarıları dikkate alınmalı; kum temizliğini gebe olmayan bir aile üyesinin yapması tercih edilmelidir.
Kedi ve ev ibadeti
Kedi evde dolaşırken seccade, mushaf ve abdest alma yeri gibi alanlara girebilir. Kedinin temiz olması ve dolaşmasına izin verilen bir hayvan olması, bu alanlara girişini yasaklamayı gerektirmez; ancak mushafın ve seccadenin kediden korunması hem saygı hem pratik temizlik içindir. Kedi uzun tüylü ise tüyleri toplamak için seccadeyi düzenli çırpmak yeterlidir. Kedi ile ilgili hükümlerin ayrıntılı karşılaştırması kedi tüyü ve kedinin artığı yazısında bulunur. Hz. Peygamber’in kedileri sevdiği ve Ebû Hureyre’nin “Küçük kedi babası” anlamında lakap aldığı yaygın biçimde nakledilir; bu rivayetin kaynağı konusunda ayrıntılı tahkik gerekir, fakat kedilere merhametin İslam kültüründeki yeri tartışmasızdır.
Sokak kedilerine yaklaşım
Sokak kedilerine su ve mama bırakmak, aynı merhamet ilkesinin bir uzantısıdır. Mama bırakılan yerin temiz tutulması, kaplarının düzenli yıkanması ve komşulara rahatsızlık vermemesi önemlidir. Ev önüne bırakılan yiyecek, fare ve haşere çekebilir; bu nedenle çevredeki insanların haklarını da gözetmek gerekir. Apartman ortak alanlarında kedi beslerken yönetim kurulu kararlarına uymak, komşuluk hakkının gereğidir. Kedilere zarar vermek ise Buhârî ve Müslim’de bildirilen hadis uyarınca ağır bir vebaldir. Bu konuda genel çerçeve kediye su veren kadın hadisi yazısında bulunabilir. Kısırlaştırılmış ve aşılı sokak kedilerinin korunması, belediyelerin ve gönüllülerin ortak çabasıyla yürür.
Sıkça Sorulan Sorular
Kedi evde beslenir mi?
Evet, kedi beslemek caizdir ve bakımı sevaplı bir iyiliktir. Hadislerde kedinin necis olmadığı belirtilmiş, kediye eziyet edenlerin azaba uğradığı bildirilmiştir.
Kedinin içtiği sudan abdest alınır mı?
Hanefî mezhebinde kedinin artığı tenzihen mekruh sayılır; başka su varsa onu kullanmak daha iyidir, başka su yoksa abdest geçerlidir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde kedinin artığı temizdir.
Kedinin tuvaleti ve kumu hakkında ne denir?
Kedinin idrarı ve dışkısı necis sayılır; kum ve tuvalet alanı düzenli temizlenmelidir. Namaz kılınan odalara ve yemek alanlarına yaklaşmaması sağlanabilir.
Kedi seccadeye çıkarsa namaz geçerli olur mu?
Seccade temiz ise ve üzerinde necaset yoksa geçerlidir. Kedinin tüyü tek başına namaza engel değildir; üzerinde idrar veya dışkı bulaşığı varsa o kısım temizlenmelidir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Tahâret; Tirmizî, Tahâret; Nesâî, Tahâret; Buhârî, Bed'ü'l-halk; Müslim, Selâm; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kedi" maddesi
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Tahâret; Tirmizî, Tahâret; Nesâî, Tahâret
- Buhârî, Bed'ü'l-halk; Müslim, Selâm
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kedi" maddesi
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.