Kedi Tüyü ve Kedinin Artığı Temiz midir?
Kedi tüyü ve kedinin artığı temiz midir? Kedinin hükmü, artığı (sür), tüyü, pisliği ve evde kedi bulunması durumunda namaz ve temizlik kuralları.
- Ebû Katâde Hadisi
- Hanefî Mezhebinde Kedinin Artığı
- Diğer Mezheplerde Kedinin Hükmü
Kedi, dört mezhebe göre temiz bir hayvandır ve Hz. Peygamber’in hadisiyle bu hüküm sabittir. Tüyü, teri ve ağız suyu temizdir; artığı (içtiği kap) da temiz kabul edilir. Kedinin idrarı ve dışkısı ise diğer hayvanlarınki gibi necistir ve bulaştığı yerin temizlenmesi gerekir.
Ebû Katâde Hadisi
Kedinin temizliğine dair temel delil, Ebû Katâde’nin rivayetidir. Kebşe bint Ka’b, Ebû Katâde için abdest suyu döktü. Bir kedi gelip suyu içmek istedi; Ebû Katâde kabı eğdi ve kedi içti. Kebşe’nin şaşkınlığını gören Ebû Katâde “Hz. Peygamber, kedinin necis olmadığını, sizin etrafınızda dolaşan ev halkından olduğunu söyledi” dedi (Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî, İbn Mâce); Tirmizî rivayeti hasen-sahih olarak değerlendirmiştir. Mâlik b. Enes de el-Muvatta’da bu rivayeti nakleder. Rivayet, kedi artığıyla abdest almanın caiz olduğunu da gösterir. Bu delile dayanarak kedi konusunda mezhepler arasında büyük bir ihtilaf yoktur.
Hanefî Mezhebinde Kedinin Artığı
Hanefî kaynaklarında kedinin artığı (sür) temiz sayılır ancak bazı rivayetlerde mekruh tenzihi kabul edilir. Ebû Hanîfe’ye nispet edilen bir görüş, kedinin fareleri yemesi sebebiyle ağzının temiz olmadığı, dolayısıyla artığının mekruh olduğu yönündedir. Ebû Yûsuf’a göre ise mekruh değildir; çünkü hadis bu konuda açıktır. Kedi, kuş ve fare yediği halde ağzında bir pislik bulunduğuna dair kesin bilgi yoksa, artığı kullanılır. Hanefîler kedinin artığının mekruh olduğunu söylerken bile bu hükmün hafif olduğunu belirtir; kullanılması abdest ve namaza engel sayılmaz. Çünkü evde yaşayan kedilerden sakınmak güçtür; zorluk ruhsat getirir.
Diğer Mezheplerde Kedinin Hükmü
Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîler kedinin artığını mutlak surette temiz sayar. Şâfiîlerde kedinin ağzında necaset bulunduğuna dair kesin bir bilgi yoksa, temiz kabul edilir; şayet kedi az önce necis bir şey yemişse ve ağzında necaset varsa, artığı yıkanmadan kullanmak caiz değildir. Mâlikîlerde kedinin artığı genel olarak temizdir ve köpeğe ait yıkama hükmü kedi için geçerli değildir. Hanbelîlerde de kedi, hadise dayanılarak temiz sayılır. Genel sonuç olarak dört mezhep kediyi temiz sayar, Hanefîlerin mekruh görüşü sadece tenzihidir. Kedinin ağız suyunun bulaştığı eşya yıkanmadan kullanılabilir.
Kedi Tüyü ve Evde Kedi Beslemek
Kedi tüyü, temiz hayvanın tüyü olduğundan, elbiseye bulaşması namaza engel olmaz. Ancak tüyün alerji veya astım gibi sağlık sorunlarına yol açabileceği göz ardı edilmemelidir. Kedi beslemek konusunda İslam’da cevaz vardır; Hz. Peygamber’in kedileri sevdiği ve Ebû Hureyre’nin lakabının (Ebû Hırre, kedi babası) ona kedileri çok sevmesinden verildiği rivayet edilir; bu rivayet tarihsel olarak yaygın olmakla birlikte sened bakımından tartışmalıdır. Kedinin bir kadına azap sebebi olarak anlatılması (kediyi hapsedip yemek vermeyen kadının cehenneme girmesi) ise hayvanlara iyi davranmanın önemini bildirir (Buhârî, Bed’ü’l-halk; Müslim, Selâm). Dolayısıyla kedi bakımı ve beslenmesi konusunda merhamet esastır.
Kedinin Pisliği ve İdrarı
Kedinin idrarı ve dışkısı necistir ve bulaştığı eşya mezhebe göre temizlenir. Hanefî mezhebinde kedi idrarı etleri yenmeyen hayvanların idrarı kapsamında galiza necaset sayılır; dirhem miktarından fazlası namaza engeldir. Şâfiî mezhebinde ise mutavassıta necaset olup bir kez yıkanır. Kedi pisliği halı ve kumaşlarda sorun yaratabileceğinden, hijyen açısından sık temizlik gerekir. Kum kabının temizlenmesinde eldiven kullanmak ve sonrasında ellerin sabunla yıkanması tavsiye edilir. Halı ve yatak temizliği için halı, yatak ve koltukta necaset temizliği yazısına bakılabilir.
Kedinin Yediği Şeyler ve Ağız Temizliği
Kedi fare, kuş veya çöp gibi şeyler yediğinde ağzında necaset kalıntısı olabileceği düşüncesi mezhepler arasında hükmü etkiler. Şâfiî ve Hanbelî fakihler, kedinin ağzında necaset bulunduğu kesin olarak bilinmedikçe artığını temiz kabul eder. Kedinin kısa süre önce pis bir şey yediği ve ardından suya yöneldiği görülürse, o su ihtiyaten kullanılmaz. Ancak kedinin bir süre geçip vücudunu yalamasıyla ağzının temizlendiği düşünülür; bu nedenle kısa bir bekleme süresinden sonra artığın kullanılması caizdir. Pratik hayatta evde kedi besleyen kimselerin, kediye ayrı kap kullanmaları ve kedi kaplarını insan kaplarından ayrı yıkamaları temizlik açısından uygundur.
Kedi ve Abdest Suyu
Kedinin içtiği sudan abdest almak caizdir; yukarıdaki hadis bunu bildirir. Kedinin içtiği kabın suyu azsa bile temiz kalır. Köpek için ise durum farklıdır; köpeğin içtiği kabın yıkanması hakkında detay için köpek teması ve salyası yazısı okunabilir. Hayvanların temizlik hükümleri genel olarak necaset çeşitleri yazısında ele alınmıştır. Su çeşitleri ve abdest suyunun şartları için su çeşitleri yazısı kaynak olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kedi necis midir?
Hayır. Dört mezhebe göre kedi temiz bir hayvandır. Hz. Peygamber kedi için “O necis değildir; sizin etrafınızda dolaşanlardandır” buyurmuştur.
Kedinin içtiği veya yediği kaptan yemek yenir mi?
Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre kedinin artığı temizdir. Hanefîlere göre de temizdir, ancak yıkamak gerekmeden kullanılabilir; bazı Hanefî kaynakları gereksiz yere kullanımı mekruh saymıştır.
Kedi tüyü abdesti veya namazı bozar mı?
Hayır. Kedi tüyü temizdir ve namaza engel olmaz. Ancak ağız veya buruna kaçan tüy rahatsızlık verirse çıkarılır.
Kedi pisliği ve idrarı temiz midir?
Hayır. Kedinin idrarı ve dışkısı necistir. Bulaştığı yer mezhebe göre temizlenir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Taharet; Tirmizî, Taharet; Nesâî, Taharet (Ebû Katâde rivayeti); Mâlik b. Enes, el-Muvatta'; İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr; Nevevî, el-Mecmû'; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kedi" maddesi
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Taharet; Tirmizî, Taharet; Nesâî, Taharet (Ebû Katâde rivayeti)
- Mâlik b. Enes, el-Muvatta'
- İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr
- Nevevî, el-Mecmû'
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kedi" maddesi
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.