Cuma Namazı Nasıl Kılınır?
Cuma namazı kimlere farzdır, şartları nelerdir, kaç rekâttır ve nasıl kılınır? Cuma gününün adabı ve hutbenin dinlenmesiyle ilgili bilgiler.
Cuma Namazının Hükmü
Cuma namazı, cuma günü öğle vaktinde cemaatle kılınan ve şartlarını taşıyan müslüman erkeklere farz-ı ayn olan bir namazdır. Cuma Suresi’nde “Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında hemen Allah’ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın” buyrulur. Hz. Peygamber de cuma namazını mazeretsiz terk etmeye karşı müminleri uyarmıştır.
Cuma namazı, o günün öğle namazının yerine geçer. Cuma kılan kişi ayrıca öğle namazının farzını kılmaz.
Cuma Namazı Kimlere Farzdır? (Vücub Şartları)
- Erkek olmak.
- Akıllı ve ergenlik çağına ulaşmış olmak.
- Hür olmak.
- Mukim olmak, yani yolcu olmamak.
- Sağlıklı olmak; camiye gitmeye engel bir hastalığı bulunmamak.
- Görme ve yürüme engeli bulunmamak.
- Can, mal veya namus güvenliğini tehdit eden bir tehlike bulunmamak.
Kadınlara, yolculara ve hastalara cuma namazı farz değildir. Ancak bu kimseler cuma namazına katılırlarsa namazları geçerlidir ve o günün öğle namazı yerine geçer.
Cuma Namazının Sıhhat (Edâ) Şartları
- Yer: Hanefîlere göre cuma namazının, şehir veya şehir hükmündeki bir yerleşim yerinde kılınması gerekir.
- Vakit: Cuma namazı öğle vaktinde kılınır.
- Hutbe: Namazdan önce vakit içinde hutbe okunması şarttır.
- Cemaat: Ebû Hanîfe’ye göre imamdan başka en az üç kişinin bulunması gerekir. Şâfiî mezhebinde bu sayı kırk kişidir.
- İzn-i âmm: Namazın kılındığı yerin herkese açık olması.
- Yetkili makamın izni: Klasik Hanefî fıkhına göre cuma namazının devlet başkanı veya onun görevlendirdiği kişinin izniyle kıldırılması gerekir. Günümüzde bu şart, resmî din görevlisinin kıldırmasıyla yerine gelmiş olur.
Cuma Namazı Kaç Rekâttır?
- 4 rekât ilk sünnet
- 2 rekât farz (cemaatle)
- 4 rekât son sünnet
Türkiye’de yaygın uygulamada bunlara ek olarak 4 rekât “zuhr-i âhir” (son öğle) ve 2 rekât “vaktin sünneti” de kılınır. Zuhr-i âhir, cuma namazının şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda duyulan şüphe sebebiyle bazı geç dönem Hanefî âlimlerince tavsiye edilmiş ihtiyatî bir namazdır. Diyanet İşleri Başkanlığı’na göre cuma namazının şartları günümüzde oluştuğundan zuhr-i âhir kılmak gerekli değildir; kılmak isteyen kaza namazı olarak da niyet edebilir.
Cuma Namazı Adım Adım
- Hazırlık: Gusül alınır veya abdest alınır, temiz ve güzel elbiseler giyilir, güzel koku sürünülür.
- Camiye gitmek: Erken saatte camiye gidilir. Hz. Peygamber, cumaya erken gidenlerin sevabının daha fazla olduğunu bildirmiştir.
- İlk sünnet: Birinci ezandan sonra, “Niyet ettim Allah rızası için cuma namazının ilk sünnetini kılmaya” diye niyet edilerek öğle namazının ilk sünneti gibi dört rekât kılınır.
- Hutbe: İkinci ezan okunduktan sonra imam minbere çıkar ve hutbe okur. Hutbe sessizce ve dikkatle dinlenir.
- Farz: Kamet getirilir ve imamın arkasında “Niyet ettim Allah rızası için bugünkü cuma namazının farzını kılmaya, uydum hazır olan imama” diye niyet edilerek iki rekât farz kılınır. İmam kıraati sesli yapar; cemaat sessizce dinler.
- Son sünnet: Farzdan sonra dört rekâtlık son sünnet, öğlenin ilk sünneti gibi kılınır.
Hutbe Esnasında Dikkat Edilecekler
- Hutbe okunurken konuşmak, hatta konuşana “sus” demek bile doğru değildir. Hz. Peygamber, hutbe esnasında yanındakine “sus” diyen kişinin boş bir iş yapmış olacağını bildirmiştir.
- Telefonla ilgilenmek, etrafla oynamak gibi dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçınılmalıdır.
- Hanefîlere göre hutbe sırasında namaz kılınmaz.
Cuma Gününün Fazileti ve Adabı
- Cuma günü, müminler için haftalık bir bayram olarak kabul edilir.
- Bu günde gusletmek, temiz giyinmek ve güzel koku sürünmek sünnettir.
- Kehf Suresi’ni okumanın faziletine dair rivayetler bulunmaktadır.
- Hz. Peygamber’e çokça salavat getirmek tavsiye edilmiştir.
- Cuma gününde duaların kabul edildiği bir an bulunduğu sahih hadislerle bildirilmiştir.
Cuma namazına katılamayan mazeret sahipleri, o günün öğle namazını normal şekilde kılarlar.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Cuma Suresi (62/9-10); Buhârî, Cuma 36; Müslim, Cuma 11; Buhârî, Cuma 4; Müslim, Cuma 10; Buhârî, Cuma; Müslim, Cuma; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, Ankara; Mevsılî, el-İhtiyâr li-ta'lîli'l-Muhtâr, "Bâbü'l-Cum'a"; Kâsânî, Bedâiu's-sanâi'; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Cuma" md.
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Cuma Suresi (62/9-10)
- Buhârî, Cuma 36; Müslim, Cuma 11
- Buhârî, Cuma 4; Müslim, Cuma 10
- Buhârî, Cuma; Müslim, Cuma
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, Ankara
- Mevsılî, el-İhtiyâr li-ta'lîli'l-Muhtâr, "Bâbü'l-Cum'a"
- Kâsânî, Bedâiu's-sanâi'
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Cuma" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.