📚 Konu Derlemesi
Uyku ve Gece ile İlgili Ayetler, Hadisler ve Dualar
Uykuyla ilgili ayetler, hadisler ve dualar: yatmadan önce okunacak dualar, gece ibadeti ve uyku adabı.
Kur’an uykuyu bir dinlenme ve bir işaret olarak anlatır: geceyi örtü, uykuyu ise huzur vesilesi kılan Allah’tır. Uykunun ölüme benzetilmesi, her sabah uyanmanın bir yeniden diriliş provası gibi okunmasını sağlar.
Uyku adabı arasında abdestli yatmak, sağ yanına dönmek, günü muhasebe etmek, Âyetü’l-Kürsî ve İhlâs sûresi gibi metinleri okumak, kimseye haksızlıkla yatmamak sayılır. Yatmadan önce yapılan helalleşme, kalbin yükünü hafifleten bir alışkanlıktır.
Gece, aynı zamanda ibadet için ayrı bir kıymete sahiptir. Teheccüd, gecenin bir bölümünde kalkıp kılınan nafile namazdır ve Kur’an’da özellikle övülür. Bunun zorlama bir yük olmaması esastır; uykusuz kalıp gündüz sorumluluklarını aksatmak tavsiye edilmez.
Burada uyku ve gece ile ilgili ayetleri, hadisleri, yatmadan önce okunacak duaları ve rehber yazılarını bulabilirsiniz.
Uyku ve Gece ile İlgili Ayetler
10 ayet · Diyanet meali
وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًۭا
Waja'alnan naumakum subata
Uykunuzu bir dinlenme yaptık.
وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ لِبَاسًۭا وَٱلنَّوْمَ سُبَاتًۭا وَجَعَلَ ٱلنَّهَارَ نُشُورًۭا
Wa Huwal lazee ja'ala lakumul laila libaasanw wannawma subaatanw wa ja'alan nahaara nushooraa
Sizin için geceyi örtü, uykuyu istirahat kılan, gündüzü yayılıp çalışma (zamanı) yapan O'dur.
وَمِنْ ءَايَٰتِهِۦ مَنَامُكُم بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱبْتِغَآؤُكُم مِّن فَضْلِهِۦٓ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَسْمَعُونَ
Wa min Aayaatihee manaamukum bil laili wannahaari wabtighaaa'ukum min fadlih; inna fee zaalika la Aayaatil liqawminy yasma'oon
Yine gecede ve gündüzde uyumanız ve lütfundan nasib aramanız da O'nun âyetlerindendir. Şüphesiz ki bunda dinleyecek bir kavim için nice ibretler vardır.
ٱللَّهُ يَتَوَفَّى ٱلْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَٱلَّتِى لَمْ تَمُتْ فِى مَنَامِهَا ۖ فَيُمْسِكُ ٱلَّتِى قَضَىٰ عَلَيْهَا ٱلْمَوْتَ وَيُرْسِلُ ٱلْأُخْرَىٰٓ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّى ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَتَفَكَّرُونَ
Allaahu yatawaffal anfusa heena mawtihaa wallatee lam tamut fee manaamihaa fa yumsikul latee qadaa 'alaihal mawta wa yursilul ukhraaa ilaaa ajalim musammaa; inna fee zaalika la Aayaatil liqawmai yatafakkarron
Allah, o canları öldükleri zaman, ölmeyenleri de uyuduklarında alır. Sonra haklarında ölüm hükmü verdiklerini alıkor, diğerlerini de takdir edilmiş bir süreye kadar salıverir. Şüphesiz ki bunda düşünecek bir kavim için nice ibretler vardır.
وَمِنَ ٱلَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِۦ نَافِلَةًۭ لَّكَ عَسَىٰٓ أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًۭا مَّحْمُودًۭا
Wa minal laili fatahajjad bihee naafilatal laka 'asaaa any yab'asaka Rabbuka Maqaamam Mahmoodaa
Gecenin bir kısmında da sadece sana mahsus bir nafile olmak üzere uykudan kalk, Kur'ân ile teheccüd namazı kıl, Rabbinin seni bir makamı mahmuda (şefaat makamına) göndermesi kesindir.
قُمِ ٱلَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًۭا
Qumil laila illaa qaleelaa
Gecenin birazı hariç olmak üzere geceleyin kalk (namaz kıl).
إِنَّ نَاشِئَةَ ٱلَّيْلِ هِىَ أَشَدُّ وَطْـًۭٔا وَأَقْوَمُ قِيلًا
Inn naashi'atal laili hiya ashadddu wat anw wa aqwamu qeelaa
Çünkü gece kalkışı hem daha etkili, hem de söz bakımından daha sağlamdır.
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْحَىُّ ٱلْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُۥ سِنَةٌۭ وَلَا نَوْمٌۭ ۚ لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ مَن ذَا ٱلَّذِى يَشْفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذْنِهِۦ ۚ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَىْءٍۢ مِّنْ عِلْمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَ ۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۖ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْعَظِيمُ
Allahu laaa ilaaha illaa Huwal Haiyul Qaiyoom; laa taakhuzuhoo sinatunw wa laa nawm; lahoo maa fissamaawaati wa maa fil ard; man zal lazee yashfa'u indahooo illaa bi-iznih; ya'lamu maa baina aydeehim wa mww khalfahum wa laa yuheetoona bishai'im min 'ilmihee illaa bimaa shaaa'; wasi'a Kursiyyuhus samaawaati wal arda wa laa ya'ooduho hifzuhumaa; wa Huwal Aliyyul 'Azeem
Allah'tan başka hiçbir ilâh yoktur. O daima diridir (hayydır), bütün varlığın idaresini yürüten (kayyum)dir. O'nu ne gaflet basar, ne de uyku. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O'nundur. İzni olmadan huzurunda şefaat edecek olan kimdir? O, kullarının önlerinde ve arkalarında ne varsa hepsini bilir. Onlar ise, O'nun dilediği kadarından başka ilminden hiç bir şey kavrayamazlar. O'nun kürsisi, bütün gökleri ve yeri kucaklamıştır. Onların her ikisini de görüp gözetmek O'na bir ağırlık vermez. O çok yücedir, çok büyüktür.
كَانُوا۟ قَلِيلًۭا مِّنَ ٱلَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ
kaanoo qaleelam minal laili maa yahja'oon
Onlar geceleyin pek az uyurlardı.
وَبِٱلْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ
Wa bilashaari hum yastaghfiroon
Onlar seher vakitlerinde Allah'tan bağışlanma dilerlerdi.
Uyku ve Gece ile İlgili Hadisler
- Acele etmeyenin duası kabul olunurSizden biriniz acele etmedikçe duası kabul olunur. (Acele etmek) "Dua ettim ama duam kabul olunmadı" demesidir.
- Acizlik ve tembellikten Allah’a sığınmakAllah’ım! Acizlikten, tembellikten, korkaklıktan, pinti yaşlılıktan ve cimrilikten sana sığınırım. Kabir azabından sana sığınırım. Hayatın ve ölümün fitnesinden sana sığınırım.
- Allah’a en sevimli dört kelimeAllah’a en sevimli söz dörttür: Sübhânallâh, elhamdülillâh, lâ ilâhe illallâh ve Allâhü ekber. Hangisiyle başladığının sana bir zararı yoktur.
- Dile hafif, mizanda ağır iki kelimeİki kelime vardır ki dile hafif, mizanda ağır ve Rahmân'a sevimlidir: Sübhânallâhi ve bihamdihî, sübhânallâhi'l-azîm.
- Ey Âdemoğlu, Bana Dua EttikçeAllah Teâlâ buyurdu: Ey Âdemoğlu! Sen bana dua edip benden umdukça, sende olan günahları bağışlarım, aldırmam. Ey Âdemoğlu! Günahların göğün bulutlarına ulaşsa,…
- Ey Kullarım, Zulmü Kendime Haram KıldımAllah Teâlâ buyurur: Ey kullarım! Ben zulmü kendime haram kıldım, onu sizin aranızda da haram kıldım; birbirinize zulmetmeyin. Ey kullarım! Benim hidayet…
- Gecenin son üçte birinde duaRabbimiz her gece, gecenin son üçte biri kaldığında dünya semasına iner ve şöyle buyurur: Bana dua eden yok mu, duasını kabul edeyim!…
- Günde yüz defa “Sübhânallâhi ve bi-hamdihî”Kim günde yüz defa “Sübhânallâhi ve bi-hamdihî” derse, günahları deniz köpüğü kadar olsa bile bağışlanır.
Uyku ve Gece ile İlgili Dualar
- Gece Uyanınca Okunacak DuaGece uykudan uyanan kişinin okuduğu, ardından yapılan duasının kabul edileceği müjdelenen tevhid ve tespih zikri.
- Rüya Görünce Okunacak DuaGüzel ve kötü rüya görüldüğünde yapılacaklar ve okunacak dualar.
- Yatarken Okunacak DuaUyumadan önce okunan "Bismikellâhümme emûtü ve ahyâ" duası ve yatma sünnetleri.
- Rabbenâ Mâ Halakte Hâzâ Bâtılen Duası (Tefekkür Duası)Göklerin ve yerin yaratılışını düşünen akıl sahiplerinin ettiği tefekkür ve korunma duası.
- Uykudan Korkarak Uyanınca Okunacak DuaUykuda korkan, irkilerek uyanan veya kâbustan sıçrayan kişinin okuduğu, Allah'ın kelimelerine sığınma duası.
- Korku, Panik ve Uykuda Korkma DuasıPeygamberimizin uykusunda korkan sahabeye öğrettiği, Allah'ın gazabından ve şeytanlardan sığınma duası.
- Rabbi Eûzü Bike Min Hemezâti’ş-Şeyâtîn Duası (Vesvese Duası)Şeytanın kışkırtmalarından, vesveselerinden ve yanımıza gelmesinden Allah'a sığınma duası.
- İstihare DuasıBir işin hayırlı olup olmadığı konusunda Allah'tan yön istemek için iki rekât namazdan sonra okunan, Buhârî'de geçen dua.
Konuyla İlgili Rehber Yazıları
- Bayram Namazı Nasıl Kılınır?Ramazan ve Kurban Bayramı namazı nasıl kılınır? Hükmü, vakti, zevâid tekbirleri, adım adım kılınışı, teşrik tekbirleri ve bayram gününün sünnetleri.
- Cemaatle Namaz ve İmamlıkCemaatle namazın hükmü, imamlığa kimin daha layık olduğu, imamlığın şartları, saf düzeni, imama uyma ve mesbûk kişinin namazı.
- Cenaze Namazı Nasıl Kılınır?Cenaze namazı nasıl kılınır? Farzları, şartları, dört tekbirde okunacak dualar, niyeti, kadın ve erkek cenazesinde fark ve cenazeye katılmanın adabı.
- Cuma Namazı Nasıl Kılınır?Cuma namazı kimlere farzdır, şartları nelerdir, kaç rekâttır ve nasıl kılınır? Cuma gününün adabı ve hutbenin dinlenmesiyle ilgili bilgiler.
- Hacet Namazı ve Tövbe NamazıBir ihtiyaç için kılınan hacet namazı ve günahtan sonra kılınan tövbe namazının dayanakları, kılınışları ve rivayetlerin durumu.
- Hasta Namazı Nasıl Kılınır?Hasta kişi namazını nasıl kılar? Oturarak, sandalyede, yatarak ve ima ile namaz, abdest ve teyemmüm kolaylıkları, namaz borcu olan hastanın durumu.
Sık Sorulan Sorular
- Rüyada yemek yemek veya su içmek orucu bozar mı?
- Oruçlu biri için örnek bir günlük ibadet çizelgesi nasıl olabilir?
- Ramazan’da iftar ile sahur arasında dilediğim zaman yiyip içebilir miyim?
- Oruçlu olmak sinirli ve kaba davranmayı mazur gösterir mi?
- Oruç bağışıklığı zayıflatır mı?
- İşsiz kaldım; Ramazan’da kendimi işe yaramaz hissediyorum, ne yapmalıyım?
- Yalnız yaşayan yaşlı yakınımın Ramazan’daki ruh hâlini nasıl destekleyebilirim?
- Ramazan’da dinlenmek için kendime zaman ayırmak bencillik mi?
Ayet mealleri Diyanet İşleri Başkanlığı meali esas alınarak sitemizin Kur'an bölümünden alınmıştır; hadis künyeleri ilgili hadisin kendi sayfasında belirtilir. Giriş ve açıklama metinleri özgündür. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmış, gerektiğinde diğer mezheplerin farkı belirtilmiştir. Kişisel durumunuza dair kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışınız.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim, sahih hadis kaynakları ve Diyanet İlmihali