Orucu Bozan ve Bozmayan Şeyler
Günlük hayatta orucu bozan ve bozmayan her durum. 435 soru ve cevap.
Orucu Bozan ve Bozmayan Durumlar
Orucu bozan şeyler, oruçlu olduğunu bilerek ağız, burun gibi doğal yollardan mideye veya vücut boşluğuna gıda, ilaç ya da benzeri bir maddenin ulaştırılması ve cinsel ilişkidir; unutarak yiyip içmek ise orucu bozmaz. Bu temel ölçü, günlük hayatta karşılaşılan pek çok sorunun cevabını anlamayı kolaylaştırır.
Peygamber Efendimiz, oruçlu iken unutarak yiyip içen kimsenin orucunu tamamlamasını, çünkü onu Allah'ın yedirip içirdiğini bildirmiştir (Buhârî; Müslim). Bu nedenle unutarak yapılan yeme içme orucu bozmaz; hatırlanır hatırlanmaz ağızdakini çıkarıp oruca devam etmek gerekir. Kasten yemek, içmek veya sigara içmek ise orucu bozar.
Fıkıh kitaplarında orucu bozan durumlar ikiye ayrılır: Yalnızca kaza gerektirenler ve hem kaza hem kefaret gerektirenler. Ramazan orucunu mazeretsiz ve kasten, yeme içme veya cinsel ilişki ile bozmak kefareti gerektirir. Kusmanın kendiliğinden olması, diş fırçalarken macunu yutmamak, göz damlası, kan vermek ve yıkanmak gibi durumlar ise Diyanet'in açıklamalarına göre orucu bozmaz. Ağza su alırken boğaza kaçması gibi hatalar ise yalnızca kaza gerektirir.
Bu bölümde diş fırçalama, misvak, parfüm, abdest alırken su kaçması, tükürük yutmak, sakız, sigara ve benzeri pek çok konuyu tek tek ele aldık. Şüpheli durumlarda en doğru yol, müftülüğe veya Alo 190 Fetva Hattı'na danışmaktır. Orucu bozan şeyler konusunda ölçü, bir maddenin bilerek ve isteyerek vücudun iç boşluğuna ulaştırılmasıdır. Bu nedenle deriden emilen merhem, krem ve losyonlar, güzel koku koklamak veya kan aldırmak orucu bozmaz. Buna karşılık burun yoluyla alınan ilaç, bilerek yutulan tükürüğe karışmış kan ve kasten ağız dolusu kusmak orucu bozar. Her durumu bu genel ölçüyle değerlendirmek, gereksiz şüphelerin önüne geçer.
- Unutarak yiyip içmek orucu bozmaz.
- Kasten yeme, içme ve cinsel ilişki orucu bozar.
- Bazı durumlar yalnız kaza, bazıları kaza ile kefaret gerektirir.
- Kendiliğinden gelen kusma ve dışarıdan sürülen kremler orucu bozmaz.
Sık Sorulan Sorular
Doğum kontrol iğnesi (üç aylık iğne) orucu bozar mı?
Hayır, kas içine yapılan doğum kontrol iğnesi orucu bozmaz. Diyanet, beslenme amacı taşımayan, kas içine veya deri altına yapılan iğnelerin orucu bozmadığı görüşündedir. Üç aylık iğne de besleyici değildir; hormon içeren bir ilaçtır ve kas dokusuna uygulanır. Bu yüzden iğne gününüz Ramazan’a denk gelirse gündüz yaptırmanızda sakınca yoktur. Kullanacağınız yöntemin uygunluğu konusunda kadın doğum uzmanınızın görüşünü alın.
Eşim oruçlu olduğunu unutup yaklaşırsa ona hatırlatmam gerekir mi?
Evet, hatırlatmak gerekir. Oruçlu olduğunu unutan kişinin ibadetini korumasına yardım etmek, iyilikte yardımlaşmanın bir parçasıdır. Özellikle cinsel yakınlaşma söz konusu olduğunda, eşlerden birinin hatırlaması hâlinde susması, orucun bozulmasına göz yummak anlamına gelir; hatırlayan eş de oruçluysa ve devam ederse kendi orucu da bozulur. Hatırlatma yumuşak bir dille yapılmalı, kırıcı olmamalıdır. Unutan eş hatırladığı anda ayrılırsa orucu devam eder ve bir şey gerekmez.
Oruçluyken bulaşık ve çamaşır yıkarken ellerimin suda kalması sorun olur mu?
Hayır, hiçbir sakıncası yoktur. Ellerin uzun süre suda veya deterjanlı suda kalması orucu bozmaz; deriden emilim oruçla ilgili değildir. Deterjan kokusunun burna gelmesi de bozmaz. Yalnız çamaşır suyu gibi keskin kimyasalların buharını bilerek derin derin koklamaktan kaçınmak, hem oruç hem sağlık açısından doğrudur. Ev işleri oruçlu için ibadet sevabını azaltan değil, niyete göre sevap kazandıran işlerdendir.
Unutarak mı yedim, bilerek mi, hatırlamıyorum; orucum ne olur?
Emin olamadığınız durumda asıl olan orucun sağlam olmasıdır. Fıkıhta “kesin olan şüpheyle ortadan kalkmaz” kuralı vardır: Oruca niyet ederek başladığınız kesindir, bozduğunuz ise şüphelidir. Bu yüzden vesveseye kapılmadan orucunuza devam edebilirsiniz. Ancak oruçlu olduğunuzun farkında olarak yediğinizi hatırlıyorsanız veya kuvvetle tahmin ediyorsanız, o günü kaza etmeniz gerekir. İçinizi rahatlatmak isterseniz ihtiyaten bir gün kaza tutmanızda sakınca yoktur. Bu tür tereddütler sık oluyorsa bunun vesvese olabileceğini düşünüp üzerinde fazla durmamak gerekir.
“Unuttum” deyip bilerek yemek orucu bozar mı?
Evet, bozar ve Ramazan orucunda kaza ile birlikte kefaret de gerekir. Unutma ruhsatı, gerçekten oruçlu olduğunu hatırlamayan kişi içindir. İnsanlara karşı unutmuş gibi davranmak Allah’ı aldatmaz; O, kalplerde olanı bilir. Bilerek ve özürsüz olarak Ramazan orucunu yeme, içme veya cinsel ilişkiyle bozan kişiye Hanefî mezhebine göre bir gün kaza ve ayrıca kefaret gerekir. Bunun yanında hem orucu kasten bozmak hem de yalan söylemek gibi iki ayrı günah işlenmiş olur. Samimi bir tövbe ile birlikte bu borçların yerine getirilmesi gerekir.
Cilt bakımı için yüze buhar vermek orucu bozar mı?
Buharın deriye verilmesi orucu bozmaz; ancak bu sırada buharın ağız ve burundan bilerek içe çekilmesi orucu bozabileceği için sakıncalıdır. Hanefî fıkhında kişinin kendi isteğiyle duman veya buharı genzine çekmesi orucu bozan davranışlar arasında sayılır; ortamda istemeden solunan buhar ise bozmaz. Yüzü buhar kabına eğmek, buharın doğrudan burna dolmasına yol açar. Bu nedenle yüz buharını iftar sonrasına bırakmak ihtiyatlı olandır. Aynı durum okaliptüslü veya esanslı buharlar için daha da geçerlidir.
Diş çekiminde sedasyon (uyutma) yapılırsa oruç bozulur mu?
Sedasyon ilacı damar yoluyla veya iğneyle verildiyse ve ağızdan bir şey yutulmadıysa uyutmanın kendisi orucu bozmaz. Ancak âlimler arasında, gün boyu bilinci kapalı kalan kişinin orucu konusunda görüş farkı vardır; Hanefîlere göre imsaktan önce niyet etmiş ve gündüzün bir kısmında uyanık olan kişinin orucu geçerlidir. Asıl sorun, işlem sırasında ağza dolan su, kan ve ilaçların fark edilmeden yutulma ihtimalidir; bu durumda oruç bozulur ve kaza gerekir. Ayrıca sedasyonda çoğu zaman aç kalmak istense de sonrasında sıvı alımı gerekebilir. Kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190’a danışın; işlem için oruç tutup tutamayacağınıza hekiminiz karar vermelidir.
Kadın oruçluyken zorla ilişkiye maruz kalırsa orucu ne olur?
Hanefî mezhebine göre kadının orucu bozulur ve yalnızca kaza gerekir; kefaret ve günah kadına ait değildir. Zorlanan kişi, kendi iradesi dışında bu duruma maruz kaldığından sorumlu tutulmaz. Peygamber Efendimiz, ümmetinden hata, unutma ve zorlama hâllerinde sorumluluğun kaldırıldığını bildirmiştir. Zorlayan kişi ise hem orucunu bozmuş hem de eşine zulmetmiş olur; oruçluysa kaza ve kefaret gerekir. Eşe karşı her türlü zorlama, Ramazan olsun olmasın, İslam’ın yasakladığı bir haksızlıktır. Şiddet veya baskı yaşayan kadınlar Alo 183 Sosyal Destek Hattı’ndan ve güvendikleri kişilerden yardım isteyebilir.
Kola takılan doğum kontrol çubuğu (implant) orucu bozar mı?
Hayır, kola takılan doğum kontrol çubuğu orucu bozmaz. Çubuk, deri altına yerleştirilen ve yavaş yavaş hormon salan küçük bir araçtır; ağız, burun gibi bir yoldan mideye veya vücut boşluğuna bir şey girmez. Deri altına yapılan uygulamalar, besleyici olmadıkça orucu bozmaz. Takma işlemi sırasında yapılan lokal uyuşturma iğnesi de orucu etkilemez. Takma veya çıkarma zamanını hekiminizle konuşarak belirleyebilirsiniz.
Oruçluyken gargara yapmak orucu bozar mı?
Gargara yapmak tek başına orucu bozmaz; ancak boğaza su kaçırma riski çok yüksek olduğu için oruçlunun gargara yapmaması gerekir. Suyun boğaza kaçması hâlinde oruç bozulur ve kaza gerekir. Bu sebeple oruçlu, abdest ve gusülde ağzını sadece çalkalamakla yetinmelidir. Hanefî mezhebinde gusülde ağzın yıkanması farz olsa da oruçlu için gargaraya gerek yoktur; ağzın içinin ıslanması yeterlidir. Ağız kokusu veya boğaz rahatsızlığı için gargara ihtiyacı varsa bunu sahur ile iftar arasında yapmak daha doğrudur. Ağız gargarası ilaçlarının da yutulmaması şarttır.
Sahurda yediğim yemeğin tadı gün boyu ağzımda kalırsa oruç bozulur mu?
Hayır, yalnızca tadın veya kokunun ağızda kalması orucu bozmaz. Oruç, ağız ve burun gibi yollardan vücuda bir maddenin girmesiyle bozulur; tat bir madde değil, bir histir. Soğan, sarımsak veya baharatlı yemeklerin tadı ve kokusu uzun süre hissedilebilir. Bunu azaltmak için imsaktan önce dişleri fırçalamak ve ağzı bol suyla çalkalamak yeterlidir. Gün içinde ağız kokusundan rahatsız olan kişi, macunsuz fırça veya misvak kullanabilir. Hadiste oruçlunun ağız kokusunun Allah katında misk kokusundan daha hoş olduğu bildirilmiştir.
Ağız gargarası (Listerine) kullanıp tükürmek orucu bozar mı?
Gargara yutulmadan tükürülürse orucu bozmaz; ancak mekruhtur ve gerekmedikçe kaçınılması tavsiye edilir. Oruçlu kişinin abdestte bile ağzına suyu fazla çalkalamaması, boğaza kaçma riski nedeniyle önerilmiştir. Gargara sıvısı yoğun tatlı ve kokulu olduğundan boğaza kaçma ihtimali daha yüksektir. Sıvıdan bir miktar boğaza giderse oruç bozulur ve kaza gerekir. Gargaradan sonra ağızda kalan hafif tat ise tükürükle yutulsa da orucu bozmaz. Ağız kokusu için gargarayı iftar ve sahur arasında kullanmak en güvenli yoldur.
Biri oruçlu olduğumu hatırlattı, inanmayıp yemeye devam ettim; orucum ne olur?
Hatırlatıldığı hâlde yemeye devam etmek genellikle orucu bozar ve kaza gerekir. Unutma ruhsatı, kişinin oruçlu olduğunu bilmediği an için geçerlidir. Güvenilir biri size oruçlu olduğunuzu söylediğinde, en azından durup düşünmeniz beklenir. Buna rağmen yemeye devam ederseniz artık tam anlamıyla unutmuş sayılmazsınız. Ancak gerçekten o gün oruç tutmadığınıza kesin olarak inanıyor, örneğin kaza orucuna niyet etmediğinizi düşünüyorsanız, durum farklı değerlendirilebilir. Böyle ayrıntılı bir durumda kefaret gerekip gerekmediğini müftülükten öğrenmek en doğrusudur.
Geğirince ağzıma gelen yemeği geri yutarsam orucum bozulur mu?
Kendiliğinden gelip istemeden geri giden az miktar orucu bozmaz; ağza gelen yemeği bilerek geri yutmak ise orucu bozabilir. Hanefî fıkhında ağız dolusu olmayan ve kendiliğinden gelen şeyin tekrar kendiliğinden gitmesi orucu etkilemez. Ağza kadar gelen ve dışarı atılabilecek bir lokmanın kasten yutulması hususunda ihtilaf vardır; ihtiyatlı olan, ağza gelen şeyi tükürmek ve ağzı çalkalamaktır. Sadece hava çıkarmak, yani geğirmek, orucu hiçbir şekilde bozmaz. Sık yaşanan durumlarda sahurda ağır ve yağlı yemeklerden kaçınmak faydalı olur.
Hormonlu spiral taktırmak oruçluyken yapılabilir mi?
Bu konuda âlimler arasında görüş farkı vardır; işlem acil değilse iftardan sonraya veya Ramazan dışına bırakmak ihtiyatlıdır. Spiral, rahim içine alet yardımıyla yerleştirilir. Bazı çağdaş âlimler, besleyici bir madde içermeyen bu işlemin orucu bozmadığını söyler. Klasik Hanefî görüşünde ise ferçten içeri ıslak alet veya madde girmesi orucu bozan sebepler arasında sayılmıştır. Hekiminiz işlemi gündüz yapmanızı gerekli görürse yaptırabilir, tereddütten kurtulmak için o günü sonradan kaza edebilirsiniz. Kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190’a danışabilirsiniz.
Oruçluyken vücuda yağ sürmek veya yağlı masaj yaptırmak orucu bozar mı?
Hayır, bozmaz. Zeytinyağı, bebek yağı veya masaj yağı deriye sürülür; deri gözeneklerinden emilen madde orucu bozmaz. Hanefî kaynaklarda oruçlunun başına ve bedenine yağ sürmesinin caiz olduğu açıkça belirtilir. Masaj yağının kokusunun alınması da orucu etkilemez. Yağlı elle ağız ve burun çevresine dokunurken yağın ağıza girmemesine dikkat etmek yeterlidir.
Oruçluyken yemeğin tadına bakmak orucu bozar mı?
Hayır, tadına bakılan yemek yutulmadığı sürece oruç bozulmaz. Ancak ihtiyaç yokken yemeğin tadına bakmak mekruhtur. Eşinin huysuzluğundan çekinen, ya da aşçılık gibi işi gereği tuz ve baharat ayarını yapmak zorunda olan kişinin dil ucuyla tadına bakması ise mekruh sayılmamıştır. Tadına bakılan yemek hemen dışarı atılmalı ve ağız çalkalanmalıdır. Yemeğin bir kısmı boğaza kaçarsa oruç bozulur ve kaza gerekir. Mümkünse tuz ayarını iftara yakın bir vakitte, oruçlu olmayan bir aile ferdine bıraktırmak en ihtiyatlı yoldur.
Ramazan’da gündüz birlikte olan eşlerin ikisine de kefaret gerekir mi?
Hanefî mezhebine göre evet; ikisi de oruçluysa ve kadın gönüllü ise her birine ayrı ayrı kaza ve kefaret gerekir. Kefaret, Ramazan orucunun hürmetini bilerek çiğnemenin karşılığıdır; bu fiile rızasıyla katılan her iki eş de aynı sorumluluğu taşır. Şâfiî mezhebinde ise kefaret yalnızca erkeğe gerekir, kadına sadece kaza düşer. Bu görüş, Peygamber Efendimizin kendisine gelen sahabiye kefaret emredip hanımından söz etmemesine dayanır. Türkiye’de esas alınan Hanefî görüşe göre, gönüllü olan kadının da kefaret orucu tutması gerekir.
Diş arasında kalan yemeği yutmak orucu bozar mı?
Diş aralarında kalan yemek artığı nohut tanesinden küçükse ve yutulursa oruç bozulmaz; nohut tanesi büyüklüğünde veya daha büyükse yutulması orucu bozar ve kaza gerekir. Hanefî fıkhında bu ölçü, küçük parçaların tükürük gibi sakınılması zor şeylerden sayılmasına dayanır. Ancak diş arasındaki artık ağızdan çıkarılıp tekrar ağza alınarak yutulursa, küçük de olsa oruç bozulur. En doğrusu, sahurdan sonra dişleri fırçalamak veya kürdanla temizleyip ağzı iyice çalkalamaktır. Gün içinde ağızda bir parça fark eden kişi onu yutmayıp çıkarmalıdır.
Doğum kontrol bandı (pech) orucu bozar mı?
Hayır, cilde yapıştırılan doğum kontrol bandı orucu bozmaz. Bant, deri üzerinden hormon veren bir yöntemdir. Deriye sürülen krem, merhem ve yapıştırılan bantlar, deri gözeneklerinden emilse bile orucu bozmaz; çünkü bu yol, fıkıhta orucu bozan menfezlerden (ağız, burun gibi açıklıklardan) sayılmaz. Nikotin bandı ve ağrı bandı gibi diğer bantlar için de aynı hüküm geçerlidir.
Oruçluyken plajda güneşlenmek caiz mi?
Güneşlenmek orucu bozmaz; ancak uzun süre güneş altında kalmak oruçluda sıvı kaybını artırır ve güneş çarpması riskini doğurur. Dinî açıdan ayrıca plaj ortamında örtünme ve harama bakmama gibi genel ahlâkî ölçülere dikkat etmek gerekir; Ramazan bu hassasiyetin daha da arttığı bir aydır. Orucun sevabını azaltan şeyler yalnız yemek içmek değil, göz ve dilin günahlardan korunmamasıdır. Sağlık açısından oruçlunun gölgede kalması, öğle sıcağında dışarıda uzun süre bulunmaması tavsiye edilir.
Ramazan’da eşiyle birlikte olan sahabinin hadisi nedir?
Oruç kefaretinin temel dayanağı bu hadistir. Bir adam Peygamber Efendimize gelip Ramazan’da oruçluyken hanımıyla birlikte olduğunu, helak olduğunu söyledi. Efendimiz ona önce bir köle azat edip edemeyeceğini, sonra iki ay peş peşe oruç tutup tutamayacağını, sonra da altmış fakiri doyurup doyuramayacağını sordu. Adam hiçbirine gücünün yetmediğini söyleyince Efendimiz ona bir sepet hurma getirtip sadaka olarak dağıtmasını istedi. Adam Medine’de kendisinden daha muhtaç aile olmadığını söyleyince Efendimiz gülümsedi ve hurmayı ailesine yedirmesini söyledi. Hadis hem kefaretin sırasını hem de İslam’ın tövbe edene yaklaşımındaki merhameti gösterir.
Reflü nedeniyle ağza ekşi su gelirse oruç bozulur mu?
Hayır, istemeden ağza gelen mide suyu orucu bozmaz. Bu durum iradeyle olmayan kusmaya benzer; hadiste de istemeden kusana kaza gerekmediği bildirilmiştir. Ağza gelen ekşi sıvı mümkünse tükürülmeli ve ağız çalkalanmalıdır; istemeden geri gitmesi orucu etkilemez. Reflüsü olan kişinin sahurda yatmadan önce bir süre beklemesi, baharatlı ve yağlı yiyeceklerden uzak durması rahatlatıcı olabilir. Reflü ilacı kullanması gereken ve bunu gündüz ertelemesi hekimce sakıncalı görülen kişi hastalık ruhsatından yararlanabilir.
Sinüzitte burundan geriye akan akıntıyı yutmak orucu bozar mı?
Hayır, kendiliğinden boğaza inen akıntıyı yutmak orucu bozmaz. Hanefî fıkhına göre burundan geriye akan ve boğaza inen balgam veya sümük, kişinin elinde olmadan gerçekleştiği için orucu bozmaz. Ancak ağza kadar gelmiş balgamı bilerek tekrar yutmaktan kaçınmak gerekir; Şâfiî mezhebinde ağzın ön kısmına gelmiş balgamın yutulması orucu bozar, bu yüzden tükürmek daha ihtiyatlıdır. Sinüzit şiddetliyse ve tedavi gerekiyorsa ilaç kullanımı ayrıca değerlendirilir. Şikâyetleriniz ağırsa oruç tutup tutamayacağınıza hekiminiz karar vermelidir.
Ağızdan alınan kolonoskopi hazırlık tableti ile fitil arasında oruç açısından fark var mı?
Evet, fark vardır: ağızdan alınan tablet ve içilen sıvılar orucu kesin olarak bozar. Fitil konusunda ise görüş farkı bulunur. Klasik Hanefî görüşe göre makattan verilen ilaç orucu bozar; Diyanet’in de benimsediği bazı çağdaş görüşlere göre ise besleyici olmayan fitil orucu bozmaz. Kolonoskopi hazırlığı genellikle uzun süreli sıvı alımı gerektirdiği için bu günde oruç tutmak zaten pek mümkün olmaz. İşlemi Ramazan dışına almak veya o günü sonra kaza etmek en kolay yoldur. Kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190’a danışın.
Aynı gün içinde birden fazla kez birlikte olmak kaç kefaret gerektirir?
Tek kefaret gerekir. Oruç ilk birleşmeyle bozulduğu için o gün tekrar bozulacak bir oruç kalmamıştır; sonraki fiiller günah olmaya devam eder, ancak ayrı bir kefaret doğurmaz. Oruç bozulduktan sonra da kişinin Ramazan’ın hürmetine riayet ederek akşama kadar yemeden, içmeden ve eşinden uzak durması gerekir. Bu imsak borcu, bozulan orucun sorumluluğunu hafifletmez ama ek günahtan korur. Bozulmuş bir oruç bahane edilerek günün geri kalanını serbest geçirmek doğru değildir; samimi tövbe ile birlikte kaza ve kefaret yerine getirilir.
Bunama veya Alzheimer hastası yakınım sürekli oruçlu olduğunu unutup yiyor; ne yapmalı?
Akli melekeleri ciddi biçimde zayıflamış kişiye oruç farz olmayabilir. Dinî yükümlülüğün şartlarından biri akıl sağlığıdır. Bunama ilerlemiş, kişi zamanı, ibadeti ve oruçlu olduğunu takip edemiyorsa kendisinden oruç istenmez. Hafif unutkanlık dönemindeyse unutarak yediği şeyler orucunu bozmaz; ancak bu durum her gün tekrarlanıyorsa, orucun onun için sağlıklı olup olmadığı hekime danışılmalıdır. Yakınlarının onu zorla aç tutmaması, ilaç ve sıvı ihtiyacını gözetmesi gerekir. Fidye verilip verilmeyeceği gibi ayrıntılar kişinin durumuna göre değiştiğinden müftülüğe danışmak en doğrusudur.
Hıçkırık tutması orucu bozar mı?
Hayır, hıçkırık orucu bozmaz. Hıçkırık diyaframın istemsiz kasılmasıdır ve vücuda dışarıdan bir şey girmesi söz konusu değildir. Hıçkırığı durdurmak için su içmek gibi halk arasında yaygın yöntemler oruçlu için uygun değildir; bunun yerine nefesi bir süre tutmak, yavaş ve derin nefes almak gibi yollar denenebilir. Uzun süren ve geçmeyen hıçkırıkta hekime başvurmak gerekir. Hıçkırıkla birlikte ağza bir şey gelirse, geğirme ve reflüdeki hüküm uygulanır: istemeden gelen orucu bozmaz, tükürülmesi daha iyidir.
İmsak vaktinin geçtiğini bilmeden yemek orucu bozar mı?
Evet, imsak vaktinin girdiğini bilmeden yiyip içen kişinin orucu bozulur ve o günü kaza etmesi gerekir; kefaret gerekmez. Burada unutma değil, vakit konusunda yanılma söz konusudur; fıkıhta bu ikisi farklı değerlendirilir. Kişi imsakın geçtiğini öğrendikten sonra o gün yemeyi bırakıp oruçlu gibi davranmalı, Ramazan’ın saygınlığını korumalıdır. Vakitlerde yanılmamak için yaşanılan yerin imsakiyesine bakmak ve sahuru imsaktan birkaç dakika önce bitirmek gerekir. Ezanı beklemek doğru değildir; imsak vakti sabah ezanından önce girer.
Nebulizatör (buhar makinesi) ile ilaç almak orucu bozar mı?
Evet, Diyanet’in görüşüne göre bozar. Nebulizatörde ilaç sıvı zerrecikler hâlinde buhara dönüştürülür ve ağız-burun yoluyla bilerek içe çekilir. Bu zerreciklerin bir kısmı boğaza ve mideye ulaşır. Diyanet, ilaç ve buhar teneffüsünün orucu bozduğunu belirtmiştir. Astım spreyleri konusunda bazı çağdaş âlimler farklı görüş bildirse de nebulizatörle alınan ilaç miktarı çok daha fazladır. Bu tedaviye gündüz ihtiyacı olan kişi hasta sayılır, oruç tutmaz ve iyileşince kaza eder. Oruç tutup tutamayacağınıza hekiminiz karar vermelidir.
Sahilde ağzıma kum kaçtı, orucum bozulur mu?
Kum tükürülüp ağız temizlendiyse oruç bozulmaz. Rüzgârla gelen ve kişinin sakınmasının mümkün olmadığı az miktardaki toz ve kum, istemeden boğaza gitse bile Hanefî âlimlerce affedilmiştir. Ancak ağza giren kumu bilerek yutmak, besin olmasa bile orucu bozar ve kaza gerektirir. Kum gibi gıda niteliği taşımayan şeylerin kasten yutulmasında kefaret gerekmez; sadece kaza yeterlidir.
Vajinal halka kullanmak orucu bozar mı?
Bu konuda âlimler arasında görüş farkı vardır. Vajinal halka, hazne içine yerleştirilip haftalarca orada kalan ve hormon salan bir araçtır. Klasik Hanefî görüşüne göre ferçten içeri ilaç veya ıslak madde konması orucu bozar; bu yüzden halkanın gündüz takılması veya çıkarılması tartışmalıdır. Bazı çağdaş âlimler ise besleyici olmayan bu tür uygulamaların orucu bozmadığını söyler. İhtiyatlı yol, halkayı takma ve çıkarma işlemini iftar ile sahur arasında yapmaktır; halka zaten takılıysa sadece yerinde durması orucu bozmaz. Kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190’a danışabilirsiniz.
Burundaki sümüğü geriye çekip yutmak orucu bozar mı?
Hayır, Hanefî mezhebine göre burun salgısını içe çekip yutmak orucu bozmaz. Bu salgılar vücudun kendi içinden gelir ve balgam gibi değerlendirilir; dışarıdan giren bir madde sayılmaz. Bununla birlikte ağza gelmiş bir salgıyı tükürmek, hem temizlik hem de ihtilaftan kaçınmak açısından daha iyidir. Şâfiî mezhebinde, ağzın dış kısmına ulaşmış salgıyı çıkarma imkânı varken yutmak orucu bozar. Nezle ve sinüzit dönemlerinde salgıyı dışarı atmak için burnu nazikçe silmek veya sümkürmek orucu etkilemez.
Göz damlasının tadını boğazımda hissedersem orucum bozulur mu?
Hanefî mezhebine göre hayır, bozmaz. Göz ile boğaz arasında gözyaşı kanalı bulunur ve damlanın tadı boğaza ulaşabilir; ancak klasik Hanefî görüşüne göre göz, mideye açılan doğal bir yol sayılmaz. Bu yüzden göze sürme çekmek veya damla damlatmak, tadı boğazda hissedilse bile orucu bozmaz. Diyanet de göz damlasının orucu bozmadığını belirtir. Şâfiî mezhebinde de göz damlası orucu bozmaz; Mâlikî ve Hanbelîlerde ise tadın boğazda hissedilmesi orucu bozabilir. İhtiyat isteyen kişi damlayı sahur ve iftar arasında kullanabilir.
Hamilelikte kan tahlili vermek orucu bozar mı?
Hayır, hamilelikte kan tahlili vermek orucu bozmaz. Kan aldırmak vücuda bir şey sokmak değil, dışarı çıkarmaktır; Diyanet de tahlil için kan vermenin orucu bozmadığını bildirir. Ancak hamile kadının sağlığı ve bebeğin durumu her şeyden önce gelir. Kan verdikten sonra halsizlik, baş dönmesi veya bayılma hissi olursa orucunuzu bozabilirsiniz; bu durumda sadece kaza gerekir. Şeker yükleme testi gibi ağızdan bir şey içilen tahliller ise orucu bozar. Oruç tutup tutamayacağınıza hekiminiz karar vermelidir.
Mâlikî mezhebinde unutarak yemek orucu bozar mı?
Mâlikî mezhebine göre farz oruçta unutarak yemek orucu bozar ve kaza gerektirir, fakat kefaret gerekmez. Bu mezhep, orucun özünün yemekten uzak durmak olduğunu ve bu fiil gerçekleştiğinde, unutarak da olsa, orucun eksik kaldığını düşünür. Unutan kişi günah işlemiş sayılmaz ve o günün kalanını oruçlu olarak geçirir. Nafile oruçta ise Mâlikîler de unutarak yemenin orucu bozmadığını kabul eder. Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise unutarak yemek hiçbir oruçta orucu bozmaz. Türkiye’de Hanefî görüş esas alınır.
Meni gelmeden gerçekleşen birleşme de orucu bozar mı?
Evet, bozar ve Ramazan gününde kasten yapılmışsa kefaret de gerekir. Fıkıhta orucu bozan cinsel ilişkinin ölçüsü boşalma değil, tenasül organlarının birleşmesidir. Meni gelmemiş olması sonucu değiştirmez. Aynı şekilde bu birleşme gusül de gerektirir; Peygamber Efendimiz iki sünnet yeri birbirine kavuştuğunda guslün vacip olduğunu bildirmiştir. Dolayısıyla “boşalma olmadı, oruç devam eder” düşüncesi yanlıştır. Böyle bir durumda kişi akşama kadar imsak eder, sonra kaza ve kefaret borcunu yerine getirir, tövbe de eder.
Oruçluyken makattan termometreyle ateş ölçmek orucu bozar mı?
Hayır, kuru termometrenin kısa süreliğine kullanılması orucu bozmaz. Hanefî fıkhında orucu bozan, makattan içeriye bir şeyin tamamen girip kalması ya da ıslak bir maddenin içeri ulaşmasıdır. Termometrenin ucu kısa süre tutulup tamamen çıkarıldığı için orucu bozmaz. Termometreye bolca kayganlaştırıcı sürülmesi hâlinde bazı âlimler ihtiyat tavsiye etmiştir; mümkünse kuru veya az miktarda kullanılmalıdır. Kulaktan, koltuk altından veya alından ölçüm yapan termometreler ise orucu hiç etkilemez.
Oruçluyken yüzmek için kulak tıkacı ve burun klipsi kullanmak gerekir mi?
Gerekli değildir ama oruçluyken yüzen kişi için tavsiye edilen bir ihtiyattır. Burun klipsi suyun genze ulaşmasını, kulak tıkacı da kulağa su dolmasını büyük ölçüde engeller. Bu tedbirlerin kullanılması orucu bozmaz; aksine orucu korumaya yardımcı olur. Özellikle düzenli yüzme antrenmanı yapan ya da mesleği gereği suya giren kimseler, bu araçlarla hem orucunu korur hem de işine devam edebilir. Yine de uzun ve yorucu antrenmanları iftar sonrasına almak sağlık açısından daha uygundur.
Yanlışlıkla iftar vaktinden önce oruç açılırsa ne olur?
Güneşin battığını zannederek iftar vaktinden önce yiyip içen kişinin orucu bozulur ve o günü kaza etmesi gerekir; kefaret gerekmez. Yanılgı fark edilir edilmez yemeyi bırakmak ve güneş batana kadar oruçlu gibi beklemek gerekir. Yanlış bir imsakiyeye, başka bir şehrin vaktine ya da erken okunan bir ezana güvenmek de bu kapsama girer. Bu nedenle yaşanılan yerin doğru takvimine bakmak önemlidir. Güneşin batıp batmadığından şüphe edilirken iftar etmek uygun değildir; vaktin girdiğinden emin olmak gerekir. Aksine, vaktin girdiği kesinleşince iftarı geciktirmemek sünnettir.
Burun içine vazelin veya krem sürmek orucu bozar mı?
Burun deliğinin girişine sürülen az miktardaki krem orucu bozmaz; kremin genzin içine çekilip boğaza ulaşması ise orucu bozar. Burun, fıkıhta mideye açılan bir yol (menfez) kabul edilir; bu yüzden burundan içeri çekilen ve boğaza inen maddeler orucu bozar. Burun kuruluğu veya yara için krem kullanması gereken oruçlu, kremi parmak ucuyla sadece burun kanatlarının iç yüzeyine ince bir şekilde sürmeli, içe doğru kuvvetle çekmemelidir. Daha rahat olan, kremi sahurda ve iftardan sonra kullanmaktır.
Dil altı ilaç (nitrogliserin) almak orucu bozar mı?
Bu konuda âlimler arasında görüş farkı vardır; ancak kalp krizi şüphesinde ilacı hemen almanız gerekir, can güvenliği her şeyden önce gelir. Bazı çağdaş fıkıh kurulları, yutulmadığı ve ağız mukozasından emildiği sürece dil altı tabletlerin orucu bozmadığını belirtmiştir. Diyanet ise ilacın eriyen kısmının tükürükle yutulma ihtimali nedeniyle temkinli bir yaklaşım benimser. Göğüs ağrısı nedeniyle bu ilaca ihtiyaç duyan biri zaten ciddi bir hastalık hâlindedir ve oruç tutmama ruhsatına sahiptir. Kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190’a danışın; oruç tutup tutamayacağınıza hekiminiz karar vermelidir.
Hamilelikte boğmaca aşısı oruçluyken yapılabilir mi?
Evet, boğmaca aşısı oruçluyken yapılabilir; kas içine yapılan aşılar orucu bozmaz. Diyanet, besleyici olmayan ve kas içine ya da deri altına yapılan iğne ve aşıların orucu bozmadığını bildirir. Aşı sonrasında ateş, halsizlik veya kol ağrısı olabilir; hamileyken bu belirtiler ağır gelirse orucu bozmak caizdir ve sonra kaza edilir. Hamile kadın kendisinin veya bebeğinin sağlığından endişe ederse oruç tutmayabilir. Oruç tutup tutamayacağınıza hekiminiz karar vermelidir.
Oruçluyken dövme silme lazeri yaptırmak orucu bozar mı?
Hayır, lazer işlemi cilt üzerinden yapıldığı için orucu bozmaz. Orucu bozan şeyler ağız, burun gibi açık yollardan vücuda bir şeyin girmesidir; cilde uygulanan lazer bu kapsamda değildir. Uyuşturucu krem de ciltten emildiği için orucu bozmaz. Ancak işlem sırasında ağrı kesici hap içmek gerekirse oruç bozulur. Ayrıca işlem sonrasında halsizlik ve ağrı olabileceği için seansı iftara yakın saatlere almak daha rahat olabilir. Dövme ve silme işleminin kendisi ile ilgili hükümler ise ayrı bir konudur.
Oruçluyken parfüm sürmek orucu bozar mı?
Hayır, parfüm, kolonya veya deodorant sürünmek orucu bozmaz. Bunlar cilde sürülür ve ağız ya da burun yoluyla bilerek içe alınmaz. Güzel koku sürünmek Hanefî mezhebinde oruçlu için mekruh da değildir. Ancak parfümü doğrudan burna sıkıp koklamak veya sprey buharını bilerek derin şekilde içe çekmek uygun değildir. Normal kullanımda havaya yayılan kokunun burna gelmesi ise orucu etkilemez. Oruçlu kişinin temiz ve güzel kokulu olması, özellikle cemaatle namaz kılarken başkalarını rahatsız etmemesi açısından da güzeldir.
Oruçluyken yüze kil maskesi veya soyulabilir maske yapmak orucu bozar mı?
Hayır, bozmaz. Yüz maskeleri cildin dış yüzeyine uygulanır ve deriden emilen maddeler orucu etkilemez. Maskenin kokusunu almak da bozmaz. Dikkat edilmesi gereken tek husus, maskenin dudak çevresine sürülürken ağıza girmemesi ve yıkarken suyun yutulmamasıdır. Maske kalıntısı ağza kaçarsa tükürülür ve ağız çalkalanır; bu durumda oruç sağlam kalır.
Prezervatif kullanarak birlikte olmak orucu bozar mı?
Evet, bozar; Ramazan gününde kasten yapılmışsa kaza ile birlikte kefaret de gerekir. Prezervatif gibi bir engelin bulunması, fiilin cinsel birleşme niteliğini ortadan kaldırmaz. Orucun yasakladığı şey, gündüz vakti eşlerin birlikte olmasıdır ve bu fiil engelle de gerçekleşmiş olur. Hanefî âlimlerinin çoğunluğu, hissi engellemeyecek incelikteki bir örtüyle yapılan birleşmeyi doğrudan birleşme gibi değerlendirmiştir. Bu tür teknik ayrıntılar orucu korumanın yolu olarak görülmemeli; gündüz vakti yakınlaşmadan uzak durulmalıdır.
Şâfiî mezhebinde unutarak çok yemek orucu bozar mı?
Şâfiî mezhebinde sahih kabul edilen görüşe göre hayır, unutarak çok yemek de orucu bozmaz. İmam Nevevî gibi mezhebin önde gelen âlimleri, hadisin genel ifadesine dayanarak az ile çok arasında fark gözetmemiştir. Bununla birlikte mezhep içinde, alışılmışın çok üzerinde yemenin unutmayla bağdaşmayacağı gerekçesiyle orucu bozacağını söyleyen ikinci bir görüş de vardır. Şâfiî mezhebine göre amel eden kişi, sahih görüşe göre orucuna devam eder. Hanefî mezhebinde de miktar fark etmez. Her iki mezhepte de hatırlanınca hemen bırakmak şarttır.
Birleşme olmadan temas sonucu boşalma kefaret gerektirir mi?
Hayır, kefaret gerekmez; ancak oruç bozulur ve kazası gerekir. Hanefî mezhebine göre kefareti gerektiren, tam anlamıyla birleşmedir. Öpme, sarılma, okşama veya bedenlerin dıştan teması sonucu meni gelirse, bu fiil orucu bozar fakat kefaret doğurmaz. Çünkü birleşmenin tam şekli oluşmamıştır. Bununla birlikte kişi bilerek orucunu tehlikeye attığı için günah işlemiş olur ve tövbe etmelidir. Oruç bozulduktan sonra da gün sonuna kadar yemeden içmeden durmak gerekir. Kendine hâkim olamayacağını bilenlerin gündüz bu tür yakınlaşmalardan tamamen uzak durması gerekir.
Burnu tuzlu su ile yıkamak (burun lavajı) orucu bozar mı?
Evet, suyun genze ve boğaza ulaştığı burun lavajı orucu bozar; bu yüzden oruçluyken yapılmamalıdır. Lavajda su bir burun deliğinden verilip diğerinden veya ağızdan çıkarılır; bu sırada suyun bir kısmı boğaza iner. Peygamber Efendimizin abdestte burna su çekmede mübalağa yapılmasını, oruçlu olma hâli hariç tavsiye etmesi, burundan boğaza ulaşan suyun orucu etkilediğini gösterir. Sinüzit tedavisi için lavaj yapması gereken kişi bunu iftar ile sahur arasında yapmalıdır; gündüz zorunluysa hastalık ruhsatı kullanılır ve oruç kaza edilir.
Gül veya çiçek koklamak orucu bozar mı?
Hayır, gül, çiçek, meyve veya yemek kokusu almak orucu bozmaz. Koku, maddesi olmayan bir etki olduğu için mideye bir şey ulaştırmaz. Mutfakta yemek pişirirken burna gelen kokular da orucu etkilemez. Buna karşılık tütsü, buhur veya öd ağacı gibi dumanı olan bir şeyi bilerek yakıp dumanını burna çekmek orucu bozar; çünkü burada maddesi olan duman bilerek içe alınmaktadır. Günlük hayatta kokulardan kaçınmaya çalışmak gereksiz bir zorlamadır.
MR veya tomografi çekiminde damardan ilaçlı boya verilmesi orucu bozar mı?
Hayır, damardan verilen kontrast madde besleyici olmadığı için orucu bozmaz. Diyanet’in yaklaşımına göre gıda niteliği taşımayan damar içi ilaç ve iğneler oruca zarar vermez. MR veya tomografi çekiminin kendisi de orucu etkilemez. Ancak bazı tetkiklerde ağızdan içilen kontrast sıvı kullanılır; bu tür bir sıvı içilirse oruç bozulur ve kaza gerekir. Ayrıca kontrast madde sonrasında böbrekleri korumak için bol su içilmesi önerilebilir. Bu durumda tetkiki iftardan sonraya almak veya hekiminize danışmak uygun olur.
Oruçluyken kalıcı kirpik veya kaş uygulaması yaptırmak orucu bozar mı?
Hayır, kirpik ve kaşa yapılan dış uygulamalar orucu bozmaz. Kirpik lifting, kaş laminasyonu veya kirpik takma gibi işlemler vücudun dış yüzeyinde yapılır. Kullanılan kimyasal ve yapıştırıcının kokusunu bilerek içe çekmemeye, göze kaçmamasına dikkat edilmelidir; gözden giren şeyler de Hanefî görüşe göre orucu bozmaz. Kalıcı makyaj işlemlerinde cilde boya işlendiği için guslün sıhhati konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır. Ayrıca bu uygulamaların süs ve israf boyutu da göz önünde bulundurulmalıdır.
Oruçluyken kimyasal peeling veya cilt yenileme işlemi yaptırılır mı?
Evet, yaptırılabilir; ciltten uygulanan peeling, dermabrazyon veya benzeri yüzeysel işlemler orucu bozmaz. Bu işlemlerde herhangi bir madde ağız veya burun yoluyla mideye ya da genze ulaşmaz. Ancak işlem sırasında uyuşturucu krem dışında ağız yoluyla ilaç alınması veya damar yolu ile besleyici serum verilmesi gerekirse durum değişir. Bu tür işlemlerin ağrı, halsizlik ve bakım gerektirebileceği düşünülerek Ramazan sonrasına veya iftar sonrasına planlanması daha rahat olur.
Oruçta “hata” ile “unutma” arasındaki fark nedir?
Unutmada kişi oruçlu olduğunu hatırlamaz; hatada ise oruçlu olduğunu bilir ama istemeden bir şey boğazına kaçar. Hanefî mezhebine göre unutarak yiyip içmek orucu bozmaz; çünkü bu konuda açık bir hadis vardır. Hata ise orucu bozar ve kaza gerektirir, kefaret gerektirmez. Örneğin abdest alırken, duşta veya gargara yaparken oruçlu olduğunu bilen kişinin boğazına su kaçması hatadır. Fakihler hatayı unutmaya kıyas etmemiştir; çünkü hatada kişi biraz daha dikkatli olsaydı bundan kaçınabilirdi, unutma ise tamamen irade dışıdır. Şâfiî mezhebinde ise aşırıya kaçmadan yapılan işlerde istemeden olan hata orucu bozmaz.
Vajinal kuruluk için kullanılan krem veya fitil orucu bozar mı?
Bu konuda âlimler arasında görüş farkı vardır. Klasik Hanefî görüşüne göre kadının ferç yoluyla içeri ilaç, krem veya fitil koyması orucu bozar ve o günün kazası gerekir, kefaret gerekmez. Bazı çağdaş âlimler ise bu yolun mideye ulaşmadığını ve besleyici olmadığını göz önüne alarak orucu bozmadığını söyler. En ihtiyatlı yol, kremi veya fitili iftardan sonra ya da sahurdan önce kullanmaktır; birçok tedavi zaten gece uygulanacak şekilde düzenlenebilir. Dış bölgeye sürülen kremler ise orucu bozmaz. Kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190’a danışabilirsiniz.
Burun bandı veya burun açıcı aparat takmak orucu bozar mı?
Hayır, burun kanatlarını açan dış bantlar ve burun deliğine yerleştirilen ilaçsız aparatlar orucu bozmaz. Bunlar nefes almayı kolaylaştırır, vücuda bir madde ulaştırmaz. Aparatın genzin derinliklerine ilerlememesi ve yutulma tehlikesi taşımaması yeterlidir. Mentollü burun bantlarında koku alınması da orucu bozmaz, çünkü koku bir madde sayılmaz. Ancak aparatın üzerinde yağ veya ilaç varsa ve bu madde içeri çekiliyorsa burun damlasındaki hüküm uygulanır.
Duş alırken ağzıma kaçan suyu yanlışlıkla yuttum, orucum bozuldu mu?
Oruçlu olduğunuzu bildiğiniz hâlde su istemeden boğazınızdan geçtiyse, Hanefî mezhebine göre orucunuz bozulmuş olur ve bir gün kaza gerekir; kefaret gerekmez. Bu durum hata ile orucun bozulmasıdır. Ağzınıza giren suyu yutmadan tükürdüyseniz orucunuz sağlamdır; ağızda kalan nem zarar vermez. Duş almak orucu bozmaz, fakat oruçlu iken başı yukarı kaldırıp ağız açık şekilde suyun altında durmamak, yüzü yıkarken ağzı kapalı tutmak gerekir. O gün orucunuz bozulmuş olsa da Ramazan’a saygı gereği akşama kadar yiyip içmeden durmanız gerekir.
Öpüşürken eşinin tükürüğünü yutmak orucu bozar mı?
Evet, bozar. Kişinin kendi ağzındaki tükürüğü yutması orucu bozmaz; çünkü bundan korunmak mümkün değildir. Fakat başka birinin tükürüğü dışarıdan gelen bir maddedir ve bilerek yutulduğunda orucu bozar. Hanefî mezhebine göre bu durumda kaza gerekir; kefaretin gerekip gerekmediği konusunda âlimler arasında görüş farkı bulunmakla birlikte, bazı âlimler bunun eşin tükürüğü olması sebebiyle kefaret gerektirdiğini de söylemiştir. Bu nedenle oruçlu kişinin eşiyle dudaktan öpüşmesi, tükürük karışması riski yüzünden uygun değildir; sevgi başka yollarla gösterilebilir.
Oruçluyken ağda veya epilasyon yaptırmak orucu bozar mı?
Hayır, ağda ve epilasyon orucu bozmaz. Vücut kıllarını gidermek, deriye sıcak ya da soğuk ağda uygulamak, bedene dışarıdan yapılan işlemlerdir; mideye bir şey ulaştırmaz. Ağdanın kokusu veya tatlı kokulu şeker ağdanın buharı da orucu etkilemez. Sadece dudak üstü ağdası sırasında ağda kalıntısının ağıza girmemesine dikkat edilmelidir. İşlemin mahremiyet kurallarına uygun şekilde, hemcins tarafından yapılması ise oruçtan bağımsız olarak gözetilmesi gereken bir ölçüdür.
Oruçluyken buhur veya tütsü koklamak orucu bozar mı?
Evet, buhur, tütsü, öd ağacı gibi yakıldığında duman çıkaran bir maddenin dumanını bilerek burna veya ağza çekmek orucu bozar. Fıkıhçılar, dumanın gözle görülür bir madde olduğunu ve kişinin isteğiyle içeri alındığını dikkate alarak bu hükmü vermiştir. Ancak ortamda yanan bir tütsünün kokusunu kişi istemeden alırsa orucu bozulmaz. Bu nedenle oruçlunun yakılan tütsü veya buhurun yanına yaklaşıp dumanını koklamaktan kaçınması gerekir. Evde yakılacak buhur için iftardan sonrası tercih edilebilir.
Oruçluyken kaş lazeri (kalıcı makyaj silme) yaptırmak orucu bozar mı?
Hayır, kaş bölgesine yapılan lazer işlemi orucu bozmaz. Lazer cilt yüzeyinde uygulanır ve vücuda açık bir yoldan herhangi bir madde girmez. Bölgeye sürülen uyuşturucu krem veya soğutucu jel de ciltten emildiği için orucu etkilemez. Göz çevresine yakın çalışıldığı için gözü koruyan gözlük takılır; göze kaçabilecek damla veya jel de Hanefî görüşe göre orucu bozmaz. İşlem sonrası ağrı kesici hap gerekirse bunu iftardan sonra almak gerekir; gündüz yutulursa oruç bozulur.
Oruçluyken renkli lens takmak orucu bozar mı?
Hayır, renkli veya numaralı lens takmak orucu bozmaz. Göz, orucu bozan bir yol sayılmaz; Diyanet göze damla damlatmanın ve sürme çekmenin orucu bozmadığını bildirir. Lens takarken kullanılan solüsyonun bir miktarının boğazda tat vermesi de orucu bozmaz. Ancak lens kullanırken göz kuruluğu ve tahriş olursa iftara kadar gözlük kullanmak daha rahat olabilir.
Oruçluyken yüzmede burnuma su kaçtı, orucum bozuldu mu?
Su genzinize veya boğazınıza ulaştıysa Hanefî mezhebine göre orucunuz bozulur ve yalnızca kaza gerekir. Oruçlu olduğunu bilen kişinin elinde olmadan boğazına su kaçması hata sayılır; unutarak yeme-içmeden farklı olarak orucu bozar ama kefaret gerektirmez. Suyun sadece burnun ön kısmında kalması ise orucu bozmaz. Bu yüzden oruçluyken yüzmek haram olmasa da mekruh görülmüştür; özellikle dalış ve baş aşağı hareketlerden kaçınmak gerekir. Bozulduğunu düşündüğünüz günün kazasını Ramazan sonrasında tutarsınız.
Burundan oksijen almak (oksijen tüpü, konsantratör) orucu bozar mı?
Hayır, ilaç karışımı içermeyen oksijen almak orucu bozmaz. Oksijen, solunan havanın bir parçasıdır ve yeme içme yerine geçmez. Diyanet İşleri Yüksek Kurulu da ilaç ihtiva etmeyen oksijenin orucu bozmadığını belirtir. Bazı cihazlarda havayı nemlendirmek için su haznesi bulunur; bu nemlendirme genellikle etkisiz kabul edilir. Ancak oksijene ilaç katılarak yapılan tedavi (nebül) orucu bozar. Sürekli oksijen ihtiyacı olan ağır hastaların oruç tutup tutamayacağına hekimle birlikte karar verilmelidir.
Diş fırçalarken yanlışlıkla macun yuttum, orucum bozulur mu?
Macun boğazdan aşağı geçtiyse, oruçlu olduğunu bilen kişinin orucu Hanefî mezhebine göre hata sebebiyle bozulur ve kaza gerekir. Ağızda kalan hafif macun tadı ise orucu bozmaz. Diş fırçalamanın kendisi orucu bozmaz; ancak macunun kolayca boğaza kaçabilmesi nedeniyle oruçlu iken macunlu fırçalama mekruh görülmüştür. En güvenli yol, dişleri sahurda ve iftardan sonra macunla fırçalamak, gün içinde gerekirse macunsuz fırça veya misvak kullanmaktır. Fırçalama sonrası ağzı çalkalarken de suyu boğaza kaçırmamaya dikkat etmek gerekir.
İstemeden toz veya sinek yutmak orucu bozar mı?
Hayır, istemeden boğaza giren toz, un, duman, sinek veya sivrisinek orucu bozmaz. Bunlardan sakınmak mümkün olmadığı için dinimiz bu durumu affetmiştir. Değirmen, inşaat, maden veya fırın gibi tozlu ortamlarda çalışanların orucu da bu yüzden bozulmaz. Ancak kişi bilerek ağzını açıp tozu veya dumanı yutarsa ya da boğazına kaçan bir şeyi çıkarmak mümkünken yutarsa orucu bozulur. Tozlu işlerde çalışanların maske kullanması hem sağlık hem de ibadet açısından faydalıdır.
Lazer epilasyon orucu bozar mı?
Hayır, lazer epilasyon orucu bozmaz. Lazer ışınının deriye uygulanması, vücuda herhangi bir yiyecek, içecek veya ilaç sokmak değildir. İşlem öncesi sürülen soğutucu jel veya uyuşturucu krem de deriden kullanıldığı için orucu etkilemez. Lazer sonrası cildin hassaslaşması ve güneşten korunma ihtiyacı sağlıkla ilgili bir konudur. Tüm güzellik işlemlerinde olduğu gibi avret yerlerinin açılması söz konusuysa, işlemi yapan kişinin hemcins olmasına ve zaruret ölçüsüne dikkat edilmelidir.
Oruçluyken mezi gelmesi orucu bozar mı?
Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre hayır, mezi gelmesi orucu bozmaz. Mezi, cinsel uyarılma sırasında gelen, meniden farklı, ince ve yapışkan bir sıvıdır. Abdesti bozar, gusül gerektirmez; bulaştığı yer ve çamaşır yıkanır. Oruç açısından ise bozucu sayılmamıştır. Hanbelî mezhebinde öpme veya dokunma sonucu mezi gelmesinin orucu bozduğu yönünde bir görüş vardır. Bununla birlikte mezi gelmesi, kişinin sınıra yaklaştığının işaretidir; oruçlu olan kişi bu noktada yakınlaşmayı sürdürmemeli, orucunu tehlikeye atmamalıdır.
Oruçluyken nefes açıcı ve kokulu burun bandı kullanılabilir mi?
Evet, burun bandı dışarıdan yapıştırıldığı için orucu bozmaz. Bant burun kanatlarını mekanik olarak açar, vücuda bir madde vermez. Kokulu bantlardaki mentol veya okaliptüs kokusunun hafifçe duyulması da orucu bozmaz, çünkü koku bir madde değildir. Ancak buhur ve tütsü gibi dumanı bilerek içe çekmek orucu bozar. Kokulu bandı burnunuza dayayıp derin derin koklamak yerine kokusuz ürünleri tercih etmek daha ihtiyatlıdır. Buruna damla veya sprey sıkmak ise genizden ulaşabildiği için orucu bozar.
Oruçluyken yüz maskesi veya kil maskesi yapmak orucu bozar mı?
Hayır, yüze kil veya bakım maskesi uygulamak orucu bozmaz. Deriye sürülen her türlü krem, maske ve losyon, gözeneklerden emilse bile orucu bozmaz; çünkü deri, fıkıhta orucu bozan yollardan sayılmaz. Yalnızca maskenin ağza veya burna kaçmamasına dikkat etmek gerekir. Ağız çevresine sürerken kokulu veya tatlı maddelerin dudaktan içeri girip yutulmamasına özen gösterin; maskeyi temizlerken ağzınıza su kaçarsa tükürün.
Sigara içilen ortamda pasif içicilik orucu bozar mı?
Hayır, kasıt olmadan ortamdaki dumanı solumak orucu bozmaz. Fıkıhta orucu bozan şey, dumanı bilerek ve isteyerek içe çekmektir. Toz, sis veya başkasının sigara dumanı gibi korunması zor olan şeyler kişinin elinde olmadan boğaza girerse oruç bozulmaz. Ancak dumanın yoğun olduğu bir ortamda bilerek oturup derin derin soluyan kişi için durum farklılaşabilir. Mümkünse böyle ortamlardan uzak durmak, hem oruç hem de sağlık açısından en doğrusudur.
Ağzıma yağmur damlası veya kar girerse oruç bozulur mu?
Ağza giren yağmur damlası veya kar yutulursa Hanefî mezhebine göre oruç bozulur ve kaza gerekir. Toz ve dumandan farklı olarak yağmur ve kardan korunmak mümkün görüldüğü için fıkıhçılar bunu affedilen şeyler arasında saymamıştır. Bu nedenle ağza giren damlayı tükürmek yeterlidir; yutulmadığı sürece oruç bozulmaz. Yüzdeki ıslaklığın dudaklardan ağza sızması hâlinde de dikkatli olup yutmamak gerekir. Yağmurlu havada ağzı kapalı tutmak veya şemsiye kullanmak bu konuda kolaylık sağlar.
Diş arasında kalan nohut kadar yemek artığını yutmak orucu bozar mı?
Hanefî mezhebine göre nohut tanesi büyüklüğünde veya daha büyük bir artığı yutmak orucu bozar ve kaza gerekir; nohuttan küçük artık ise bozmaz. Bu ölçü, küçük parçaların tükürükle kendiliğinden yutulmasının engellenemeyeceği düşüncesine dayanır. Ancak ağızdan çıkarılıp tekrar ağza alınan bir lokma, küçük olsa bile orucu bozar. Bu nedenle sahurdan sonra dişleri fırçalamak veya kürdanla temizlemek önemlidir. Fark ettiğiniz artığı yutmak yerine tükürmek en güvenli davranıştır.
Enfiye çekmek orucu bozar mı?
Evet, enfiye çekmek orucu bozar. Enfiye, tütün veya bitki tozunun burundan içeri çekilmesiyle kullanılır; bu toz genze ve oradan boğaza ulaşır. Burun mideye açılan bir yol kabul edildiğinden, bilerek burundan çekilen toz, sigara dumanının ağızdan çekilmesi gibi orucu bozar ve kaza gerektirir. Kasten yapılması hâlinde kefaret gerekip gerekmediği konusunda âlimler arasında farklı görüşler vardır. Burundan çekilen toz ilaçlar ve bitki karışımları da aynı hükümdedir.
Kadında görülen vajinal akıntı orucu bozar mı?
Hayır, bozmaz. Kadının bedeninden dışarı çıkan akıntılar, ister günlük normal akıntı ister uyarılma sırasında oluşan ıslaklık olsun, orucu bozmaz. Oruç, esas olarak vücuda bir şeyin girmesiyle ya da kasıtlı cinsel doyumla bozulur. Bu akıntılar abdestle ilgili değerlendirilir: Hanefî mezhebinde hastalık dışındaki normal akıntının abdesti bozduğu görüşü yaygındır. Akıntının rengi, kokusu veya miktarı sağlık açısından endişe veriyorsa hekime başvurmak gerekir. Hayız kanı ise ayrı bir durumdur ve orucu sona erdirir.
Oruçluyken cilt bakımında asit peeling veya dermapen yaptırmak orucu bozar mı?
Hayır, asit peeling veya dermapen yaptırmak orucu bozmaz. Bu uygulamalar deri yüzeyinde yapılır; dermapen derinin üst katmanında küçük delikler açar ve üzerine serum sürülür, ancak bunlar mideye veya vücut boşluğuna ulaşan bir yol değildir. Diyanet, deri altına yapılan ve besleyici olmayan uygulamaların orucu bozmadığını bildirir. Yalnızca yüzün ağız çevresine uygulanan maddelerin ağza kaçmamasına dikkat edilmelidir. Oruçluyken cildiniz daha hassas olabilir; uygulamayı iftardan sonraya almak isterseniz bu da uygun bir tercihtir.
Oruçluyken kaş aldırmak veya cımbızla kıl almak orucu bozar mı?
Hayır, kaş almak veya cımbızla kıl koparmak orucu bozmaz. Bu işlemler bedenden bir şey eksiltir, içeriye bir şey ulaştırmaz. Hafif kanama olsa bile, kan çıkması Hanefî mezhebinde orucu bozmaz. Kaşların tamamen yolunup ince bir çizgiye getirilmesinin dinî açıdan ayrıca hoş görülmediği hatırlanmalıdır; bu hüküm Ramazan dışı zamanlar için de geçerlidir. Oruçla ilgili tek hassasiyet, işlem sırasında kullanılan losyonların ağza gitmemesidir.
Oruçluyken nefes alan oje veya protez tırnak yaptırmak orucu bozar mı?
Hayır, tırnağa yapılan uygulamalar orucu bozmaz. Oje, jel veya protez tırnak vücudun dış yüzeyinde kalır. Ancak bunlar abdest ve gusülde suyun tırnağa ulaşmasını engellediği için abdesti ve guslü geçersiz kılar; bu da namaz açısından önemli bir sorundur. Nefes alan oje diye satılan ürünlerin suyu gerçekten geçirip geçirmediği konusunda âlimler arasında görüş farkı vardır. İhtiyatlı olan, abdest ve gusülden önce tırnak üzerindeki kaplamayı çıkarmaktır. Âdetli kadınlar bu dönemde namaz kılmadıkları için bu sorun daha az hissedilir.
Yemeğin tuzuna bakarken yanlışlıkla yuttum, orucum ne olur?
Tadına bakılan yemek boğazdan geçtiyse oruç bozulur ve o günün kazası gerekir; kasıt olmadığı için kefaret gerekmez. İhtiyaç hâlinde, örneğin aşçının ya da kocasının huysuzluğundan çekinen kadının yemeğin tuzuna dilin ucuyla bakıp hemen tükürmesi mekruh sayılmaz. Ancak bu işte boğaza kaçırma tehlikesi her zaman bulunur. Bu yüzden mümkünse tadı iftara yakın bir vakitte oruçlu olmayan birine baktırmak veya ölçülü tarif kullanmak daha uygundur. Yemeği yuttuktan sonra o günün kalanını yine yiyip içmeden geçirmek gerekir.
Gözyaşı veya ter ağza kaçarsa oruç bozulur mu?
Bir iki damla gibi az miktarda gözyaşı veya terin ağza girip yutulması orucu bozmaz. Ancak miktar çok olur, ağızda tuzluluğu hissedilecek kadar birikir ve kişi bunu yutarsa Hanefî mezhebine göre oruç bozulur. Bu nedenle ağza kaçan gözyaşını veya teri yutmayıp tükürmek en doğrusudur. Ağlamanın kendisi, terlemek veya sıcaktan bunalmak orucu etkilemez. Özellikle yaz aylarında ağır işte çalışanların yüzlerini sık sık silmesi bu konuda kolaylık sağlar.
Havuzda veya denizde yüzerken yanlışlıkla su yuttum, orucum bozuldu mu?
Evet, su boğazınızdan geçtiyse Hanefî mezhebine göre orucunuz bozulur ve kaza gerekir, kefaret gerekmez. Yüzmek tek başına orucu bozmaz; fakat oruçlu olduğunu bilen kişinin istemeden su yutması hata kapsamındadır. Suyun ağza girip tükürülmesi ise orucu bozmaz. Özellikle dalmak, suya atlamak ve baş aşağı hareketler su kaçırma ihtimalini artırır. Bu nedenle oruçlu iken yüzmek gerekiyorsa ağız kapalı ve baş su üstünde kalacak biçimde, kısa ve sakin yüzmek tavsiye edilir. Mümkünse yüzme iftardan sonraya bırakılmalıdır.
İmsak vaktinin geçip geçmediğinden şüphe ederken yemek orucu bozar mı?
Sonradan imsak vaktinin geçtiği anlaşılırsa oruç bozulur ve kaza gerekir; geçmediği anlaşılırsa oruç geçerlidir. Şüphe hâlinde yemeye devam etmek mekruhtur, çünkü Peygamberimiz şüpheli olanı bırakıp şüphesiz olana yönelmeyi tavsiye etmiştir. Gerçek durum hiç anlaşılamazsa, Hanefî âlimlerin çoğuna göre kaza gerekmez ama tutmak ihtiyatlıdır. Bu tür durumlarda kefaret söz konusu değildir. Sahuru imsaktan birkaç dakika önce bitirmek ve güvenilir bir takvim kullanmak bu tereddütleri önler.
Mentollü burun çubuğu veya kolonya koklamak orucu bozar mı?
Hayır, yalnızca koku almak orucu bozmaz. Mentollü burun çubukları, kolonya veya nane yağı koklandığında buruna gelen şey kokudur, madde değildir. Fıkıhta orucu bozan, yenip içilen veya kasten içeri çekilen maddelerdir. Ancak bir şeyi burna dayayıp kuvvetle çekmek, özellikle damla veya toz içeriyorsa sakıncalıdır. Buhur ve tütsü gibi dumanı olan şeylerin kasten koklanması ise ayrı bir hükme tabidir. Koku alarak baş ağrısını veya bulantıyı hafifletmek isteyen oruçlu, ürünü burna çok yaklaştırmadan koklayabilir.
Oruçluyken eşinin bedenine bakmak orucu bozar mı?
Hayır, bakmak orucu bozmaz. Eşlerin birbirine bakması helaldir ve Ramazan’da da bu hüküm değişmez. Hanefî mezhebine göre yalnızca bakmak sonucu, dokunma olmaksızın meni gelse bile oruç bozulmaz. Ancak oruçlu kişiden beklenen, nefsini terbiye etmesi ve şehvetini dizginlemesidir. Peygamber Efendimiz orucun bir kalkan olduğunu bildirmiştir. Bu yüzden gündüz vakti arzuyu kışkırtacak bakış ve davranışlardan kaçınmak, orucun ruhuna daha uygundur. Özellikle yakınlaşmaya kolayca sürüklenebilecek eşlerin gün boyunca birbirlerine karşı ölçülü davranması tavsiye edilir.
Oruçluyken güneş kremi ve nemlendirici sürmek orucu bozar mı?
Hayır, güneş kremi ve nemlendirici sürmek orucu bozmaz. Deriye sürülen kremler, gözeneklerden emilse bile orucu etkilemez; Diyanet de deriye sürülen merhem ve kremlerin orucu bozmadığını bildirir. Yazın uzun günlerde güneş kremi kullanmak cildinizi korur, bunu gönül rahatlığıyla yapabilirsiniz. Sadece dudaklara ve ağız çevresine sürerken ağza kaçmamasına dikkat edin.
Oruçluyken saç boyatmak orucu bozar mı?
Hayır, saç boyatmak orucu bozmaz. Boya saç tellerine ve saçlı deriye uygulanır; deriden emilen maddeler orucu etkilemez. Boyanın keskin kokusunun burna gelmesi de orucu bozmaz, çünkü koku almak madde yutmak değildir. Yalnız boyayı yıkarken suyun ağza ve burna kaçmaması, amonyak buharının bilerek içe çekilmemesi yeterlidir. Saç boyasının abdest ve gusle engel olup olmadığı ise ayrı bir konudur: su geçirmeyen tabaka oluşturmayan normal boyalar abdest ve gusle engel değildir.
Yatalak ebeveyne bakarken temizlik sırasında necasete temas eden oruçlunun orucu bozulur mu?
Hayır, necasete dokunmak orucu bozmaz. Orucu bozan şeyler yeme, içme, cinsel ilişki ve bunların hükmünde olan şeylerdir. Temizlik sırasında ele bulaşan necaset yalnızca elin yıkanmasını gerektirir; abdesti de bozmaz. Yatalak bir anne babaya bakmak, Kur’an’ın övdüğü büyük bir iyiliktir ve oruçluyken yapıldığında daha da değerlidir. Eldiven kullanmak hem hijyen hem de rahatlık açısından faydalıdır. Kötü kokulardan dolayı mide bulanıp kusma olursa, ağız dolusu kasten kusulmadıkça oruç bozulmaz.
Ezan okunurken eşiyle birlikte olan ve hemen ayrılan kişinin orucu geçerli mi?
İmsak vakti girer girmez hemen ayrılmışsa Hanefî mezhebine göre orucu geçerlidir. İmsak vaktinin girdiğini fark eden kişinin derhâl ayrılması gerekir; vakit girdikten sonra ilişkiye devam etmek orucu bozar ve kaza ile birlikte kefaret gerektirir. Burada ölçü sabah ezanı değil, takvimdeki imsak vaktidir; bazı yerlerde ezan imsaktan birkaç dakika sonra okunur. Vaktin girip girmediğinde tereddüt varsa ihtiyatlı davranmak gerekir. Durumunuz hakkında kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190’a danışın.
Keratin bakımı, perma veya fön çektirmek orucu bozar mı?
Hayır, bozmaz. Keratin, perma, fön ve maşa gibi işlemler saça dışarıdan uygulanır. Keratin işleminde ısı ile yükselen kimyasal buhar keskin olabilir; bu buharı bilerek derin derin koklamak doğru değildir, fakat ortamda istemsizce solunan buhar orucu bozmaz. Sağlık açısından bu tür kimyasal buharlar zaten iyi havalandırılmış ortamda ve maskeyle yapılmalıdır. Oruçlu kişi işlemden sonra halsizlik hissederse dinlenmeli, zorlanıyorsa işlemi iftar sonrasına ertelemelidir.
Oruçluyken dudak nemlendirici veya renkli dudak parlatıcısı yutulursa ne olur?
Dudağa sürülmesi orucu bozmaz; ancak bilerek yutulursa oruç bozulur. Dudak parlatıcısı ve renkli nemlendiriciler dudak yüzeyinde kaldığı sürece sorun yoktur. Tadı veya bir kısmı ağza geçtiğinde bunu tükürmek gerekir. Farkına varmadan çok az miktarın tükürükle karışıp boğaza geçmesinden korunmak için ürünü ince sürmek ve gün içinde sık sık tazelememek iyi olur. Belirgin bir miktarı bilerek yutan kişinin orucu bozulur ve o günü kaza etmesi gerekir. Tereddüt edenler için oruçluyken sade vazelin kullanmak daha güvenlidir.
Oruçluyken eşimle romantik mesajlaşmak orucu bozar mı?
Hayır, orucu bozmaz. Eşler arasında sevgi dolu, güzel sözler söylemek ve mesajlaşmak her zaman meşrudur; oruç bunu yasaklamaz. Ancak cinsel içerikli, arzuyu kışkırtan yazışmalar orucun terbiye amacıyla bağdaşmaz ve mekruh görülür. Böyle bir yazışma sonucunda kişi kendi eliyle boşalmaya yönelirse oruç bozulur ve kaza gerekir. Orucun hikmeti yalnızca mideyi değil, arzuları da disipline etmektir. Bu nedenle gündüz saatlerinde eşlerin şefkatli ama ölçülü bir dil kullanması, cinsel içerikli konuşmaları iftar sonrasına bırakması daha uygundur.
Oruçluyken idrar kaçırma tedavisi (pelvik taban cihazı) orucu bozar mı?
Dışarıdan uygulanan elektrik veya manyetik uyarı cihazları orucu bozmaz. Vajinal yoldan yerleştirilen prob ve cihazlar konusunda ise âlimler arasında görüş farkı vardır. Klasik Hanefî görüşe göre ıslak bir maddenin veya cihazın içeride kalması orucu bozabilir; Diyanet’in de dikkate aldığı çağdaş görüşlere göre ise besleyici olmayan bu tür uygulamalar orucu bozmaz. İhtiyatlı davranmak isteyenler bu tedaviyi iftardan sonraya alabilir. Kesin hüküm için müftülüğe veya Alo 190’a danışın; tedavi planı için hekiminizle konuşun.
Oruçluyken okaliptüs veya bitki buharı solumak orucu bozar mı?
Kasten ve yoğun şekilde buhar çekmek orucu bozabileceği için oruçluyken yapılmamalıdır. Kaynayan suya başı eğip üzerine örtü alarak buhar çekmek, su zerreciklerinin genze ve boğaza ulaşmasına yol açar. Fıkıhta istemeden gelen buhar veya toz orucu bozmazken, bir şeyin kasten içe çekilmesi orucu bozar. Odadaki hava nemlendiricisinin normal nefesle solunması ise orucu etkilemez. Soğuk algınlığında buhar tedavisi uygulamak isteyen kişi bunu iftar ile sahur arasında yapmalıdır.
Ruj veya dudak kremi sürmek orucu bozar mı?
Hayır, ruj, dudak kremi veya dudak nemlendiricisi sürmek orucu bozmaz. Bunlar dudakların dış yüzeyine sürülür. Ancak ağza girip yutulmamalarına dikkat etmek gerekir. Dudakları yalamak suretiyle ruj veya krem parçacıklarını yutmak orucu bozabilir. Bu yüzden mümkün olduğunca ince bir tabaka sürülmesi, tatlı ve aromalı ürünlerden kaçınılması daha ihtiyatlıdır. Oruçluyken kuruyan ve çatlayan dudaklar için tatsız, kokusuz bir dudak koruyucu kullanılabilir.
Şâfiî mezhebine göre abdestte ağza su alırken su kaçarsa oruç bozulur mu?
Şâfiî mezhebine göre ağza su alma ölçülü yapılmışsa ve su istemeden kaçmışsa oruç bozulmaz; aşırıya kaçılarak, yani gargara eder gibi mübalağa yapılmışsa oruç bozulur. Bu mezhepte kişinin sorumlu olduğu şey kendi aşırılığıdır; sünnete uygun ölçüde yapılan işten doğan hata affedilir. Hanefî mezhebinde ise oruçlu olduğunu bilen kişinin boğazına su kaçması, mübalağa olsun olmasın orucu bozar ve kaza gerekir. Peygamber Efendimiz de abdestte burna su çekerken, oruçlu olunmadıkça mübalağa edilmesini tavsiye etmiştir. Dolayısıyla her iki mezhepte de oruçlu iken ölçülü davranmak esastır.
Makyaj yapmak orucu bozar mı?
Hayır, fondöten, pudra, allık, rimel gibi makyaj malzemelerini kullanmak orucu bozmaz. Cilde sürülen bu maddeler vücuda ağız veya burun gibi bir yoldan girmez; ciltten sınırlı emilim orucu etkilemez. Göze sürme veya kalem çekmek de orucu bozmaz. Bununla birlikte makyaj yaparken toz ürünlerin ağza ve burna kaçmamasına özen gösterilmelidir. Makyajın abdest ve gusle engel olup olmadığı ise ayrı bir konudur: Suyun cilde ulaşmasını engelleyen ürünler abdestten önce temizlenmelidir. Oruç, ibadet bilinciyle birlikte sadelik ve ölçülülük ruhunu da taşır.
Mamografi veya meme ultrasonu çektirmek orucu bozar mı?
Hayır, mamografi ve meme ultrasonu orucu bozmaz. Bu işlemler vücudun dışından yapılır ve vücuda herhangi bir madde girmez. Ultrasonda kullanılan jel de sadece cilde sürüldüğü için orucu etkilemez. Röntgen ışınları da orucu bozan şeylerden değildir. Meme kanseri taraması gibi önemli sağlık kontrollerini Ramazan nedeniyle ertelemeye gerek yoktur. İlaçlı bir tetkik veya iğneli bir biyopsi yapılacaksa bunun hükmünü ayrıca sorabilirsiniz; iğneli işlemlerin çoğu orucu bozmaz.
Oruçluyken abdestte ağız ve burna nasıl su verilmeli?
Oruçlu, abdestte ağız ve burna suyu mübalağa etmeden, yani gargara yapmadan ve suyu burnun derinliğine çekmeden vermelidir. Abdestte ağza ve burna su vermek sünnettir ve oruçluyken de terk edilmez. Ancak Peygamber Efendimiz, burna su çekerken ileri gitmeyi tavsiye etmiş, oruçlu olan kişiyi bundan istisna etmiştir. Bu nedenle oruçlu, suyu ağzın ön kısmında çalkalayıp tükürmeli, burnun sadece yumuşak kısmına su alıp sümkürmelidir. Bu dikkate rağmen istemeden su boğaza kaçarsa Hanefî mezhebine göre oruç bozulur ve kaza gerekir.
Oruçluyken bakmak veya düşünmekle meni gelirse oruç bozulur mu?
Hanefî mezhebine göre hayır, sadece bakmak veya düşünmekle meni gelmesi orucu bozmaz; ancak gusül gerekir. Orucu bozan, dokunma, öpme gibi bedensel bir temasla meninin gelmesidir. Yalnızca bakma ve hayal etme bu hükme girmez. Bununla birlikte oruçlu kişinin şehvet uyandıran bakış ve düşüncelerden sakınması gerekir; çünkü oruç gözü ve kalbi de korumayı içerir. Mâlikî mezhebinde ısrarla bakmanın sonucunda meni gelirse orucun bozulduğu görüşü vardır.