Sakin Mim Kuralları: İhfa-i Şefevî, İzhar-ı Şefevî ve Gunne

Sakin mimden sonra gelen harfe göre üç kural uygulanır: Mimden sonra be gelirse ihfa-i şefevî (mim gizlenerek gunneyle okunur), mim gelirse idgam-ı misleyn maa’l-gunne (iki mim birleşir ve gunne yapılır), bu ikisinin dışındaki bütün harflerde ise izhar-ı şefevî (mim açıkça okunur) yapılır. “Şefevî” dudakla ilgili demektir; çünkü mim ve be dudaktan çıkan harflerdir.

1. İhfa-i şefevî

Sakin mimden sonra be harfi gelirse mim, dudaklar hafifçe birleşerek ve genizden bir miktar ses verilerek gizlice okunur. Bu gunne yaklaşık iki elif (iki hareke) miktarı sürer.

• “Termîhim bi ḥicâratin” (Fîl Suresi, 105/4)
• “Ve hum bi’l-âḫirati” (Bakara Suresi, 2/4)
• “İnne rabbehum bihim” (Âdiyât Suresi, 100/11)

Uygulamada dikkat edilecek nokta, dudakları kuvvetle bastırıp mimi tam çıkarmamak, sesi de genizden akıtmaktır. Bazı okuyucular dudakları hafifçe aralık tutarak okur; ülkemizde dudakları nazikçe kapatarak okumak yaygındır. Her iki uygulama da kurrâ arasında bilinmektedir.

2. İdgam-ı misleyn maa’l-gunne

Sakin mimden sonra harekeli mim gelirse iki mim birleşir, şeddeli tek bir mim gibi okunur ve gunne yapılır.

• “Lehum mâ yeşâûne” (Nahl Suresi, 16/57)
• “Kem min fietin” (Bakara Suresi, 2/249)
• “Em men essese bunyânehu” (Tevbe Suresi, 9/109)

3. İzhar-ı şefevî

Sakin mimden sonra be ve mim dışında bir harf gelirse mim, gunnesiz ve açıkça okunur. Özellikle vav ve fe harflerinden önce mimi gizlemeye kaçmamak gerekir; çünkü bu harfler de dudağa yakın çıktığı için dil kolayca ihfaya kayar.

• “Elḥamdu” (Fâtiha Suresi, 1/2): Mimden sonra dal gelmiştir, açık okunur.
• “Ve hum fîhâ ḫâlidûn” (Bakara Suresi, 2/25): Mimden sonra fe, açık okunur.
• “‘Aleyhim ve le’d-dâllîn” (Fâtiha Suresi, 1/7): Mimden sonra vav, açık okunur.

Şeddeli mim ve nunda gunne

Sakin mim konusuyla yakından ilişkili bir kural da şudur: Şeddeli mim ve şeddeli nun her durumda gunneli okunur. Buna tecvid kitaplarında “gunne-i müşeddede” veya kısaca “gunne” denir. Süresi yaklaşık iki harekedir.

• “İnne”, “summe”, “mimmâ”, “ennâs”
• “Minel cinneti ve’n-nâs” (Nâs Suresi, 114/6)

Gunne, sesin genizden (hayşûm) gelen tınısıdır. Bunu hissetmek için basit bir deneme yapılabilir: “inne” derken burnunuzu hafifçe kapatırsanız ses kesilir; bu, sesin genizden geldiğini gösterir.

Sık yapılan hatalar

1. Gunneyi kısa kesmek: Özellikle hızlı okuyuşta “inne” kelimesi “ine” gibi okunabilir. Şedde ve gunne eksik kalır.
2. Gunneyi aşırı uzatmak: İki hareke miktarını geçip melodik bir uzatmaya dönüştürmek de ölçüyü bozar.
3. İzhar yerinde ihfa yapmak: “Hum fîhâ” gibi yerlerde mimi gizlemek.
4. İhfa-i şefevîde mimi tam okumak: “Termîhim bi” geçişinde mimi dudakları sıkarak ayrı bir harf gibi vurgulamak.

Tenvin ve sakin nun kurallarıyla farkı

Sakin nun ve tenvin için izhar, idgam, iklab ve ihfa olmak üzere dört ana kural vardır ve bunlar boğaz, dil ve dudak harflerine göre değişir. Sakin mimin kuralları ise daha sade olup yalnızca üç başlıkta toplanır. İklab kuralında nun, be harfinden önce mime dönüştüğü için, sonrasında uygulanan okuyuş ihfa-i şefevîye benzer.

Sık Sorulan Sorular

Gunne kaç elif uzatılır?

Yaygın uygulamaya göre gunne, ihfa ve idgamlı gunnede yaklaşık bir elif, yani iki hareke miktarı sürer. Tam ölçüyü bir hocadan dinleyerek öğrenmek en doğrusudur.

Mushafta ihfa-i şefevî nasıl gösterilir?

Ülkemizde basılan mushafların çoğunda ihfa yapılacak sakin mim cezimsiz yazılır; izhar yapılacak mimin üzerinde ise cezim bulunur. Bu işaretler okuyucuya yol gösterir.

Gunne yapılmazsa okuma geçersiz olur mu?

Gunnenin terki harfi değiştirmediği için lahn-i hafî sayılır ve namazı bozmaz; ancak Kur’an’ı tertil ile okuma emrine uygun olarak gunneyi doğru yapmaya çalışmak gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Fâtiha Suresi (1/2, 1/7); Bakara Suresi (2/4, 2/25, 2/249); Fîl Suresi (105/4); Nâs Suresi (114/6); İbnü'l-Cezerî, el-Mukaddime (Cezeriyye); Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Tecvidi