Aşure Gününde Yaşandığı Söylenen Olaylar: Hangisi Sahih?

Aşure günüyle ilgili sahih hadislerde kesin olarak bildirilen olay, Allah’ın Hz. Mûsâ’yı ve İsrailoğullarını Firavun’dan kurtarması ve Firavun’u boğmasıdır (Buhârî; Müslim). Hz. Nûh’un gemisinin Cûdî dağına oturmasının bu günde olduğu ise Ahmed b. Hanbel’in rivayet ettiği ve isnadında zayıflık bulunan bir haberde geçer. Hz. Âdem’in tövbesinin kabulü, Hz. İbrahim’in ateşten kurtulması, Hz. Yûnus’un balığın karnından çıkması, Hz. Eyyûb’un şifa bulması gibi Aşure’ye nispet edilen diğer olaylar ise sahih bir kaynağa dayanmaz; bunların önemli bir kısmı uydurma rivayetlerde yer alır.

Sahih Hadislerle Sabit Olan: Hz. Mûsâ’nın Kurtuluşu

İbn Abbâs’tan nakledilen hadise göre Peygamber Efendimiz Medine’ye geldiğinde Yahudilerin Aşure günü oruç tuttuğunu görmüş ve sebebini sormuştur. Onlar da bunun büyük bir gün olduğunu, Allah’ın Mûsâ’yı ve kavmini kurtarıp Firavun’u ve kavmini boğduğunu, Mûsâ’nın da şükür için oruç tuttuğunu söylemişlerdir. Peygamberimiz, “Biz Mûsâ’ya sizden daha yakın ve daha layığız” buyurarak oruç tutmuş ve tutulmasını emretmiştir (Buhârî; Müslim).

Bu olay, Aşure gününün bir şükür ve kurtuluş günü olarak anılmasının temel dayanağıdır. Kur’an-ı Kerim de İsrailoğullarının denizden geçirilişini ve Firavun’un boğuluşunu pek çok ayette anlatır (Bakara Suresi, 2/50; Şuarâ Suresi, 26/63-66).

Hz. Nûh’un Gemisi Rivayeti

Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde Ebû Hüreyre’ye nispet edilen bir rivayette, Yahudilerin Aşure orucunun sebebini açıklarken bu günde Hz. Nûh’un gemisinin Cûdî dağına oturduğunu, Nûh’un da şükür için oruç tuttuğunu söyledikleri anlatılır. Hadis âlimleri bu rivayetin isnadında zayıf ravi bulunduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla Nûh’un gemisinin Aşure günü karaya oturduğu bilgisi kesin değildir; zayıf bir rivayete dayanır.

Halk arasında yaygın olan ve Aşure tatlısının kökeninin Nûh’un gemisinde kalan malzemelerle pişirilen bir yemeğe dayandığı anlatısı ise tamamen kaynaksız bir menkıbedir. Bu hikâye güzel bir gelenek olarak anlatılabilir; ancak dinî bir bilgi veya hadis olarak sunulmamalıdır.

Uydurma Olarak Değerlendirilen Rivayetler

Bazı kitaplarda ve özellikle internet paylaşımlarında Aşure günüyle ilgili uzun listeler dolaşmaktadır. Bu listelerde yer alan ve hadis âlimlerinin uydurma veya çok zayıf olarak değerlendirdiği iddialar şunlardır:

• Hz. Âdem’in tövbesinin Aşure günü kabul edildiği.
• Hz. İdris’in göğe yükseltildiği.
• Hz. İbrahim’in Nemrud’un ateşinden kurtulduğu.
• Hz. Yâkûb’un oğlu Yûsuf’a kavuştuğu.
• Hz. Eyyûb’un hastalıktan şifa bulduğu.
• Hz. Yûnus’un balığın karnından çıktığı.
• Hz. Îsâ’nın doğduğu veya göğe yükseltildiği.
• Göklerin, yerin, Arş’ın, Kalem’in ve cennetin bu günde yaratıldığı.
• Kıyametin Aşure günü kopacağı.

İbnü’l-Cevzî, el-Mevdûât adlı eserinde bu tür rivayetlerin bir kısmını uydurma hadisler arasında saymıştır. Aliyyülkārî ve İbn Kayyim el-Cevziyye gibi âlimler de Aşure gününe dair uzun fazilet listelerinin sahih olmadığını belirtmiştir. Kıyametin cuma günü kopacağına dair sahih hadisler bulunmasına rağmen, bunun Aşure gününe denk geleceği iddiası sahih bir kaynağa dayanmaz.

Aşure Gününe Nispet Edilen Uygulamalar

Aynı şekilde Aşure gününe özgü olduğu iddia edilen bazı ameller de sahih kaynaklarda yer almaz:

1. Aşure namazı: Belirli rekât ve sure sayısıyla kılınan özel bir Aşure namazı hakkındaki rivayetler uydurmadır.
2. Sürme çekmek: Aşure günü sürme çekenin o yıl göz ağrısı çekmeyeceği rivayeti uydurmadır.
3. Gusül: Aşure günü gusledenin o yıl hastalanmayacağı rivayeti de kaynaksızdır.
4. Aileye bolluk: Aşure günü ailesine bol harcayanın bütün yıl bolluk göreceği rivayeti zayıftır; bazı âlimler farklı yollarla gelmesi sebebiyle ona bir değer vermiştir.

Neden Bu Ayrım Önemlidir?

Peygamber Efendimiz, kendisine bilerek yalan isnat edenin cehennemdeki yerine hazırlanmasını bildirmiştir (Buhârî; Müslim). Bu uyarı, hadis aktarırken ne kadar dikkatli olunması gerektiğini gösterir. İyi niyetle bile olsa, sahih olmayan bir bilgiyi Peygamberimize nispet etmek veya dinin bir parçası gibi sunmak doğru değildir.

Öte yandan sahih olan bilgi, Aşure gününün değerini ortaya koymak için fazlasıyla yeterlidir. Bu gün, Allah’ın bir peygamberini ve müminleri zalim bir hükümdardan kurtardığı bir zafer ve şükür günüdür. Peygamberimiz bu günü oruçla ihya etmiş, geçmiş bir yılın günahlarına kefaret olmasını ummuştur. Aşure’nin fazileti için uydurma rivayetlere ihtiyaç yoktur.

Bir rivayetin sahih olup olmadığını anlamak için Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Hadislerle İslam serisi, güvenilir hadis şerhleri ve uzman hocaların değerlendirmeleri başvurulabilecek kaynaklardır. Kaynağı belirtilmeyen uzun fazilet listeleri karşısında temkinli olmak her zaman en güvenli yoldur.

Sık Sorulan Sorular

Aşure günü Kerbelâ olayının yaşandığı gün müdür?

Evet. Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da şehit edilmesi, tarih kaynaklarına göre hicri 61 yılının 10 Muharrem gününde gerçekleşmiştir. Bu tarihî bir bilgidir ve sahih hadislerle bildirilen Aşure faziletinden ayrı bir olaydır.

Zayıf rivayetleri Aşure günü anlatmak günah mı?

Zayıf olduğunu belirterek aktarmak, özellikle tarihî bilgi olarak anlatmak sakıncalı değildir. Ancak uydurma rivayetleri hadis gibi sunmak ve bunlara dayanarak ibadet ihdas etmek doğru değildir.

Aşure gününde hangi ibadet kesin olarak sünnettir?

Sahih hadislerle sabit olan ibadet oruçtur. Tövbe, dua, sadaka gibi genel ameller de her zaman olduğu gibi bu günde de güzeldir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/50); Şuarâ Suresi (26/63-66); Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm; Ahmed b. Hanbel, Müsned; İbnü'l-Cevzî, el-Mevdûât