Cenaze Evine Yemek Götürmek Sünnet mi? Yas Evinde Yemek Âdeti
Cenaze evine komşuların yemek götürmesi sünnet midir? Ailenin taziyecilere yemek vermesi, helva ve lokma dağıtmanın hükmü ve dikkat edilecekler.
- Ca'fer Ailesi Hadisi
- Kaç Gün Yemek Götürülür?
- Ailenin Taziyecilere Yemek Vermesi
Cenaze evine komşu ve akrabaların yemek götürmesi sünnettir. Peygamber Efendimiz, amcasının oğlu Ca’fer b. Ebî Tâlib’in şehit haberi geldiğinde “Ca’fer’in ailesine yemek yapın; çünkü onları meşgul edecek bir iş başlarına geldi” buyurmuştur. Buna karşılık yas tutan ailenin, taziyeye gelenler için ziyafet hazırlamak üzere külfete girmesi âlimler tarafından uygun görülmemiştir. Helva ve lokma dağıtmak ise merhum adına yapılan bir sadaka niyetiyle olursa güzel bir gelenektir.
Ca’fer Ailesi Hadisi
Ca’fer-i Tayyâr, Mûte Savaşı’nda şehit düşmüştü. Haber Medine’ye ulaştığında Peygamberimiz, ailesine yemek hazırlanmasını istemiş ve gerekçe olarak onların başına gelen musibetin kendilerini meşgul edeceğini söylemiştir (Ebû Dâvûd, Cenâiz; Tirmizî, Cenâiz; İbn Mâce, Cenâiz). Tirmizî bu hadisi “hasen” olarak nitelendirmiştir. Hadis, acılı aileye pratik yardımın bir ibadet olduğunu gösterir. Yas tutan insan çoğu zaman yemek yapmayı, hatta yemeyi bile unutur; komşunun getirdiği bir tabak yemek, en somut tesellidir.
Kaç Gün Yemek Götürülür?
Âlimler, ailenin ilk üç gün boyunca yemeğinin komşular ve akrabalar tarafından karşılanmasını tavsiye etmiştir. Bu süre, taziyenin yoğun olduğu ve ailenin en çok zorlandığı dönemdir. Ailenin ihtiyacına göre bu süre uzatılabilir. Özellikle eşini kaybeden yaşlılar, küçük çocuklu anneler veya yalnız kalan kişiler için yemek desteği birkaç hafta sürdürülebilir.
Yemek Götürürken Dikkat Edilecekler
- Ailenin sayısına uygun, sade ve doyurucu yemekler tercih edilmelidir.
- Komşular kendi aralarında koordinasyon kurarak aynı gün çok fazla yemek birikmesini önlemelidir.
- Kap iadesinin aileye yük olmaması için tek kullanımlık veya geri istenmeyen kaplar kullanılabilir.
- Ailenin hasta veya diyet yapan üyeleri varsa önceden sorulmalıdır.
- Yemek bırakılırken uzun oturulmamalı, ailenin mahremiyetine saygı gösterilmelidir.
Ailenin Taziyecilere Yemek Vermesi
Sahabeden Cerîr b. Abdullah’tan nakledilen bir rivayette, cenaze evinde toplanmak ve defin sonrasında yemek hazırlamak, cahiliye âdeti olan ölü için feryat etme kapsamında değerlendirilmiştir (İbn Mâce, Cenâiz). Bu rivayete dayanarak Hanefi âlimleri, ailenin taziyeciler için ziyafet hazırlamasını mekruh saymıştır. Çünkü ziyafet sevinç anlarına ait bir uygulamadır; yas evine yük getirir.
Bu Hükmün İstisnaları
Uzak yerlerden gelen misafirler, ailenin yanında kalan akrabalar veya defin için bekleyen kalabalık için yemek hazırlamak zorunlu bir ihtiyaçtır ve bunda sakınca yoktur. Ayrıca bu yemekler merhumun malından değil, reşit mirasçıların kendi rızasıyla ve kendi paylarından yapılmalıdır. Mirasçılar arasında yetim veya küçük çocuk varsa, onların payından ziyafet masrafı yapmak caiz değildir.
Helva ve Lokma Geleneği
Anadolu’da cenazenin ardından helva kavurmak veya lokma döktürüp dağıtmak yaygın bir gelenektir. Bu uygulamanın doğrudan sünnette bir dayanağı yoktur. Ancak merhum adına sadaka vermek sahih hadislerle sabit olduğundan, helva veya lokma dağıtmak da bir sadaka niyetiyle yapılırsa sevaptır. Dikkat edilmesi gereken bazı hususlar şunlardır:
- Dağıtım gösteriş ve övünme amacı taşımamalıdır.
- Aileye maddi yük olmamalı, borç yapılarak yapılmamalıdır.
- Muhtaçlara ulaşması öncelikli olmalıdır.
- Bunun “yapılmazsa merhuma zarar gelir” gibi bir inançla yapılmaması gerekir. Halk arasında bu yönde inanışlar vardır; ancak sahih bir kaynağı yoktur.
Yedisi, Kırkı ve Elli İkisi Yemekleri
Vefatın yedinci, kırkıncı ve elli ikinci günlerinde yemek verilmesi, bazı yörelerde yerleşmiş geleneklerdir. Bu günlerin belirli bir dini anlamı olduğuna dair sahih bir rivayet bulunmamaktadır. Bu gelenekleri merhum adına sadaka, Kur’an ve dua vesilesi olarak değerlendirmek mümkündür; ancak zorunlu bir ibadet gibi görmek veya aileye külfet yüklemek doğru değildir. Bu konuyu ayrı bir yazıda ayrıntılı olarak ele aldık.
Toplumsal Dayanışmanın Güzel Bir Örneği
Cenaze evine yemek götürmek, Müslüman toplumun yüzyıllardır sürdürdüğü bir dayanışma biçimidir. Mahalle kültürünün zayıfladığı büyük şehirlerde bu gelenek giderek azalmaktadır. Apartman komşularının kendi aralarında bir liste yaparak yas tutan aileye birkaç gün yemek götürmesi, bu sünneti yeniden canlandırmanın basit bir yoludur. Bazı camilerin cemaat grupları da bu hizmeti organize etmektedir. Unutulmamalıdır ki bu küçük bir yardım değil, Peygamberimizin bizzat emrettiği bir sünnettir.
Yemekten Öte: Pratik Yardımın Diğer Yolları
Ca’fer ailesi hadisinin özü, acılı ailenin günlük yükünü hafifletmektir. Bu nedenle yemek götürmenin yanında başka pratik yardımlar da aynı sünnetin ruhuna uygundur. Ailenin çocuklarına birkaç gün bakmak, market alışverişini yapmak, misafirler için çay ve su hazırlamak, uzaktan gelenleri havalimanından veya otogardan karşılamak, resmi işlemlerde refakat etmek bunlardan bazılarıdır. Yaşlı bir eşin ilaçlarını takip etmek veya evin temizliğine yardım etmek de değerli hizmetlerdir. Bu yardımları yaparken ailenin mahremiyetine saygı göstermek ve minnet beklememek gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Cenaze evinde yemek yemek mekruh mu?
Komşuların getirdiği yemeği aileyle birlikte yemekte sakınca yoktur. Mekruh görülen, ailenin taziyeciler için özel olarak ziyafet hazırlaması ve bunun beklenmesidir.
Merhumun malından yemek dağıtılabilir mi?
Merhum bu yönde bir vasiyette bulunmuşsa malının üçte birinden karşılanabilir. Vasiyet yoksa miras henüz paylaşılmadan terekeden harcama yapmak için bütün mirasçıların reşit olması ve rıza göstermesi gerekir.
Helva kavurmak bidat mıdır?
Helva kavurmanın kendisi bir ibadet değil, bir yiyecek hazırlama âdetidir. Sadaka niyetiyle dağıtılırsa sevaptır. Onu dinin emri gibi görmek veya yapılmamasını merhum için kötü saymak ise doğru değildir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Cenâiz; Tirmizî, Cenâiz; İbn Mâce, Cenâiz (Ca'fer ailesi hadisi); İbn Mâce, Cenâiz (Cerîr rivayeti); İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr; Diyanet İlmihal, Cilt 1
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Cenâiz; Tirmizî, Cenâiz; İbn Mâce, Cenâiz (Ca'fer ailesi hadisi)
- İbn Mâce, Cenâiz (Cerîr rivayeti)
- İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr
- Diyanet İlmihal, Cilt 1
İlgili Yazılar
AileMüslüman Olmayan Komşuya Karşı Sorumluluklar: Hediye, Ziyaret
Gayrimüslim komşunun hakları nelerdir? Hediyeleşme, bayram tebriği, hasta ziyareti, taziye ve ortak yaşamda İslam ahlakının ölçüleri.
AileApartmanda Komşuluk Adabı: Gürültü, Ortak Alan ve Selamlaşma
Apartman ve sitede komşuluk nasıl olmalı? Gürültü, ortak alan, otopark, koku, çocuk ve evcil hayvan konularında İslam ahlakına…
İslam Kültürü ve SanatıÖlünün Yedisi, Kırkı ve Elli İkisi Dinde Var mı? Açıklama
Vefatın üçüncü, yedinci, kırkıncı ve elli ikinci günlerinde yapılan mevlid ve yemeklerin dinî dayanağı var mı? Gelenek ile…
İslam Kültürü ve SanatıAşure Tatlısı Geleneği: Kökeni, Anlamı ve Komşuya Dağıtmak
Aşure tatlısı pişirip dağıtmak dinî bir gelenek midir, kökeni nereden gelir? Anadolu'daki aşure kültürünü, paylaşmanın önemini ve kaynaksız…
Hadis ve SünnetMisafir Ağırlama Sünneti: Ev Sahibinin ve Misafirin Adabı
Misafire ikram imanın gereğidir; misafirlik üç gündür. Ev sahibinin ve misafirin uyması gereken adabı, Hz. İbrahim örneğini ve…
İslam Kültürü ve SanatıSultanahmet Camii Tarihi: Mavi Cami Neden Bu Kadar Ünlü?
Sultanahmet Camii ne zaman ve kim tarafından yapıldı, neden altı minareli, neden Mavi Cami denir? Tarihi, mimarisi ve…