Fitre Miktarı Nasıl Belirlenir? Sâ’ Ölçüsü ve Para Olarak Fitre

Kısa cevap: Fitre, hadislerde dört temel gıda üzerinden belirlenmiştir: buğday, arpa, kuru hurma ve kuru üzüm. Hanefi mezhebine göre buğdaydan yarım sâ’ (yaklaşık 1.460 gram), arpa, hurma ve kuru üzümden bir sâ’ (yaklaşık 2.920 gram) verilir. Bu gıdaların kendisi verilebileceği gibi değeri para olarak da ödenebilir. Günümüzde Din İşleri Yüksek Kurulu’nun esas aldığı ölçü, bir kişinin bir günlük normal gıda ihtiyacını karşılayacak tutardır; her yıl ilan edilen rakam asgari miktardır ve hâli vakti yerinde olanların kendi yaşam standardına göre daha fazlasını vermesi tavsiye edilir.

Hadislerde fitre ölçüsü

Ebû Saîd el-Hudrî şöyle der: “Biz fitreyi Resûlullah zamanında yiyecekten bir sâ’, arpadan bir sâ’, hurmadan bir sâ’, keşten (kurutulmuş yoğurt) bir sâ’ veya kuru üzümden bir sâ’ olarak verirdik” (Buhârî, Zekât 73; Müslim, Zekât 17). İbn Ömer hadisinde de bir sâ’ hurma veya bir sâ’ arpa zikredilir (Buhârî, Zekât 70). Buğdayın o dönemde Medine’de daha kıymetli olması sebebiyle sahabe döneminde yarım sâ’ buğdayın bir sâ’ arpaya denk sayıldığı nakledilir; Hanefi mezhebi bunu esas almıştır. Şafii, Mâliki ve Hanbeli mezhepleri ise buğday dâhil bütün gıdalarda bir sâ’ ölçüsünü kabul eder.

Sâ’ kaç gramdır?

Sâ’, ağırlık değil hacim ölçüsüdür; bu yüzden gram karşılığı tartılan ürüne ve mezheplerin kabul ettiği ölçeğe göre değişir:

• Hanefi mezhebi (Irak sâ’ı): Yaklaşık 2.920 gram kabul edilir; yarım sâ’ buğday yaklaşık 1.460 gramdır.
• Şafii ve diğer mezhepler (Hicaz sâ’ı): Yaklaşık 2.040-2.175 gram arasında hesaplanmıştır.

Bu rakamlar klasik ölçülerin günümüz birimlerine çevrilmesiyle elde edilen yaklaşık değerlerdir; kaynaklarda küçük farklılıklar görülebilir.

Para olarak fitre verilebilir mi?

Hanefi mezhebine göre evet; hatta fakirin ihtiyacını daha iyi karşılıyorsa para vermek daha faziletlidir. Çünkü fitrenin amacı fakiri bayram günü ihtiyaçtan kurtarmaktır ve günümüzde ihtiyaçlar yalnızca tahılla karşılanmaz. Ömer b. Abdülazîz ve Hasan-ı Basrî gibi ilk dönem âlimlerinden de bu yönde uygulamalar nakledilir. Şafii, Mâliki ve Hanbeli mezheplerinde ise fitrenin gıda maddesi olarak verilmesi esastır.

Hangi gıdayı esas almalıyım?

Dört gıdanın piyasa değeri birbirinden çok farklıdır. Yarım sâ’ buğdayın değeri ile bir sâ’ kuru hurmanın veya kuru üzümün değeri arasında birkaç kat fark olabilir. Bu durumda ölçü şu olmalıdır:

1. Dar gelirli ama fitre yükümlüsü olan kişi, en düşük değer olan buğday üzerinden verebilir.
2. Orta hâlli kişi arpa veya üzüm değerini esas alabilir.
3. Geliri yüksek olan kişinin hurma veya kuru üzüm değeri üzerinden ya da kendi günlük yemek harcamasına göre vermesi daha uygundur.

Din İşleri Yüksek Kurulu da bu anlayışla, fitrenin amacına uygun olanın, kişinin kendi hayat standardındaki bir günlük yiyecek masrafını vermesi olduğunu belirtmektedir. Yemin kefareti için Kur’an’ın koyduğu “ailenize yedirdiğinizin ortalamasından” ölçüsü (Mâide Suresi, 5/89) bu yaklaşıma ışık tutar.

İlan edilen tutar ne anlama gelir?

Her yıl Ramazan öncesinde Diyanet İşleri Başkanlığı o yılın asgari fitre miktarını açıklar. Bu rakam, belirtilen gıdaların güncel fiyatları ve bir kişinin günlük asgari gıda ihtiyacı dikkate alınarak belirlenir. “Asgari” kelimesi önemlidir: Bu tutarın altında verilen fitre eksik kalır; üstünde vermek ise serbest ve sevaptır. Rakam her yıl değiştiği için güncel tutarı Diyanet’in resmî duyurusundan öğrenmek gerekir.

Fitre ile fidye miktarı aynı mıdır?

Evet. Oruç tutamayacak durumda olan yaşlı ve sürekli hastaların her gün için verdiği fidye, bir fitre miktarıdır. Otuz günlük Ramazan için otuz fitre tutarı fidye verilir.

Gıda olarak vermek isteyenler için

• Verilen gıdanın kaliteli ve tüketilebilir olması gerekir.
• Hanefi mezhebinde dört gıda dışındaki ürünler (pirinç, makarna, bulgur gibi), dört gıdadan birinin değerine denk gelecek miktarda verilirse geçerlidir.
• Şafii mezhebinde yörenin temel gıdasından bir sâ’ verilir; Türkiye şartlarında bu genellikle buğday, bulgur veya pirinçtir.
• Hazır gıda kolisi verilecekse, kolinin değerinin kişi sayısı kadar fitre tutarını karşıladığından emin olunmalıdır.

Fitre neden az bir miktardır?

Fitrenin düşük bir tutar olarak belirlenmesi, onun geniş bir kitleye yayılmasını sağlar. Zekât yalnızca zenginlerin yükümlülüğüyken fitre, orta hâlli ailelerin de katıldığı bir dayanışmadır. Milyonlarca kişinin verdiği küçük tutarlar bir araya geldiğinde, bayram öncesinde yoksulların eline ciddi bir imkân geçer. Bu yönüyle fitre, iyiliğin yalnızca varlıklı kimselere mahsus olmadığını öğreten bir eğitimdir.

Sık Sorulan Sorular

İlan edilen asgari tutarı verdim, borcum düştü mü?

Evet, vacip yerine gelmiştir. Ancak imkânı geniş olan kişinin, kendi sofrasının ölçüsüne göre daha fazla vermesi fitrenin ruhuna daha uygundur.

Yurt dışında yaşıyorum, hangi ülkenin tutarını esas almalıyım?

Fitre, yükümlünün yaşadığı yerin şartlarına göre belirlenir. Yaşadığınız ülkedeki bir günlük gıda maliyetini esas almanız, parayı başka bir ülkedeki fakire gönderseniz bile tutarı buna göre hesaplamanız gerekir.

Fitreyi birkaç fakire bölüştürebilir miyim?

Caizdir; fakat bir fitrenin tek bir fakire verilmesi, onun bir günlük ihtiyacını tam karşılayacağı için daha uygundur. Birden fazla fitre tek bir fakire de verilebilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Zekât 70, 73; Müslim, Zekât 17; Mâide Suresi (5/89); Kâsânî, Bedâiu's-sanâi', Sadakatü'l-fıtr bölümü; Din İşleri Yüksek Kurulu, Fetvalar; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Fitre" ve "Sâ'" maddeleri