Göz Damlası, Burun Spreyi ve Astım Spreyi Orucu Bozar mı?

Göz damlası ve kulak damlası orucu bozmaz. Burun damlası boğaza ulaşıp yutulursa bozar. Astım spreyi ise Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre orucu bozmaz. Deriye sürülen merhem, krem ve yapıştırılan ilaç bantları da oruca zarar vermez. Ölçü, maddenin yeme içme anlamına gelecek şekilde sindirim sistemine ulaşıp ulaşmadığıdır.

Göz Damlası

Göze damlatılan ilaç çok az miktardadır ve büyük kısmı göz tarafından emilir. Gözyaşı kanalı yoluyla genze ulaşan miktar ise yok denecek kadar azdır. Hanefî fıkhının klasik kaynaklarında da göze sürme çekmenin, tadı boğazda hissedilse bile orucu bozmadığı belirtilmiştir. Çağdaş fetva kurulları göz damlasını buna kıyas ederek orucu bozmayan şeyler arasında saymıştır. Damladan sonra gözün iç köşesine bir süre hafifçe bastırmak, ilacın genze inmesini azaltır.

Kulak Damlası ve Kulak Yıkatma

Kulak zarı sağlam olduğu sürece kulağa damlatılan ilaç veya su boğaza ulaşmaz; dolayısıyla oruç bozulmaz. Kulak zarı delik olan hastalarda sıvının orta kulaktan östaki borusu yoluyla genze geçmesi mümkündür. Bu durumda olan kişilerin kulak yıkatma gibi işlemleri iftardan sonraya bırakması ihtiyata uygundur.

Burun Damlası ve Spreyi

Burun, boğaza açılan doğal bir yoldur. Bu sebeple Hz. Peygamber (s.a.v.) oruçlunun buruna su çekerken aşırıya gitmemesini istemiştir (Ebû Dâvûd, Savm 27; Tirmizî, Savm 69). Burun damlasının bir iki damlası çoğunlukla burun içinde emilir; ancak sıvı genze akıp yutulursa oruç bozulur. Pratikte şunlar önerilir:

• Mümkünse burun ilaçları sahurda ve iftardan sonra kullanılır.
• Gündüz kullanmak zorunluysa baş öne eğik tutulur, genze akan kısım yutulmayıp tükürülür.
• Tadı boğazda hissedilip yutulduysa o gün ihtiyaten kaza edilir.

Astım Spreyi (İnhaler)

Astım ve KOAH hastalarının kullandığı spreyler konusunda Din İşleri Yüksek Kurulu şu değerlendirmeyi yapmıştır: Bir kullanımda ağza sıkılan madde çok az miktardadır; bunun büyük bölümü solunum yollarında emilir, mideye ulaşan kısım ise abdestte ağızda kalan su ıslaklığı kadar bile değildir. Ayrıca bu ilaç beslenme amacı taşımaz ve hasta için bir ihtiyaçtır. Bu gerekçelerle astım spreyinin orucu bozmadığına hükmedilmiştir.

Bazı âlimlerin spreyin orucu bozduğu yönünde görüş bildirdiğini de belirtmek gerekir. İhtilaftan çıkmak isteyen ve durumu elverişli olan hastalar, hekimlerine danışarak uzun etkili ilaçları sahurda kullanmayı deneyebilir. Ancak nefes darlığı yaşayan hasta gündüz spreyini kullanmaktan çekinmemelidir.

Nebülizatör ve buhar makinesi

Nebülizatörle verilen ilaçta miktar spreyden fazladır ve sıvı buhar hâlinde yoğun biçimde solunur. Birçok âlim bunun orucu bozduğu kanaatindedir. Kriz anında nebül almak zorunda kalan hasta orucunu bozmuş sayılır ve sonra kaza eder.

Dil Altı Hapı

Kalp hastalarının kriz anında kullandığı dil altı hapları doğrudan ağız dokusundan kana karışır. Din İşleri Yüksek Kurulu, erimiş ilacı yutmamak şartıyla dil altı hapının orucu bozmadığı görüşündedir. Bu, hayati önemi olan bir ilaçtır; ihtiyaç anında tereddütsüz kullanılmalıdır.

Fitil, Lavman, Merhem ve İlaç Bantları

• Merhem, krem, jel: Deriye sürülen ilaçlar orucu bozmaz.
• Nikotin, ağrı veya hormon bantları: Deriden emilen ilaç bantları orucu bozmaz.
• Fitil: Klasik Hanefî kaynaklarında makattan alınan ilacın orucu bozduğu yazılıdır. Günümüzde Din İşleri Yüksek Kurulu, fitillerin sindirim sisteminin besin emilen bölümüne ulaşmadığını ve gıda özelliği taşımadığını dikkate alarak orucu bozmadığı görüşündedir.
• Lavman: Bağırsağa sıvı verilmesi hâlinde sıvının emilme ihtimali bulunduğundan, mümkünse oruçlu olmayan bir vakte ertelenmesi uygun görülmüştür.

Unutulmaması Gereken İlke

Bu hükümlerin hiçbiri, hastanın oruç uğruna tedavisini aksatmasını gerektirmez. “Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez” (Bakara Suresi, 2/185) ayeti, oruç ruhsatlarının hemen ardından gelir. Gündüz ağızdan ilaç alması gereken hasta orucunu bozar ve iyileşince kaza eder. İlaç saatlerinin Ramazan’a göre düzenlenip düzenlenemeyeceği mutlaka hekime sorulmalıdır.

Eczacıya ve Hekime Sorulabilecek Sorular

Ramazan yaklaşırken düzenli ilaç kullanan kişilerin hekim veya eczacısıyla kısa bir görüşme yapması pek çok tereddüdü giderir. Bu görüşmede şu sorular sorulabilir:

1. Kullandığım ilacın günde iki doza indirilmesi veya uzun etkili bir formunun kullanılması mümkün mü?
2. Dozları iftar ve sahur saatlerine kaydırmak ilacın etkisini azaltır mı?
3. Ağızdan aldığım ilacın sprey, bant veya damla gibi başka bir formu var mı?
4. Uzun süre susuz kalmak hastalığım açısından risk oluşturur mu?
5. Hangi belirtiler görülürse orucu hemen bozmam gerekir?

Hekim “oruç tutmanız sakıncalıdır” diyorsa bu söze uymak dinin de gereğidir. Fıkıh âlimleri, güvenilir ve işinin ehli bir hekimin uyarısını oruç tutmamayı mubah kılan geçerli bir mazeret olarak kabul etmiştir. Böyle bir hasta, tutamadığı günleri iyileşince kaza eder; iyileşme ümidi yoksa fidye verir. Hastalığı sebebiyle oruç tutamayan kimsenin niyetine göre sevap alacağı ümit edilir; nitekim hadiste, hastalanan veya yolculuğa çıkan kula sağlıklı iken yaptığı amellerin sevabının yazılmaya devam ettiği bildirilmiştir (Buhârî, Cihâd 134).

Sık Sorulan Sorular

Göz damlasının tadını boğazımda hissettim, orucum bozuldu mu?

Hayır. Göz doğal bir yeme içme yolu değildir; ulaşan miktar da çok azdır. Klasik fıkıhtaki sürme hükmüne kıyasla oruç bozulmaz.

Lens takmak ve lens solüsyonu kullanmak orucu bozar mı?

Bozmaz. Lens ve solüsyonu göz yüzeyinde kalır; yeme içme ile bir ilgisi yoktur.

Oksijen tüpünden oksijen almak orucu bozar mı?

Bozmaz. Oksijen, solunan havanın bir parçasıdır; gıda veya içecek değildir. İçine ilaç katılmadığı sürece oruca zarar vermez.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/185); Ebû Dâvûd, Savm 27; Tirmizî, Savm 69; Din İşleri Yüksek Kurulu, Fetvalar (Oruç bölümü); Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I, Oruç bölümü