Eyyâm-ı Biyz Orucu Nedir? Her Ay Üç Gün Oruç Tutmanın Fazileti

Eyyâm-ı biyz orucu, her hicrî (kamerî) ayın 13, 14 ve 15. günlerinde tutulan üç günlük nafile oruçtur. “Eyyâm-ı biyz” aydınlık günler demektir; bu gecelerde ay dolunay hâlinde olduğu için geceler aydınlık geçer. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) her aydan üç gün oruç tutmayı tavsiye etmiş ve bunun bütün yılı oruçlu geçirmek gibi olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Savm 59; Müslim, Sıyâm 181).

Hadislerde Her Ay Üç Gün Oruç

Ebû Hüreyre (r.a.) şöyle der: “Dostum (Resûlullah) bana üç şeyi tavsiye etti: Her ay üç gün oruç tutmayı, iki rekât kuşluk namazı kılmayı ve uyumadan önce vitir kılmayı” (Buhârî, Savm 60; Müslim, Müsâfirîn 85). Aynı tavsiye Ebü’d-Derdâ’dan (r.a.) da nakledilmiştir.

Bu üç günün hangi günler olacağı konusunda Ebû Zer’den (r.a.) gelen rivayet yol gösterir: “Ey Ebû Zer! Aydan üç gün oruç tutacağın zaman on üç, on dört ve on beşinci günleri tut” (Tirmizî, Savm 54; Nesâî, Sıyâm 84). Tirmizî bu hadisi “hasen” olarak nitelemiştir.

Öte yandan Hz. Âişe’ye Resûlullah’ın ayın hangi günlerinde oruç tuttuğu sorulduğunda, “Ayın hangi günlerinde tuttuğuna aldırmazdı” cevabını vermiştir (Müslim, Sıyâm 194). Buna göre asıl sünnet her ay üç gün oruç tutmaktır; bunları dolunay günlerine denk getirmek ise en faziletli şeklidir. 13-15. günlerde tutamayan kimse ayın başka günlerinde üç gün tutarak da bu sünneti yerine getirmiş olur.

Neden “Bütün Yıl Oruç” Sevabı?

Abdullah b. Amr (r.anhümâ) gençliğinde her gün oruç tutmaya ve her gece sabaha kadar namaz kılmaya karar vermişti. Bunu duyan Hz. Peygamber onu ölçülü olmaya çağırdı ve şöyle buyurdu: “Her aydan üç gün oruç tut. Çünkü her iyiliğe on katı sevap vardır; bu da bütün yılı oruçlu geçirmek gibidir” (Buhârî, Savm 56; Müslim, Sıyâm 181). Üç gün on kat ile otuz güne, yani bir aya denk gelir. Her ay tekrarlandığında yılın tamamı oruçla geçirilmiş gibi olur.

Bu hadis aynı zamanda ibadette dengenin önemini öğretir. Efendimiz, “Bedeninin senin üzerinde hakkı var, gözünün hakkı var, eşinin hakkı var” diyerek, kulluğun hayatın bütün yönlerini gözeterek yaşanması gerektiğini hatırlatmıştır.

Günler Nasıl Hesaplanır?

Eyyâm-ı biyz, güneş takvimine (milâdî) göre değil, ay takvimine (hicrî) göre belirlenir. Bu sebeple milâdî takvimde her ay farklı tarihlere denk gelir.

1. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayımladığı takvimden veya güvenilir bir hicrî takvim uygulamasından içinde bulunulan hicrî ayın başlangıcı öğrenilir.
2. Ayın 13, 14 ve 15. günleri belirlenir.
3. Hicrî gün, akşam güneş batınca başlar. Örneğin ayın 13’ü için sahur, 12’yi 13’e bağlayan gecenin sonunda yapılır.

Farklı ülkelerde hilâlin tespit yöntemine göre bir günlük fark olabilir. Bu durum nafile bir ibadet için sıkıntı oluşturmaz; yaşanılan ülkenin resmî dinî takvimine uymak yeterlidir.

Oruç Tutulmayacak Aylar ve Günler

• Ramazan: Zaten farz oruçla geçtiğinden ayrıca eyyâm-ı biyz orucu olmaz.
• Zilhicce’nin 13. günü: Kurban Bayramı’nın dördüncü günü olan teşrik günüdür ve oruç tutmak yasaktır. Bu ayda 14, 15 ve 16. günler veya başka üç gün tutulabilir.
• Şevval: Bu ayda eyyâm-ı biyz günlerinde tutulan oruç, aynı zamanda altı günlük Şevval orucundan da sayılabilir.

Niyet ve Uygulama

Nafile oruç olduğundan niyet geceden yapılabildiği gibi, imsaktan sonra bir şey yenilmemişse öğleden önceye kadar da yapılabilir. “Eyyâm-ı biyz orucu” diye özel olarak belirlemek şart değildir; nafile oruca niyet yeterlidir. Üç günün peş peşe tutulması tavsiye edilen şekildir; bir gün tutulamazsa diğer günler yine tutulur.

Düzenli tutmak isteyenler için küçük bir öneri: Telefon takvimine hicrî ayın 12. günü için hatırlatıcı kurmak, günleri kaçırmayı önler. Aile içinde veya arkadaş çevresinde birlikte tutmak da sürekliliği kolaylaştırır.

Dolunay ile İlgili İddialar

Dolunay günlerinde oruç tutmanın insan bedeni ve ruh hâli üzerindeki etkilerine dair çeşitli yorumlar dolaşmaktadır. Bunlar bilimsel olarak kanıtlanmış bilgiler değildir ve hadislerde de böyle bir gerekçe yer almaz. Müslüman bu orucu, Resûlullah’ın tavsiyesi olduğu ve Allah’ın rızasını umduğu için tutar.

Küçük Ama Sürekli Bir İbadet

Ayda üç gün, yılda otuz altı gün eder. Bu, çalışan, okuyan veya aile sorumluluğu bulunan herkesin hayatına sığabilecek bir ölçüdür. Resûlullah’ın bu tavsiyeyi Ebû Hüreyre, Ebü’d-Derdâ ve Ebû Zer gibi farklı sahâbîlere ayrı ayrı yapmış olması, onu genel bir sünnet olarak benimsediğini gösterir. Hz. Âişe de Efendimiz’in her ay üç gün oruç tuttuğunu haber vermiştir.

Nafile ibadetlerde asıl olan, kişinin kendisini yormadan sürdürebileceği bir düzen kurmasıdır. Bir ay tutup ertesi ay tutamamak kişiyi ümitsizliğe düşürmemelidir. Hasta veya yolcu olduğu için alıştığı ibadeti yapamayan kula, sağlıklı ve mukim iken yaptığının sevabının yazılacağı müjdelenmiştir (Buhârî, Cihâd 134).

Sık Sorulan Sorular

Eyyâm-ı biyz günleri kadının özel günlerine denk gelirse ne yapılır?

O günlerde oruç tutulmaz. Temizlendikten sonra ayın başka üç gününde tutulabilir; böylece “her ay üç gün oruç” sünneti yerine gelmiş olur.

Hem pazartesi-perşembe hem eyyâm-ı biyz orucunu birlikte tutabilir miyim?

Evet. Günler çakıştığında tek oruçla iki sünnetin sevabı umulur. Çakışmadığında gücü yeten her ikisini de tutabilir; yeter ki bu, farz ibadetleri ve günlük sorumlulukları aksatmasın.

Bu orucu kaza niyetiyle tutabilir miyim?

Tutabilirsiniz. Oruç kaza borcunuzdan düşer. Kaza orucu için niyetin imsak vaktinden önce yapılması şarttır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Savm 56, 59-60; Müslim, Sıyâm 181; Müslim, Müsâfirîn 85; Tirmizî, Savm 54; Nesâî, Sıyâm 84; Müslim, Sıyâm 194