Davud Orucu Nedir? Gün Aşırı Oruç Tutmanın Hükmü ve Fazileti
Davud orucu nedir, nasıl tutulur? Gün aşırı oruç tutmanın hadis dayanağı, fazileti, sağlık yönünden dikkat edilecekler ve kimlere uygun olduğu hakkında bilgi.
- Hadis dayanağı
- Abdullah b. Amr'ın hikâyesi
- Kimlere uygundur?
Davud orucu, bir gün oruç tutup bir gün tutmamak şeklinde, gün aşırı tutulan nafile oruçtur. Adını Hz. Davud’dan alır ve hadislerde nafile oruçların Allah katında en sevimlisi olarak anılır. Güç gerektirdiği için ancak sağlıklı ve gücü yeterli kişiler tarafından tutulması uygundur.
Hadis dayanağı
Abdullah b. Amr b. el-Âs’tan nakledilen rivayette Peygamber Efendimiz şöyle buyurur: Allah katında oruçların en sevimlisi Davud’un orucudur. Namazların en sevimlisi de Davud’un namazıdır. O gecenin yarısında uyur, üçte birinde kalkıp ibadet eder, altıda birinde yine uyurdu. Bir gün oruç tutar, bir gün tutmazdı (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm).
Aynı hadiste Peygamberimiz, bu orucun dışında ve ondan daha faziletli bir oruç bulunmadığını da bildirir. Bu rivayet, Davud orucunun nafile oruçlar içinde en yüksek mertebede olduğunu gösterir. Fakat bu fazilet, orucun herkes için uygun olduğu anlamına gelmez; kişinin gücü ve sorumlulukları göz önünde bulundurulmalıdır.
Abdullah b. Amr’ın hikâyesi
Abdullah b. Amr, gün boyu oruç tutup gece boyu namaz kılan bir sahâbîydi. Peygamberimiz ona önce her ay üç gün oruç tutmasını, sonra bunun az olduğunu söyleyince beş, yedi, dokuz ve on bir güne çıkmasını tavsiye etmiş, nihayetinde Davud orucunu öğütlemiştir. Hadiste Peygamberimiz ona şöyle der: “Gözünün üzerinde senin hakkı vardır, eşinin sende hakkı vardır, misafirinin de hakkı vardır” (Buhârî, Savm).
Abdullah b. Amr ilerleyen yaşında bu kadar ibadeti sürdürmekte zorlanmış ve Peygamberimiz’in ilk tavsiyesini kabul etmediği için pişmanlık duyduğunu söylemiştir. Bu kıssa, nafile ibadette aşırıya kaçmanın zorluk yaratabileceğini ve ölçüyü korumanın önemini gösterir.
Kimlere uygundur?
Davud orucu, sağlığı yerinde, mesleği ağır fiziksel efor gerektirmeyen ve aile sorumluluklarını aksatmayacak kişiler için uygundur. Bazı kişilerde ise bu düzen sağlık veya aile hayatı bakımından zorluk yaratabilir. Aşağıdaki durumlarda bu orucun tutulmaması daha uygundur:
- Şeker, tansiyon, kalp veya böbrek hastalığı bulunanlar. Bu konuda şeker hastalarının orucu yazısına bakılabilir.
- Hamile ve emziren kadınlar,
- Ağır fiziksel iş yapanlar,
- Aile veya iş hayatını aksatacak kişiler.
Ağır işte çalışanlar için genel değerlendirme ağır işte çalışanlar ve sporcular yazısında yer alır. Genel ilke, nafile ibadetin farz ibadetlerin ve temel sorumlulukların önüne geçmemesidir.
Nasıl uygulanır?
Davud orucunda bir gün oruç tutulur, ertesi gün yenilir. Gün aşırı bu düzen böylece devam eder. Başlayacak kişi önce hafif nafile oruçlarla başlayıp (Pazartesi-Perşembe gibi) vücudunu alıştırmalı, ardından Davud orucuna geçmelidir. Sahurda yeterli ve dengeli beslenmek, iftarda ağır yemeklerden kaçınmak ve bol su içmek önemlidir.
Bazı günlerin bu düzene denk gelmesi sorun yaratabilir. Örneğin bayram günleri, teşrik günleri veya Cuma gününe tek başına denk gelmesi hâlinde oruç tutmamak gerekir. Bu günlerde oruç yasağı veya mekruhluğu vardır; ayrıntılar yasak ve mekruh günler yazısında açıklanmıştır. Cuma günü tek başına oruç tutmanın hükmü ise Cuma veya Cumartesi günü oruç tutmak yazısında ele alınmıştır. Gün aşırı oruç düzeninde, tutulacak gün Cuma’ya denk gelirse bir önceki veya sonraki günle birleşmesi, hükmün mekruh olmaması bakımından önemlidir.
Ramazan ve kaza borcu ile ilişkisi
Davud orucu nafiledir; Ramazan orucu ve kaza borcu bunun önündedir. Kaza borcu olanların Davud orucu düzeninde bu borçlarını da eritmesi mümkündür; zira bu gün aşırı düzende tutulan günler kaza niyetiyle de tutulabilir. Ancak kaza ve nafile niyeti ayrı ayrı olmalıdır. Bu hususta kaza orucunun zamanı yazısı bilgi verir.
Ayrıca Pazartesi-Perşembe orucu, Eyyam-ı Biyz ve Şevval gibi diğer nafile oruçlar da bu düzene dâhil edilebilir. Bu ibadetlerin ayrıntıları için Pazartesi ve Perşembe orucu ve Eyyam-ı Biyz orucu yazıları incelenebilir.
Hz. Davud ve bu orucun hikmeti
Kur’an-ı Kerîm, Hz. Davud’u kuvvet sahibi ve Allah’a çokça yönelen bir kul olarak anar (Sâd 38/17). Hadiste de savaşta kaçmayan biri olarak nitelendirilir. Gün aşırı oruç tutmanın hikmeti, nefsin hakkını vermek ile ibadetin hakkını vermek arasında bir denge kurmasıdır. Bir gün oruç tutan kişi, ertesi gün yiyip içerek bedenini dinlendirir; böylece hem ibadette süreklilik hem de güç korunmuş olur.
Bu denge, orucun amacı olan takva ve nefis terbiyesiyle de uyumludur. Sürekli oruç (savm-ı visal veya dehr) ise Peygamberimiz tarafından hoş karşılanmamıştır; çünkü insanın bedenine ve ailesine karşı sorumluluğunu ihmal etmesine yol açabilir. Davud orucu bu aşırılığı önlediği için örnek bir ölçü olarak sunulmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular
Davud orucu nedir?
Bir gün oruç tutup bir gün tutmamak şeklinde gün aşırı tutulan nafile oruçtur.
Davud orucu en faziletli oruç mudur?
Hadislere göre nafile oruçlar içinde Allah katında en sevimli olanıdır; ancak herkes için uygun değildir.
Davud orucu sağlığa zarar verir mi?
Sağlıklı kişilerde sorun olmayabilir. Kronik hastalığı olanlar hekime danışmalıdır.
Bayram gününe denk gelirse ne olur?
Bayram ve teşrik günlerinde oruç tutulmaz; o gün oruç atlanır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Savm (Abdullah b. Amr rivayeti); Müslim, Sıyâm; Kur'an-ı Kerîm, Sâd Suresi (38/17-20); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Oruç" ve "Dâvûd" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Savm (Abdullah b. Amr rivayeti); Müslim, Sıyâm
- Kur'an-ı Kerîm, Sâd Suresi (38/17-20)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Oruç" ve "Dâvûd" maddeleri
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.