Eyyam-ı Biyz Orucu: Ayın 13, 14 ve 15. Günleri

Eyyam-ı Biyz orucu, hicrî ayların 13., 14. ve 15. günlerinde tutulan üç günlük nafile oruçtur. “Biyz” Arapçada beyaz demektir; bu günlerde gece boyunca ay ışığı olduğundan “beyaz günler” adı verilmiştir. Müstehap kabul edilir ve Peygamber Efendimiz’in tavsiyesine dayanır.

Adı ve anlamı

Eyyâm-ı Bîz, “beyaz günler” demektir. Bu isimlendirmenin sebebi, ayın ortasındaki üç gecede dolunayın parlak olması ve gecelerin âdeta gündüz gibi aydınlık olmasıdır. Bazı rivayetlerde bu adın, Hz. Âdem’in cennetten indirildiğinde yüzünün kararması, bu üç gün oruç tutunca beyazlaşması ile ilişkilendirildiği nakledilir; ancak bu rivayet güçlü bir senede dayanmaz, bu yüzden hükümde dayanak yapılmaz.

Hadis dayanakları

Ebû Zer el-Gıfârî’den nakledilen hadiste Peygamberimiz şöyle buyurur: “Ayda üç gün oruç tutacaksan 13, 14 ve 15. günleri tut” (Tirmizî, Savm; Nesâî, Sıyâm). Ebû Hüreyre ise dostu Peygamber Efendimiz’in kendisine üç şey tavsiye ettiğini söyler: Her ay üç gün oruç tutmak, kuşluk vakti iki rekât namaz kılmak ve uyumadan önce vitir namazını kılmak (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm).

Hadisler, ayda üç gün oruç tutmanın bir ömür boyu oruç tutmak gibi olduğunu belirtir. Çünkü Allah her iyiliğe on katı karşılık verir; ayda üç gün, otuz güne denk gelir. Bu da bütün yılın oruçlu geçirilmiş sayılması anlamına gelir. Bu fazilet haberi, kişiyi ibadette devamlılığa teşvik eder.

Hicrî takvime göre hesaplama

Eyyam-ı Biyz orucunda esas alınan gün sayımı, miladî değil hicrî takvimdir. Hicrî aylar yeni ayın (hilâlin) görülmesiyle başladığından, her ayın 13., 14. ve 15. günleri kameri aya göre belirlenir. Bu üç gün çoğunlukla ayın dolunay dönemine denk gelir. Takvimlerde, özellikle Diyanet takviminde hicrî tarihler gösterildiğinden, bu günleri bulmak kolaydır.

• Hicrî ayın 13’ü, 14’ü ve 15’i oruç günleridir.
• Bu günlerde ay tam veya tama yakın görünür.
• Ay 29 veya 30 gün çekebileceğinden gün sayımı takvimden takip edilmelidir.

Hilâlin tespiti konusunda farklı yöntemler bulunur; bunlar hilâl tartışması yazısında anlatılmıştır. Takvim farkları nedeniyle ülkeler arasında bir gün fark olması mümkündür.

Haram aylardaki özel durum

Eyyam-ı Biyz orucunun, Zilhicce ayında ayın 13. günü teşrik günlerine denk gelmesi nedeniyle tutulamayacağı unutulmamalıdır. Zilhicce’nin 11, 12 ve 13. günleri teşrik günleri olup bu günlerde oruç tutmak mekruh veya yasaktır. Dolayısıyla Zilhicce ayında bu oruç, ayın 14. ve 15. gününe kaydırılabilir. Bu istisnalar oruç tutulması yasak olan günler yazısında ele alınmıştır.

Ayrıca Ramazan ayındaki 13-14-15 günleri farz oruç ayı olduğundan, zaten oruç tutulur. Ramazan’da bu günlerde ayrıca nafile niyeti yapmak gerekmez. Ramazan orucu farz niyetiyle tutulur; Eyyam-ı Biyz ise diğer aylarda söz konusudur.

Nasıl tutulur ve niyet

Bu üç gün peş peşe tutulur. Niyet, nafile oruçlarda olduğu gibi gece veya fecirden sonra öğleden önce yapılabilir. Sahur yapmak sünnettir. Oruçlu kişi iftarı hurma veya suyla açmalıdır. Peş peşe üç gün tutmanın zor geldiği kişiler için Pazartesi-Perşembe gibi düzenler seçilebilir. Bu konuyla ilgili Pazartesi ve Perşembe orucu yazısından yararlanılabilir.

Kaza borcu olan kişi bu günlerde kaza niyetiyle oruç tutabilir. Bazı âlimlere göre bu günlerin faziletinden de yararlanılır. Bu konunun ayrıntıları kaza borcu olanın nafile orucu yazısındadır. Yılın tamamı için oruç planı yapmak isteyenler kaza orucunun zamanı yazısına bakabilir.

Diğer nafile oruçlarla ilişkisi

Eyyam-ı Biyz, Pazartesi-Perşembe orucu, Davud orucu ve Şevval orucu gibi diğer nafile oruçlarla birlikte bir program oluşturabilir. Önemli olan, gücü aşmayacak bir düzen kurmak ve ibadette devamlılığı korumaktır. Peygamberimiz, “Amellerin Allah katında en sevimli olanı, az da olsa devamlı olanıdır” buyurmuştur (Buhârî, Rikāk; Müslim, Müsâfirîn). Bu ilke, nafile ibadetlerde asıl ölçü sayılır. Gün aşırı oruç düzeni için Davud orucu yazısı, Şevval ayı için ise Şevval orucu yazısı faydalıdır.

Mezheplerin yaklaşımı

Dört mezhep de ayda üç gün oruç tutmanın müstehap olduğunda birleşir; ayrıldıkları nokta, bu üç günün hangileri olduğudur. Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri en faziletli olarak hicrî ayın 13, 14 ve 15. günlerini kabul eder. Mâlikî mezhebinde ise ayın başında, ortasında veya sonunda tutulabilen üç gün, yani belirli bir sıra gözetmeyen bir uygulama da uygun görülür. Bazı rivayetlerde Peygamberimiz’in her ayın başında üç gün ya da farklı günlerde oruç tuttuğu da belirtilir, bu da esnekliğe işaret eder.

Dolayısıyla 13-14-15. günleri tutmak imkânsızsa, ayın başka bir döneminde üç gün tutmak da ayda üç gün orucu fazileti için yeterli kabul edilebilir. Gerek mezhep farklarına gerek bireysel imkânlara göre bu kolaylık, kişinin ibadeti devam ettirmesini sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Eyyam-ı Biyz orucu hangi günlerde tutulur?

Her hicrî ayın 13., 14. ve 15. günlerinde tutulur.

Eyyam-ı Biyz orucu farz mı?

Hayır, müstehap bir nafile oruçtur.

Bu oruç Ramazan’da da tutulur mu?

Ramazan’da zaten farz oruç tutulduğu için ayrıca bu niyet gerekmez.

Zilhicce ayında nasıl tutulur?

Ayın 13. günü teşrik gününe denk geldiği için tutulmaz; 14 ve 15. günlere kaydırılabilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 16 Ekim 2026 · Kaynaklar: Tirmizî, Savm; Nesâî, Sıyâm (Ebû Zer rivayeti); Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm (Ebû Hüreyre rivayeti); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Eyyâm-ı Bîz" maddesi; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →