Muharrem ve Aşure Orucu Kaç Gün Tutulur?
Muharrem ayı ve Aşure orucu kaç gün tutulur? Hadis dayanakları, 9-10 veya 10-11. günleri tutma tavsiyesi, fazileti ve Hanefî mezhebinin görüşü hakkında bilgi.
- Muharrem ayının önemi
- Aşure gününün tarihi arka planı
- Aşure orucunun fazileti
Muharrem ayında nafile oruç tutmak faziletlidir; özellikle Aşure günü olan Muharrem’in onuncu günü oruç tutulur. Tavsiye edilen, Yahudilere benzememek için onuncu günle birlikte dokuzuncu ya da on birinci günü de tutmaktır. Aşure orucu, bir önceki yılın günahlarına kefaret olması umulan müstehap bir ibadettir.
Muharrem ayının önemi
Muharrem, hicrî takvimin ilk ayıdır ve dört haram aydan biridir. Kur’an’da Tevbe Suresi’nin 36. ayetinde haram aylar anılır ve bu aylarda zulümden sakınmak emredilir. Muharrem ayında nafile oruç tutmanın faziletine dair hadis, Ebû Hüreyre’den nakledilir: Ramazan’dan sonra en faziletli oruç, Allah’ın ayı olan Muharrem ayında tutulan oruçtur (Müslim, Sıyâm). Bu rivayet, Muharrem’in hem tarihî hem manevi açıdan özel bir yere sahip olduğunu gösterir.
Ayın tamamında oruç tutmak şart değildir; kişi gücüne göre bazı günleri veya Aşure ile bağlantılı günleri tutabilir. Muharrem ayında oruç, yıl içinde nafile oruç alışkanlığı edinmek için uygun bir fırsat sunar.
Aşure gününün tarihi arka planı
Aşure, Arapçada “onuncu” anlamına gelen âşûrâ kelimesinden gelir ve Muharrem’in onuncu gününü ifade eder. İbn Abbâs’tan nakledilen rivayete göre Peygamberimiz Medine’ye hicret ettiğinde Yahudilerin bu gün oruç tuttuğunu görmüş. Sebebini sorunca “Bu, Allah’ın Musa’yı ve İsrailoğullarını düşmanlarından kurtardığı gündür; Musa şükür olarak oruç tutmuştur” cevabını almış. Peygamberimiz, “Biz Musa’ya sizden daha yakınız” buyurarak o günü oruçlu geçirmiş ve ashabına da oruç tutmalarını emretmiştir (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm).
Ramazan orucu farz kılındıktan sonra Aşure orucunun farz oluşu kalkmış, yerine müstehap hükmü gelmiştir. Aşure günü aynı zamanda, tarihte yaşanan Kerbela olayının yıl dönümüne denk gelir. Müslümanların farklı kesimleri bu günü farklı biçimde anar; Sünnî gelenek bu günü öncelikle oruç ve şükür günü olarak, Hz. Hüseyin’in şehadetini de saygı ve hüzünle hatırlayarak değerlendirir. Konuya geniş bakış için Kerbela olayı yazısına göz atılabilir.
Aşure orucunun fazileti
Ebû Katâde’nin rivayet ettiği hadise göre Peygamberimiz, Aşure günü orucunun bir önceki yılın günahlarına kefaret olmasını Allah’tan umduğunu söylemiştir (Müslim, Sıyâm). Bu fazilet, nafile oruçlar içinde Arefe orucundan sonra gelen önemli bir müjdedir. Arefe günü ise iki yılın günahlarına kefaret olması umulan oruç olarak bilinir; bu konu Zilhicce ve Arefe günü orucu yazısında anlatılmıştır.
Burada affedilmesi umulan günahların küçük günahlar olduğu genel kabul görür. Büyük günahlar için tövbe ve kul hakkı için helâllik gerekir.
Kaç gün tutulmalı?
İbn Abbâs’tan nakledilen rivayete göre Peygamberimiz Aşure orucunu tutunca ashâb, “Yahudiler ve Hıristiyanlar bu günü büyüklüyor” dedi. Bunun üzerine Peygamberimiz “Gelecek yıl yaşarsak inşallah dokuzuncu günü de tutarız” buyurdu, fakat bir sonraki yıl gelmeden vefat etti (Müslim, Sıyâm). Bu rivayet temel alınarak âlimler, Yahudilere benzemekten kaçınmak için Aşure ile birlikte bir gün daha oruç tutulmasını tavsiye etmiştir.
- Dokuzuncu ve onuncu günler: En çok tavsiye edilen uygulamadır.
- Onuncu ve on birinci günler: Bazı âlimlerin tercih ettiği ikinci seçenektir.
- Dokuz, on ve on bir: Üç gün oruç tutulması da müstehap görülür.
- Yalnız onuncu gün: Hanefî mezhebinde eskiden mekruh sayılsa da, günümüzde birçok âlim caiz görür; ancak ihtiyat, bir gün daha eklemektir.
Hanefî mezhebi, yalnızca onuncu günün tutulmasını tenzihen mekruh bulmuştur. Bu yüzden Diyanet de tek gün yerine iki gün tutmayı önerir. Eğer iki gün tutulamıyorsa, tek gün oruç tutmak da sünnete uygun olup sevap kazandırır.
Aşure günü ve tatlısı
Anadolu’da Aşure günü pişirilen tatlı, bir halk geleneğidir. Rivayete göre Hz. Nuh’un gemiden indiğinde kalan yiyeceklerle yapılan karışıma dayandırılır; ancak bu hikâyenin sağlam bir kaynağı yoktur ve ibadet değil, kültürel bir adettir. Aşure, komşuya ve ihtiyaç sahibine ikram edilen bir paylaşma sembolü olarak yaşatılır. Bu gelenek dinen bir yükümlülük değildir; ancak paylaşma ve dayanışma değerine uygun olduğu için sevilen bir uygulamadır.
Dikkat edilecekler
Muharrem orucu nafile bir ibadettir. Sağlık durumu elvermeyenler, yolcular veya zorluk çekenler tutmayabilir. Aşure günü Cuma veya Cumartesi’ye denk gelirse, o gün tek başına oruç tutmak mekruh olabilir; bu durumda dokuzuncu ya da on birinci günü de tutmak sakıncayı ortadan kaldırır. Detaylar için sadece Cuma veya Cumartesi günü oruç tutmak ve oruç tutulması yasak ve mekruh günler yazıları incelenebilir. Yıl boyu nafile oruçlar için Şevval orucu ve Recep ve Şaban’da oruç yazıları da faydalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Aşure orucu kaç gün tutulur?
Tavsiye edilen, Muharrem’in dokuzuncu ve onuncu günlerini ya da onuncu ve on birinci günlerini tutmaktır.
Aşure orucunun fazileti nedir?
Hadise göre bir önceki yılın günahlarına kefaret olması umulur.
Sadece onuncu günü tutmak caiz mi?
Caizdir, ancak bir gün daha eklemek daha uygundur; Hanefî mezhebi tek günü tenzihen mekruh sayar.
Aşure tatlısı yapmak şart mı?
Hayır. Aşure tatlısı bir gelenektir, dinî bir hüküm değildir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Müslim, Sıyâm (Muharrem ayı ve Âşûrâ hadisleri); Buhârî, Savm (Âşûrâ günü orucu); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Âşûrâ" ve "Muharrem" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Müslim, Sıyâm (Muharrem ayı ve Âşûrâ hadisleri)
- Buhârî, Savm (Âşûrâ günü orucu)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Âşûrâ" ve "Muharrem" maddeleri
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.