İftar Duası ve İftarı Açma Sünnetleri
İftar duası nedir, hangi rivayetler vardır? İftarı acele açmak, hurma ve suyla başlamak, iftar sırasında dua etmek ve iftar adabı hakkında hadis kaynaklı bilgiler.
- İftar vakti ve acele etme
- İftar duasının rivayetleri
- Oruçlunun reddolunmayan duası
İftar duası, orucun açıldığı sırada yapılan dua olup Peygamber Efendimiz’den birkaç rivayet nakledilmiştir. En çok bilinen “Allahümme leke sumtü ve alâ rızkıke eftartü” duasıdır. İftarın sünnetleri arasında vakit girince acele etmek, hurma veya suyla başlamak ve dua etmek yer alır.
İftar vakti ve acele etme
İftar vakti güneşin batmasıyla girer. Peygamberimiz, “İnsanlar iftarı acele ettikleri sürece hayır üzere olurlar” buyurmuştur (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm). İftarı geciktirmek, sünnete aykırı olduğu gibi Ehl-i Kitap’a benzemek anlamına da gelir. Bu nedenle ezan okunduğunda veya vaktin girdiği kesinleştiğinde, uzatmadan oruç açılır.
Elbette vaktin girdiğinden emin olmak gereklidir. Güneşin batışı doğrulanmadan iftar edilmez. Hava bulutluysa, takvim ve ezan vakti esas alınır. Uçak veya yüksek rakımlı yerlerde ise ek ihtiyat gerekir; bu hususlar uçakta oruçlu yolculuk yazısında anlatılmıştır.
İftar duasının rivayetleri
İftar duasına dair birkaç rivayet bulunur. Bunlardan biri, Ebû Dâvûd’da Muâz b. Zühre’den mürsel olarak nakledilen şu duadır: “Allahümme leke sumtü ve alâ rızkıke eftartü” (Allah’ım! Senin için oruç tuttum ve senin rızkınla orucumu açtım). Bu rivayet senedi bakımından zayıf kabul edilir; ancak halk arasında yaygındır ve fazilet amellerinde zayıf rivayetle amel edilebileceği görüşüne dayanılarak okunur.
İkinci bir rivayet, İbn Ömer’den nakledilen dua şeklindedir: “Zehebe’z-zama’u vebtellethi’l-urûku ve sebete’l-ecru inşaallah” (Susuzluk gitti, damarlar ıslandı, inşallah sevap da sabit oldu). Ebû Dâvûd’da geçen bu rivayetin senedi hakkında hasen denilmiştir. Bu rivayet daha güçlü kabul edilir. Her iki dua da iftar anında okunabilir; yaygın olan, Türkçe veya Arapça olarak okunmasıdır.
- Dua Arapça okunabileceği gibi kendi dilinizde, anlamını bilerek de edilebilir.
- Dua için belirli bir kalıp zorunlu değildir; kişi iftarda dilediği hayırlı duayı edebilir.
- Oruçlunun duasının kabul edildiğini bildiren hadis de vardır; bu yüzden iftar vakti dua için önemli bir fırsattır.
Oruçlunun reddolunmayan duası
İbn Mâce’de nakledilen bir rivayete göre, oruçlunun iftar vaktindeki duası reddedilmez. Hadisin senedi hakkında tartışma olsa da, âlimler iftar zamanını dua için değerli bir vakit olarak görmüşlerdir. Tirmizî’de geçen bir diğer hadiste üç kişinin duasının reddedilmeyeceği bildirilir: Adaletli devlet başkanı, iftar edene kadar oruçlu ve mazlumun duası. Bu yüzden iftar sofrasına oturmadan önce kısa bir dua yapmak güzel bir adaptır.
Duayı yalnızca kendimiz için değil, ailemiz, ümmet ve dünyadaki mazlumlar için de yapmak, iftar bilincini genişletir. Ramazan’da Kadir Gecesi ve son on günün ibadet programı ile ilgili bilgi için Kadir Gecesi hangi gecedir yazısına bakılabilir.
Hurma ve su ile iftar
Enes b. Mâlik’ten nakledilen rivayette Peygamberimiz akşam namazından önce taze hurmayla iftar ederdi; taze hurma bulamazsa kuru hurmayla, o da yoksa birkaç yudum suyla açardı (Ebû Dâvûd, Savm; Tirmizî, Savm). Bu uygulama sünnet kabul edilir. Hurmanın faydaları ve iftardaki yeri hurmayla iftar açmanın sünnetteki yeri yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.
Hurma bulunmadığında su, zeytin, süt ya da herhangi bir hafif yiyecekle iftar açılabilir. Önemli olan sünnetin ruhunu korumak ve ağır bir yemekle başlamamaktır. Hurma ve su ile hafifçe başlayıp akşam namazını kıldıktan sonra yemeğe devam etmek en uygun sıralamadır.
Sahur ve iftar dengesi
İftar, orucun sonu olduğu gibi sahur da bir başlangıçtır. Sahurda bereket olduğunu bildiren hadis, Buhârî ve Müslim’de yer alır. İftarda ölçülü olmak, sahura kalkmak ve her ikisinde de Allah’ı anmak Ramazan düzeninin bir parçasıdır. Aşırı yemek, hem orucun hikmetiyle hem de sağlıkla bağdaşmaz. Orucun sağlığa katkılarını öğrenmek için orucun sağlığa faydaları yazısı faydalıdır. Nefis terbiyesi açısından ise orucun hikmetleri yazısı fikir verir.
İftar sofrası ve paylaşma
İftar yemeği, sevap kazanma ve paylaşma fırsatıdır. Zeyd b. Hâlid el-Cühenî’den nakledilen hadise göre bir oruçluya iftar ettirenin, o oruçlunun sevabı kadar sevabı vardır; oruçlunun sevabından hiçbir şey eksilmez (Tirmizî, Savm; İbn Mâce, Sıyâm). Bu yüzden komşuya, yoksula ve misafire iftar vermek Ramazan geleneğinin önemli bir parçasıdır. Daha fazla bilgi için oruçlu birine iftar vermenin sevabı yazısına bakılabilir.
İftar sofrasında israftan kaçınmak, yemekten önce ve sonra Allah’a şükretmek ve ihtiyaç sahibini unutmamak iftarın ahlâkî boyutunu oluşturur. Peygamberimiz yemekten sonra “Elhamdülillâhillezî et’amenâ ve sekânâ ve cealenâ müslimîn” diyerek şükrederdi.
İftarda yapılan yaygın hatalar
İftar sırasında bazı yanlış alışkanlıklar görülür. Ezan okunmadan önce yemeye başlamak, vakti kontrol etmeden orucu açmak, iftar sofrasında aşırı yiyip içmek, akşam namazını yemek yüzünden geciktirmek bunların başında gelir. Ayrıca iftar yemeği sırasında dua etmeyi unutmak ya da duayı yalnızca bir kalıp olarak görmek de ibadetin ruhunu zayıflatır. Doğru olan, vakit girdiğinde sakin ve şükür içinde orucu açmak, akşam namazını geciktirmeden kılmak ve sonra yemeğe devam etmektir.
Sıkça Sorulan Sorular
İftar duası nedir?
En bilinen rivayet “Allahümme leke sumtü ve alâ rızkıke eftartü” duasıdır; “Zehebe’z-zama’u…” duası da rivayet edilir.
İftarı acele etmek sünnet midir?
Evet. Vakit girince geciktirmeden orucu açmak sünnettir.
İftar neyle açılmalıdır?
Sünnete göre taze hurma, kuru hurma veya su ile açılır.
İftar duası zorunlu mu?
Hayır. Dua müstehaptır; kalıp zorunluluğu yoktur.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Savm (iftar duası rivayeti); Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm (iftarı acele etmek); Tirmizî, Savm; Ebû Dâvûd, Savm (hurmayla iftar); İbn Mâce, Sıyâm (oruçlunun duası)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Savm (iftar duası rivayeti)
- Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm (iftarı acele etmek)
- Tirmizî, Savm; Ebû Dâvûd, Savm (hurmayla iftar)
- İbn Mâce, Sıyâm (oruçlunun duası)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.