Ramazan Orucunu Kasten Bozmak ve Sonuçları

Ramazan orucunu mazeretsiz ve kasten bozan kişi, bozduğu günü kaza eder. Hanefî mezhebine göre yeme-içme veya cinsel ilişki yoluyla bozmuşsa ayrıca kefaret de gerekir. Kefaret sırasıyla köle azat etmek, altmış gün art arda oruç tutmak veya altmış fakiri doyurmaktır.

Orucu bozan haller ve kaza

Oruç, fecirden akşama kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden kaçınmak üzere tutulur. Bu üç şeyden biri bilerek ve isteyerek yapılırsa oruç bozulur. Bozulan her oruç için kaza gerekir; kaza, bozulan günün yerine başka bir günde oruç tutmaktır. Ardışık olması şart değildir.

Orucu bozan bazı hâller kasıtsız olabilir. Unutarak yiyip içen kişinin orucu bozulmaz; Ebû Hüreyre’den nakledilen hadise göre Peygamberimiz, unutarak yiyip içenin orucunu tamamlamasını, çünkü ona Allah’ın yedirip içirdiğini bildirmiştir (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm). Yanlışlıkla ağıza kaçan su, kendiliğinden gelen kusma gibi durumlar da orucu bozmaz. Ağız çalkalarken boğaza su kaçması konusunda ayrı bir yazı bulunmaktadır.

Kefaretin dayanağı

Kefaret hükmü, Ebû Hüreyre’nin rivayet ettiği meşhur hadise dayanır. Bir adam Peygamberimiz’e gelip “Helak oldum” der; Ramazan’da hanımıyla ilişkiye girmiştir. Peygamberimiz ona köle azat edebilir mi diye sorar, adam gücü olmadığını söyler. Sonra art arda iki ay oruç tutabilir mi diye sorar; adam buna da gücü yetmediğini söyler. Altmış fakiri doyurma imkânı olmayınca da kendisine hurma verilir ve ailesine harcamak üzere ona bırakılır (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm).

Bu rivayetteki sıra, kefaret hükmünün temelini oluşturur: Önce köle azadı, bulunamazsa art arda iki ay oruç, buna da güç yetmezse altmış yoksulu doyurma.

Mezheplerin yaklaşımı

• Hanefî: Kasten yeme, içme veya cinsel ilişkiyle bozmada kaza ve kefaret gerekir. Kefaretin sırası köle azadı, art arda iki ay oruç, altmış fakiri doyurmadır.
• Mâlikî: Yeme, içme ve cinsel ilişkide kefaret gerekir; kefaret türlerinde tercih hakkı tanınır.
• Şâfiî ve Hanbelî: Kefaret yalnızca cinsel ilişkiyle bozmaya özgüdür. Yeme ve içmede ise yalnızca kaza gerekir.

Türkiye’de Diyanet, Hanefî çizgisi içinde kalarak yeme-içmede de kefaret gerektiğini belirtir. Ancak kefaret, Ramazan ayında ve bozulan günün orucuna niyet edilmişse söz konusudur. Nafile veya kaza orucunu bozmakta kefaret yoktur; bu konu nafile orucu bozmak yazısında anlatılmıştır.

Kefaretin uygulanması

Günümüzde köle azat etme imkânı bulunmadığından, uygulamada ikinci sıra olan art arda altmış gün oruç devreye girer. Bu altmış gün arasında Ramazan veya bayram günleri bulunamaz; arada herhangi bir gün bilerek bozulursa, kefaret baştan başlar. Mazeretle (hastalık, hayız gibi) ara verme konusunda mezhepler arasında ayrımlar vardır; Hanefîlerde hayız nedeniyle ara vermek kefareti kesmez, ancak hastalık kesintiye yol açar.

Altmış gün oruç tutmaya gücü yetmeyen kişi, altmış fakiri doyurur. Bu, her birine iki öğün yemek vermek ya da bedelini ödemek şeklinde yapılır. Bazı durumlarda ise kişi tek fakire altmış gün boyunca yemek vererek de kefaretini yerine getirebilir. Kefaretler hakkında genel bilgi için kaza ve kefaret farkı yazısına göz atın.

Tövbe ve ihmalden kaçınma

Orucu kasten bozmak ağır bir günahtır; sadece kaza ve kefaret değil, aynı zamanda tövbe de gerekir. Kefaretle yükümlü kişi bunu ertelememeli, günahını samimiyetle düzeltmelidir. Mazeret olmaksızın oruç tutmayan kimsenin yalnızca kaza yapması da yetmez; kendi yaptığı hatanın farkına varıp pişmanlık duyması önemlidir.

Bu hükümler, kişiyi korkutmak için değil, orucun kutsallığını hatırlatmak içindir. Mazeret varsa ruhsatlar mevcuttur: yolculukta oruç ve hamile ve emzikli kadınlara tanınan kolaylıklar gibi. Kasten bozmak yerine ruhsatı kullanmak her zaman daha doğrudur. Bozulan günün ardından yapılacak kaza için ise kaza orucunun zamanı yazısını okuyabilirsiniz.

Kefaretin gerekmediği bazı haller

Kefaret, ancak belirli şartlar bir arada bulunduğunda gerekir. Oruç, Ramazan’ın edâ edilen gününde, geceden niyetle tutulmuş olmalı, bozma işlemi kasten ve isteyerek yapılmalıdır. Aşağıdaki durumlarda kefaret değil, yalnızca kaza gündeme gelir:

• Yanlışlıkla ya da yanılgıyla yenen şey; örneğin vaktin girdiğini zannederek iftar etmek veya sahurun vaktini yanlış hesaplamak.
• Zorlama ile, yani canına veya malına zarar verme tehdidi altında yapılan bozma.
• Hastalık veya yolculuk gibi ruhsat sebebiyle orucu bozmak.
• Bir mezhep imamının yapılan fiili oruç bozmaz saydığı bir konuda, o görüşe dayanarak orucu bozmak (şüphe sebebiyle kefaretin düşmesi).

Kefaret, aynı Ramazan’da birden fazla gün bozulmuşsa, Hanefîlerde aralarında kefaret ödenmemişse tek kefaret yeterli sayılır; ancak her gün için kaza gerekir. Bu ayrıntılar fıkıh kitaplarında “tedâhül” konusu olarak ele alınır, ihtiyaç hâlinde müftülüğe sorulması uygun olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Ramazan’da kasten oruç bozanın cezası nedir?

Hanefî mezhebinde kaza ile birlikte kefaret gerekir. Kefaret, köle azadı, ardışık altmış gün oruç veya altmış fakiri doyurmaktır.

Unutarak yemek yiyen orucunu bozmuş olur mu?

Hayır. Unutarak yiyip içenin orucu bozulmaz, orucuna devam eder.

Hastalık nedeniyle orucu bozmak kefaret gerektirir mi?

Hayır. Geçerli mazeretle oruç bozulursa yalnızca kaza gerekir.

Kefaret orucu arasında ara verilirse ne olur?

Mazeretsiz ara verilirse kefaret baştan başlar. Mazeret türüne göre mezhepler arasında farklı yorumlar vardır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 15 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm (Ebû Hüreyre rivayeti); Kur'an-ı Kerîm, Mücâdele Suresi (58/3-4), Nisâ Suresi (4/92); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Keffâret" ve "Oruç" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →