Recep ve Şaban Aylarında Oruç Tutmak: Hükmü ve Rivayetler

Recep ve Şaban aylarında oruç tutmak caizdir ve nafile oruç olarak makbuldür. Şaban ayında oruç tutmanın sünnete dayandığı sahih rivayetle sabittir. Recep ayına özel fazilet bildiren hadislerin çoğu ise zayıf kabul edilir; bu yüzden Recep orucu, genel olarak haram aylarda oruç tutmanın faziletine dayandırılır.

Haram aylar ve Recep

Recep, Zilkade, Zilhicce ve Muharrem ile birlikte dört haram aydan biridir. Tevbe Suresi’nin 36. ayetinde Allah katında ayların sayısının on iki olduğu, bunlardan dördünün haram ay olduğu bildirilir. Bu aylarda savaşmak yasaktır ve günah işlemekten kaçınmak daha da önemli kabul edilir. Haram aylarda nafile oruç tutmak, genel olarak müstehap görülür.

Peygamberimiz’in bir sahâbîye “Haram aylarda oruç tut, bırak, haram aylarda oruç tut” buyurduğu rivayet edilir (Ebû Dâvûd, Savm). Bu rivayet, Recep ayında oruç tutmayı da kapsayan genel bir tavsiyedir. Ancak Recep ayının tamamını oruçla geçirmek, cahiliye döneminde Recep’i büyüten adetlere benzeme sakıncası taşıdığından bazı âlimlerce hoş karşılanmamıştır.

Recep orucuna dair rivayetler

Recep ayında oruç tutmanın özel faziletini anlatan birçok hadis halk arasında yayılmıştır; örneğin Recep’in ilk gününde oruç tutanın günahlarının affedileceği veya cennette bir nehir bulunduğu gibi rivayetler. Hadis âlimleri, bu rivayetlerin çoğunun zayıf, bazılarının uydurma olduğunu belirtmiştir. İbn Hacer el-Askalânî, Recep ayının fazileti ve orucu hakkında sahih bir hadis bulunmadığını belirten bir eser yazmıştır (Tebyînü’l-acab).

Bu nedenle Recep orucunu “ayın kendisine özgü sahih bir fazileti var” diyerek değil, “haram aylardan biri olduğu için nafile oruç tutulabilir” gerekçesiyle tutmak daha isabetlidir. Recep’te oruç tutan kişi, bunun farz veya sünnet olduğuna inanmamalı; yalnızca genel nafile oruç faziletini ummalıdır.

Şaban ayı ve sünnet

Şaban ayında oruç tutma konusunda durum farklıdır. Hz. Âişe’den şöyle nakledilir: Peygamberimiz’i Ramazan dışında Şaban’dan fazla oruç tutarken görmedim. Şaban’ın tamamına yakınını oruçla geçirirdi (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm). Bu rivayet, Şaban orucunun sünnet olduğuna dair sağlam bir dayanak sunar.

Üsâme b. Zeyd, Peygamberimiz’e bu ayda neden çok oruç tuttuğunu sorunca şöyle cevap almıştır: “Recep ile Ramazan arasında insanların gaflet ettiği bir aydır. Ameller bu ayda âlemlerin Rabbine arz edilir. Amelimin oruçlu iken arz edilmesini isterim” (Nesâî, Sıyâm). Hadisin senedi hakkında olumlu değerlendirmeler bulunur. Bu rivayet, Şaban’ın Ramazan’a hazırlık ayı olduğunu ve nafile oruç için uygun olduğunu gösterir.

Şaban’ın yarısından sonra oruç

Ebû Hüreyre’den nakledilen bir hadiste “Şaban yarılandığında oruç tutmayın” buyurulur (Ebû Dâvûd, Savm; Tirmizî, Savm). Bu hadis, Şaban’ın ikinci yarısında yeni başlayan oruçları yasaklıyor gibi görünse de âlimler bunu şöyle yorumlamıştır: Ramazan öncesinde bedeni zayıf düşürecek oruç tutmak istenmemiştir. Zaten Şaban’ı baştan oruçla geçiren, alışkanlık olarak oruç tutan ya da Pazartesi-Perşembe oruç tutanlar için bu yasak geçerli değildir.

• Şaban’ın ilk yarısında nafile oruç sünnete uygundur.
• Şaban’ın ikinci yarısında yeni oruç başlamak tavsiye edilmez.
• Alışkanlığı olan veya kaza borcu olan kişi ikinci yarıda da oruç tutabilir.

Ramazan’dan önce oruçla öne geçmek

Ebû Hüreyre’den bir diğer rivayette Peygamberimiz, “Biriniz Ramazan’dan bir veya iki gün önce oruç tutarak Ramazan’ı karşılamasın. Ancak alışkanlık olarak oruç tutan kişi tutabilir” buyurmuştur (Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm). Bu yasağın sebebi, Ramazan’ın başlangıcında tereddüt yaşanmaması ve farz orucun nafile ile karıştırılmamasıdır. Hilalin görülüp görülmediği konusunda belirsizlik varsa, bu günün orucuna şüphe günü denir. Ayın başlangıcını belirleme yöntemleri hilal tartışması yazısında incelenmiştir.

Berat Kandili ve Şaban’ın 15’i

Şaban ayının on beşinci gününe dair oruç tutmanın özel faziletini bildiren rivayetler zayıf kabul edilir. Berat gecesi ve gündüzü ile ilgili halk arasında yaygın uygulamalar, genel dua ve ibadetin faziletine dayandırılır. Bu günlerde oruç tutmak isteyenler Eyyam-ı Biyz niyetiyle tutabilir; çünkü Şaban’ın 13, 14, 15. günleri zaten bu oruç kapsamındadır. Bu konuda Eyyam-ı Biyz orucu yazısına bakılabilir. Yılın diğer faziletli oruç günleri için Muharrem ve Aşure orucu ve Zilhicce ve Arefe orucu yazıları rehberdir.

Üç aylar ve ibadet planı

Recep, Şaban ve Ramazan, halk arasında “üç aylar” diye anılır. Bu anlayış sahih bir hadise değil, ümmetin geleneğine dayanır; Recep’in girişiyle birlikte Müslümanlar kendilerini Ramazan’a hazırlamaya başlar. Böyle bir hazırlık, nafile oruç, Kur’an okuma, sadaka ve tövbe gibi ibadetleri artırmak şeklinde yapılabilir. Nafile ibadetlerde ölçülü olmak, Ramazan’a güçlü girmek için önemlidir. Kaza borcu olanlar için bu aylar, Ramazan’dan önce borcu bitirmenin son fırsatıdır; bu konuda kaza orucunun zamanı yazısı yol göstericidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Recep ayında oruç tutmak sünnet midir?

Recep’e özel sahih bir sünnet yoktur; ancak haram aylarda nafile oruç tutmak müstehaptır.

Şaban ayında oruç tutmak sünnet midir?

Evet. Peygamberimiz Şaban ayında çokça oruç tutmuştur.

Şaban’ın ikinci yarısında oruç tutulur mu?

Yeni başlamak tavsiye edilmez; alışkanlığı olanlar ve kaza borcu olanlar tutabilir.

Ramazan’dan bir gün önce oruç tutmak caiz mi?

Alışkanlık olarak oruç tutan veya kaza orucu olanlar dışında Ramazan’ı oruçla karşılamak hoş görülmez.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Savm; Müslim, Sıyâm (Hz. Âişe'nin Şaban orucu rivayeti); Nesâî, Sıyâm (Üsâme b. Zeyd rivayeti); Kur'an-ı Kerîm, Tevbe Suresi (9/36); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Receb" ve "Şâban" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →