Ramazan Bayramı Arifesinde Yapılacaklar

Ramazan Bayramı arifesinde yapılacak başlıca işler fitre vermek, bayram hazırlıklarını tamamlamak ve ihtiyaç sahiplerini gözetmektir. Bayram sabahı gusül veya abdest alınır, güzel kıyafetler giyilir, bir şeyler yenip bayram namazına gidilir. Ardından akraba ve komşularla bayramlaşılır.

Arife günü: Ramazan’ın son günü

Arife, bayramdan bir önceki gündür ve Ramazan’ın son günü olarak oruç tutulur. Bayram arifesi, Ramazan’ın son günü olduğu için hâlâ farz oruç günüdür. Bu gün hem Ramazan’ı uğurlama hem bayrama hazırlanma günüdür. Peygamberimiz Ramazan’ın son günlerinde ibadeti artırır, bayram arifesini de ibadet ve sadaka ile değerlendirirdi. Son günlerin ibadet programı için Ramazan’ın son on günü ibadet programı yazısına bakılabilir.

Arife akşamı bayram hilalinin görülmesi veya takvime göre ayın tamamlanmasıyla bayram başlar. Bu sebeple Ramazan’ın 29. gecesi hilal aranır; görülmezse Ramazan otuza tamamlanır. Hilal konusunda yöntem farkları için Ramazan ayının fazileti yazısı ve genel bilgiler yararlıdır.

Fitre (sadaka-i fıtır)

Fitre, Ramazan’ın sonunda verilen ve oruçluyu boş söz ve davranışlardan arındıran, yoksulları da bayramda doyuran bir sadakadır. İbn Abbâs’tan nakledilen rivayete göre Peygamberimiz fıtır sadakasını, oruçluyu boş ve çirkin sözlerden temizlemek ve yoksullara yiyecek olması için farz kılmıştır (Ebû Dâvûd, Zekât). Hanefî mezhebinde fitre vaciptir.

• Kimlere gerekir: Temel ihtiyaçlarından fazla nisap miktarı mala sahip olan Müslümanlara. Kişi kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler adına verir.
• Miktarı: Kişi başına yarım sa’ buğday veya bedeli; Diyanet her yıl güncel miktarı duyurur.
• Zamanı: Ramazan boyunca verilebilir; en geç bayram namazından önce verilmesi uygundur. Bayram namazından sonraya bırakmak da geçerlidir ama sevap azalır.
• Kimlere verilir: Zekât verilebilecek kişilere, yani ihtiyaç sahiplerine verilir.

Fitreyi bayram namazından önce vermek, yoksulların da bayram sevincine ortak olmasını sağlar. Bu nedenle arife günü fitre hazırlığını bitirmek önemlidir.

Bayram sabahı sünnetleri

Bayram sabahına özel birçok sünnet ve edep vardır:

• Sabah namazından sonra gusül veya abdest almak, temizlenmek ve diş fırçalamak,
• En güzel elbiselerini giymek, güzel koku sürünmek,
• Ramazan Bayramı’nda namaza gitmeden önce bir şeyler yemek. Enes b. Mâlik’ten nakledildiğine göre Peygamberimiz bayram sabahı tek sayıda hurma yemeden namaza çıkmazdı (Buhârî, Îdeyn),
• Bayram namazına yürüyerek gitmek ve gidiş-dönüşte farklı yollar izlemek (Buhârî, Îdeyn),
• Yol boyunca ve camide tekbir getirmek,
• Bayram namazından sonra hutbeyi dinlemek.

Bayram namazı, Hanefî mezhebine göre vaciptir. İki rekât olup, açılış tekbirinden sonra fazladan üçer tekbir alınır. Namazın ardından hutbe okunur ve dinlenir. Bu uygulamalar ibadetin sevinç boyutunu da yansıtır. Hanefî fıkhında Ramazan Bayramı tekbirlerinin kısık sesle, Kurban Bayramı tekbirlerinin yüksek sesle getirildiği belirtilir; ancak uygulamada bölgelere göre farklılıklar olabilir.

Bayram günü oruç tutulmaz

Ramazan Bayramı’nın birinci günü oruç tutmak haramdır. Bu gün yeme, içme ve sevinç günüdür. Bu konudaki hadisler ve hükümler bayram günü oruç tutmak yazısında anlatılmıştır. Şevval ayında altı gün oruç tutmak isteyenler, bayramın ikinci gününden itibaren başlayabilir. Bu uygulama için Şevval orucu yazısı bilgi sunar.

Orucun türleri ve hangi günlerin oruca uygun olduğu konusunda genel bilgi için orucun çeşitleri yazısına bakılabilir.

Bayramlaşma ve sosyal sorumluluk

Bayram, kardeşlik ve barışma günüdür. Küskünleri barıştırmak, akraba ve komşuları ziyaret etmek, büyüklerin ellerini öpmek, çocukları sevindirmek bayramın ruhuna uygundur. Bayramlaşırken “Bayramınız mübarek olsun” gibi güzel sözler söylenir. Sahâbîlerin bayramda birbirlerine “Allah bizden ve sizden kabul etsin” diye dua ettikleri nakledilir.

Hasta, yalnız ve yaşlı kimseleri ziyaret etmek, mezarlıkları ziyaret ederek ölenler için dua etmek de bayram günlerinin güzel geleneklerindendir. Ramazan boyunca gelişen yardımlaşma ruhunu bayramda sürdürmek, cömertliğin devamı anlamına gelir. Bayram sevincini israfa dönüştürmemek de önemlidir; Allah israf edenleri sevmez (A’râf 7/31).

Arifede sık yapılan hatalar

Bayram hazırlığı sırasında bazı hatalar yapılır: Fitreyi bayram namazından sonraya bırakmak, bayram namazını uykuyla kaçırmak, bayramı yalnızca tatil olarak görmek, israfa kaçmak ve ihtiyaç sahiplerini unutmak bunların başında gelir. Doğrusu, bayramı şükür ve paylaşma günü olarak yaşamaktır. Ramazan boyunca kazanılan ibadet alışkanlıklarını bayramdan sonra da sürdürmek gerekir. Oruçla ilgili yaygın yanlış bilgiler için oruç ile ilgili yanlış bilinen doğrular yazısı da faydalıdır.

Bayram namazının kılınışı ve hutbe

Hanefî mezhebine göre bayram namazı, cemaatle kılınan iki rekâtlık vacip bir ibadettir. Ezan ve kamet okunmaz. Niyetten sonra iftitah tekbiri alınır, sübhaneke okunur, ardından üç ilave tekbir getirilir; Fâtiha ve bir sure okunarak rekât tamamlanır. İkinci rekâtta Fâtiha ve sure okunduktan sonra üç tekbir alınıp dördüncü tekbirle rükûya gidilir. Namazdan sonra hutbe okunur; bayram hutbesinin dinlenmesi vaciptir. Cemaate yetişemeyen kişi bayram namazını tek başına kılamaz.

Namaz vakti, güneşin doğuşundan yaklaşık kırk beş dakika sonra başlar ve zevale kadar sürer. Ramazan Bayramı’nda namazı biraz geciktirmek, Kurban Bayramı’nda ise erken kılmak sünnettir; böylece fitrenin dağıtımına ve kurban kesimine vakit kalır. Bayram namazına çocukların ve kadınların da katılması, bayram sevincinin toplumsal boyutunu güçlendirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Fitre ne zaman verilir?

Ramazan boyunca verilebilir; en geç bayram namazından önce verilmesi uygundur.

Arife günü oruç tutulur mu?

Evet. Ramazan’ın son günü olduğu için farz oruç tutulur.

Bayram namazı kaç rekâttır?

İki rekâttır; fazladan altı tekbir alınır. Hanefî mezhebine göre vaciptir.

Bayram sabahı bir şey yemek sünnet midir?

Ramazan Bayramı’nda namaza gitmeden önce bir şey, özellikle hurma yemek sünnettir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 6 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Zekât; Müslim, Zekât (fıtır sadakası); Buhârî, Îdeyn (bayram sabahı hurma yemek, yol değiştirmek); Kur'an-ı Kerîm, Bakara Suresi (2/185); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bayram" ve "Sadaka-i Fıtır" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →