Necasete Basan Ayakkabıyla Namaz Kılmak

Ayakkabıya bulaşan necaset kuru ise Hanefî mezhebinde yere sürtülerek giderilir ve ayakkabıyla namaz kılınabilir; yaş ise yıkanır. Şâfiîlerde ise ayakkabıdaki necaset yıkanmadan namaz kılmak caiz değildir. Günümüzde camilerde ayakkabı çıkarıldığı için asıl mesele, ayakkabıdan seccade veya halıya geçen necasettir. Hz. Peygamber’in nalınındaki pisliği temizleyip namaza devam ettiği rivayeti bu konudaki temel delildir.

Ebû Saîd Hadisi

Konunun temel dayanağı, Ebû Saîd el-Hudrî’den nakledilen rivayettir: Hz. Peygamber ashabıyla namaz kılarken nalınlarını çıkarıp soluna koydu. Cemaat de nalınlarını çıkardı. Namazdan sonra “Niçin nalınlarınızı çıkardınız?” diye sorunca, “Seni çıkarırken gördük, biz de çıkardık” dediler. Hz. Peygamber “Cebrail bana gelip nalınlarımda pislik olduğunu haber verdi” buyurdu ve devam etti: “Biriniz mescide geldiğinde nalınlarına baksın; üzerlerinde pislik görürse sildikten sonra onlarla namaz kılsın” (Ebû Dâvûd, Salât). Bu rivayet, ayakkabıyla namaz kılmanın caiz olduğunu ve ayakkabıdaki necasetin ortadan kaldırılması gerektiğini gösterir. Rivayetin senedi hakkında bazı değerlendirmeler olsa da fakihlerin önemli bir kısmı delil olarak kullanmıştır.

Yere Sürtme Rivayeti

Ebû Hureyre’den nakledilen başka bir hadiste “Biriniz ayakkabısıyla pisliğe basarsa, toprak onun için temizleyicidir” buyrulur (Ebû Dâvûd, Taharet). Ümmü Seleme’den gelen rivayette ise etek uzun olan kadınların etekleri, pis bir yerden geçtikten sonra temiz bir yerden geçince temizlenmiş sayılır (Ebû Dâvûd, Tirmizî). Bu rivayetlerin senetleri hakkında hadis âlimleri arasında değerlendirme farkı vardır. Hanefî ve Mâlikîler, bu rivayetleri kuru ve cirimli necasetin yere sürtülmekle giderileceği görüşüne delil olarak gösterir. Bu hüküm, zorluk ve umumi belva ilkesine dayanır. Yerde sürtme sırasında necasetin izinin kalmaması, kuru olması ve ayakkabıda cirim bırakmaması aranır.

Hanefî Mezhebi

Hanefî kaynaklarında ayakkabı (mest, nalın) ile ilgili hüküm şöyledir: Ayakkabıya bulaşan necaset kuru ise (gaita, kan, meni gibi) yere veya zemine sürtülerek, kazınarak veya silinerek giderilir ve ayakkabıyla namaz kılınabilir. Bu uygulama özellikle yolda, tarlada ve kırsalda yürüyenler için kolaylık sağlar. Yaş necaset (idrar, çamurlu necis su gibi) ise sürtmekle temizlenmez; kurumasından sonra kazınır veya yıkanır. Ayakkabının tabanı ve yan kısımları da bu hükme tabidir. Ebû Yûsuf’a göre kuru necaset yere sürtülünce ayakkabı temizlenir; Muhammed’e göre ise yıkamak şarttır. Fetva Ebû Yûsuf’un görüşüne göre verilir. Genel necaset hükümleri için necaset çeşitleri yazısı okunabilir.

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî Mezhepleri

Şâfiîler, ayakkabıdaki necasetin yıkanmadan giderilemeyeceğini söyler; sürtme yöntemi yeterli sayılmaz. Bu mezhepte necaset, ancak su ile giderilir. Mâlikîler ise ayakkabı ve eteğin necasetten temizlenmesinde kolaylık gösterir; yere sürtme ve kuru yerde yürüme ile temizlik sağlanabileceğini söyler. Hanbelîlerde de benzer şekilde ayakkabı üzerindeki necasetin yıkanması esastır; ancak zorluk durumunda kolaylık gözetilir. Mezhepler arasındaki bu farklar, hadislerin sıhhat değerlendirmesi ve necaset giderme usulüne ilişkin yaklaşımlardan doğar. Mezhep farklarının genel bir özeti için mezheplere göre necaset ve temizlik farklılıkları yazısı okunabilir.

Günümüzde Ayakkabıyla Namaz

Hz. Peygamber’in zamanında mescid toprak ve çakıl zeminliydi ve ayakkabıyla namaz kılmak yaygındı. Bugün camilerde halı bulunduğu için, ayakkabıyla namaz kılmak mümkün değildir ve uygun da değildir. Evde veya iş yerinde namaz kılarken ayakkabı çıkarılır; temiz bir seccade veya örtü üzerinde namaz kılınır. Dışarıda, çölde, yolculukta veya zorunlu hallerde ayakkabıyla namaz kılmak gerekirse, ayakkabı tabanının ve yan kısmının temiz olduğundan emin olunmalıdır. Namaz yerinin temiz olması da şarttır. Namazda ayakkabı çıkarıp ayakların temiz bir yere basması, seccade veya halının necasetten korunması açısından önemlidir.

Ayakkabıdan Seccadeye Geçen Necaset

Günümüzün asıl meselesi, ayakkabının yerleri veya halıyı kirletmesidir. Dışarıdan gelen ayakkabıyla eve veya camiye girmek, tabandaki necaset ve kirin yayılmasına yol açabilir. Bu nedenle İslam geleneğinde evlere ve camilere ayakkabıyla girilmemesi âdet olmuştur. Ayakkabı kapıda çıkarılır; ayakkabılıkta saklanır. Eğer ayakkabı necaset taşıyorsa temizlenmeden eve girmemek hijyen ve dinî açıdan uygundur. Halı ve yerlerin temizliği için halı, yatak ve koltukta necaset temizliği yazısı okunabilir. Hanefî mezhebinde zeminin kuruyunca temiz olacağı görüşü bazı durumlarda uygulamayı kolaylaştırır.

Kuru ve Yaş Necaset Ayrımı

Pratik hayatta ayakkabıya bulaşan şeyin kuru mu yaş mı olduğunu anlamak önemlidir. Yaş necaset (bataklık, idrar karışmış çamur) sürtmekle sadece yayılır; bu nedenle kurutup kazımak veya yıkamak gerekir. Kuru ve katı necaset (kurumuş gübre, kuru çamur içindeki katı maddeler) ise yere sürtülünce ayakkabıdan ayrılır. Ancak şüpheli lekeler için kişi, “şüphe halinde temizlik esastır” ilkesine dayanarak temiz kabul edebilir. Vesveseli kişiler için abdestte vesvese yazısı okunabilir. Elbise temizliği için elbiseye necaset bulaşırsa yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Necasete basan ayakkabıyla namaz kılınır mı?

Hanefîlere göre ayakkabıdaki necaset kuru ise yere sürtülerek giderilir ve namaz kılınır. Yaş ise yıkanır. Hz. Peygamber’in nalınındaki pisliği sildikten sonra namaz kıldığı rivayet edilir.

Ayakkabıyla namaz kılmak caiz mi?

Ayakkabı temizse caizdir. Hz. Peygamber’in nalınlarıyla namaz kıldığı nakledilir. Ancak günümüzde camilerde halı bulunduğundan ayakkabı çıkarılır.

Yaş necaset ayakkabıya bulaşırsa ne yapılır?

Yaş necaset ayakkabıya yapışırsa kurumasını bekleyip kazımak veya yıkamak gerekir. Sadece yere sürtmek yaş necaset için yeterli değildir.

Şâfiî mezhebinde ayakkabı hükmü nasıldır?

Şâfiîlerde ayakkabıdaki necaset yıkanmadan namaz kılmak caiz değildir; yerde sürtme yöntemi yeterli sayılmaz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 28 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Salât (Ebû Saîd el-Hudrî ve Ebû Hureyre rivayetleri); Ebû Dâvûd, Taharet (ayakkabıyla yere sürtme rivayeti); İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr; Nevevî, el-Mecmû'; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Necâset" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →