Banyoda Abdest Almak ve Tuvalette Besmele
Banyoda abdest almak ve tuvalette besmele: tuvalette Allah'ın adını anmak mekruh mudur, banyoda abdest ve zikir, tuvalete girerken okunan dua ve fıkhî ölçüler.
- Tuvalet Adabının Dayanağı
- Tuvalette Besmele ve Zikir
- Banyoda Abdest Almak
Tuvalette ve avret yerinin açık olduğu yerlerde Allah’ın adını dille anmak mekruhtur; besmele ve zikir tuvaletin dışında, girmeden önce veya çıktıktan sonra yapılır. Banyoda abdest almak caizdir; ancak klozet varsa besmele ve dualar kalpten yapılır, şehadet duası dışarıda okunur. Girişte ve çıkışta okunan dualar ise sünnettir ve tuvalet adabının bir parçasıdır.
Tuvalet Adabının Dayanağı
Enes b. Mâlik’ten nakledilen hadiste Hz. Peygamber tuvalete girerken “Allâhümme innî eûzü bike mine’l-hubsi ve’l-habâis” (Allah’ım! Erkek ve dişi şeytanlardan sana sığınırım) derdi (Buhârî, Vudû’; Müslim, Hayz). Hz. Âişe’nin rivayetinde ise tuvaletten çıkarken “Gufrâneke” (Bağışlamanı dilerim) dediği nakledilir (Ebû Dâvûd, Tirmizî). Bu rivayetler, tuvalet adabının dua ile başlayıp dua ile bittiğini gösterir. Tuvaletin içinde zikir yasağı ise, Hz. Peygamber’in tuvalet ihtiyacını giderirken selamı almadığı ve sonra “Abdestsiz olduğum için Allah’ın adını anmak istemedim” şeklinde özür dilediği rivayetine dayanır (Ebû Dâvûd, Taharet; Nesâî). Bu rivayetlerden fakihler, hades ve necaset halinde Allah’ın adını anmanın uygun görülmediği sonucuna varmıştır.
Tuvalette Besmele ve Zikir
Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri, tuvalet ihtiyacının giderildiği sırada dille Allah’ın adını anmanın mekruh olduğunda hemfikirdir. Kalpten düşünmek ve zikretmek ise yasak değildir. Kur’an okumak da aynı şekilde mekruhtur. Bu hükmün gerekçesi, Allah’ın adına ve Kur’an’a saygıdır; pislik ve avret açık olan mekânlarda bu saygıya aykırı davranılmaması istenir. Dolayısıyla besmele, tuvaleti kullanmadan önce kapıda veya girmeden önce çekilir. Abdest için gerekli olan besmele de banyoya veya tuvalete girmeden önce yapılabilir. İçeride kalbin bir köşesinde Allah’ı anmak ise, niyet ve düşünce olarak serbesttir. Abdestin sünnet ve edepleri için abdestin sünnetleri ve adabı yazısı okunabilir.
Banyoda Abdest Almak
Evlerdeki banyolar çoğu zaman tuvalet ve lavaboyla birlikte tek bir mekân oluşturur. Bu durumda abdest almak caizdir; ancak dikkat edilecek bazı noktalar vardır. Banyoda avret yerinin açık olmaması, abdest alan kişinin giyinik olması durumunda, abdest sırasında besmele ve dualar mekruh sayılmaz; bu hususta mekânın tuvalet olup olmadığına bakılır. Klozetin bulunduğu bölümde ise besmele ve zikir kalpten yapılır, dille söylenmez. Abdestin sonundaki şehadet duası için de banyodan çıkmak ve ardından okumak tavsiye edilir. Banyoda abdest aldıktan sonra, kişi abdest dualarını dışarıda okuyabilir. Günlük hayatta banyo ve tuvaletin ayrı olduğu evlerde bu sorun yoktur. Abdest duaları için abdest alırken konuşmak ve abdest duaları yazısı okunabilir.
Tuvalete Girmeden Önce ve Çıktıktan Sonra
Tuvalet adabı şu sırayı takip eder: Tuvalete girmeden önce “Bismillâh” (Hz. Ali’den nakledilen ve zayıf kabul edilen rivayette tuvalete girerken besmele çekmek, şeytanların gözünden örtünmek olarak anlatılır; Tirmizî, Cum’a) ve koruma duası okunur, sol ayakla girilir. Tuvaletten çıkarken sağ ayakla çıkılır, “Gufrâneke” ve “Elhamdülillâhillezî ezhebe annî’l-ezâ ve âfânî” gibi dualar okunur; son dua rivayetinin senedi hakkında farklı değerlendirmeler vardır. Bu uygulamalar sünnet ve edeptir. Tuvalette kıbleye karşı oturmama gibi edepler için tuvalette kıbleye dönmek yazısı okunabilir.
Üzerinde Dua veya Yazı Taşımak
Tuvalete Kur’an ayeti, Allah’ın adı veya dua yazılı bir şey ile girmek konusunda fakihler farklı değerlendirmeler yapmıştır. Üzerinde Allah’ın adı yazılı bir yüzük veya madalyon, kapalı bir cep içinde taşınıyorsa sorun yoktur; açık ve görünür biçimde taşınıyorsa dışarıda bırakmak edeptir. Telefon ve elektronik cihazlardaki Kur’an uygulamalarının tuvalete götürülmesi ayrıca tartışılmıştır; ekranın kapalı olması ve zikir yapılmaması durumunda mahzur görülmediği gibi, ihtiyat için dışarıda bırakmak tavsiye edilir. Tuvalette telefonla Kur’an okumak ise mekruhtur. Bu konular Müslümanın günlük yaşamında sık karşılaşılan incelikleri yansıtır.
Kolaylık ve Vesvese
Bazı kişiler banyoda abdest alırken kalpten bile zikretmekten korkarak vesveseye düşer. Oysa fıkıhta mekruh olan, avret açıkken ve pislik varken dille Allah’ı anmaktır; kalpten düşünmek, niyet etmek ve içten dua etmek her yerde mümkündür. Hz. Âişe’nin “Hz. Peygamber her halinde Allah’ı zikrederdi” ifadesi (Müslim, Hayz) genel anlamda zikrin sürekliliğini anlatır; fakihler bunu tuvalet gibi özel yerler dışında olarak yorumlar. Kişi kendini aşırı sıkıntıya sokmadan, edeplerin ruhunu koruyarak hareket etmelidir. Vesvese için abdestte vesvese yazısı okunabilir.
Abdest Alınan Yerin Temizliği
Abdest alınan yerin temiz olması ve abdest suyunun necasetle karışmaması gerekir. Banyoda zemin ıslak ve kaygan olabileceğinden, düşme riskine dikkat edilmelidir. Tuvalete yakın yerlerde abdest alırken, sıçrayan suyun elbiseye ve bedene bulaşmaması için dikkatli olmak gerekir. Su ve temizlik konuları için su çeşitleri yazısı okunabilir. Necasetin elbiseye bulaşması için elbiseye necaset bulaşırsa yazısı kaynaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tuvaletin içinde besmele çekilir mi?
Tuvalet ve banyoda avret yerinin açık olduğu durumda Allah’ın adını dil ile anmak mekruhtur. Kalben düşünmek yeterlidir. Besmele tuvaletin dışında, girmeden önce çekilir.
Tuvalete girerken hangi dua okunur?
“Allâhümme innî eûzü bike mine’l-hubsi ve’l-habâis” duası tuvalete girmeden önce, kapıda okunur. Çıkarken “Gufrâneke” denir.
Banyoda abdest alınabilir mi?
Evet. Banyo temiz ve klozetsizse veya klozet ayrı bir bölmedeyse abdest alınabilir. Besmele ve zikir kalpten yapılır; şehadet duası banyodan çıkınca okunur.
Tuvalette Kur’an veya zikir okunur mu?
Okunmaz. Kur’an ve zikir, tuvalet gibi pislik bulunan yerlerde mekruhtur. Zorunlu hallerde kalpten zikretmek mümkündür.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Vudû' (tuvalete girerken dua); Müslim, Hayz; Ebû Dâvûd, Taharet; Tirmizî, Taharet; İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr; Nevevî, el-Ezkâr; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Def-i Hâcet" maddesi
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Vudû' (tuvalete girerken dua)
- Müslim, Hayz
- Ebû Dâvûd, Taharet; Tirmizî, Taharet
- İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr
- Nevevî, el-Ezkâr
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Def-i Hâcet" maddesi
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.