Gusül Abdesti Alırken Ağız ve Burna Su Vermek

Gusülde ağıza ve burna su vermek Hanefî mezhebinde farz, Hanbelîlerde vacip, Şâfiî ve Mâlikîlerde sünnettir. Hanefî mezhebine mensup birinin bunları atlaması guslü geçersiz kılar. Oruçluyken ise suyun boğaza kaçmamasına dikkat edilerek yapılır, mübalağadan kaçınılır ve duşta da bilinçli olarak ağza burna su verilir.

Mâide 6 ve İhtilafın Kaynağı

Mâide Suresi’nin 6. ayetinde “Eğer cünüp iseniz iyice temizlenin” buyrulur. “Tetahhere” fiili, bütün bedenin temizlenmesini ifade eder. Hanefîler, ağız ve burnu, cünüplük halinde “zahir” (dışarı) kabul edilen yerlerden sayar ve bu nedenle suyla yıkamanın şart olduğunu söyler. Abdestte ise yüz yıkama emri, yüzün görünen kısmıyla sınırlıdır; ağız ve burun içi bu kapsama girmez. Şâfiî ve Mâlikîler ise ağız ve burnu, gusülde de abdestte olduğu gibi “bâtın” saymış ve içinin yıkanmasını sünnet kabul etmiştir. Hanbelîler ağız ve burnu yüzün bir parçası sayar ve hem abdest hem gusülde vacip görür. Bu ayrım, “yüz” kavramının sınırı ve “temizlenmenin” kapsamı hakkındaki yorum farkından doğar. Gusülün farzları için guslün farzları yazısı okunabilir.

Hadislerdeki Uygulama

Hz. Meymûne’nin tarif ettiği gusülde Hz. Peygamber’in önce ellerini yıkadığı, cinsel organını temizlediği, abdest aldığı, sonra başına üç avuç su döktüğü ve bütün bedenini yıkadığı anlatılır (Buhârî, Gusül; Müslim, Hayz). Bu rivayetlerin bazı tariklerinde “mazmaza ve istinşak” da zikredilir. Aynı şekilde Hz. Âişe’nin rivayetinde Hz. Peygamber gusle başlarken abdest alırdı. Abdest ağıza ve buruna su vermeyi içerdiğinden, bu uygulama gusülde de yapılmış olur. Ebû Hureyre’den nakledilen “Her saç telinin altında cünüplük vardır; saçı yıkayın ve deriyi temizleyin” hadisi (Ebû Dâvûd, Tirmizî; zayıf kabul edilir) de gusülün her yeri kapsadığını gösterir. Bu rivayetler Hanefîlerin görüşünü destekleyen deliller arasında sayılır.

Nasıl Yapılır?

Ağıza su vermek (mazmaza), sağ elle su alıp ağzın her tarafına ulaştırmak ve çalkalamak, ardından atmaktır. Dişlerin aralarına ve dilin altına suyun ulaşmasına dikkat edilir. Buruna su vermek (istinşak) ise, avuca alınan suyu burna çekip burun deliklerinin yumuşak kısmına ulaştırmak ve sol elle sümkürüp temizlemektir. Her iki işlem de üç kez tekrar edilir. Diş fırçalamak ve misvak kullanmak bu işlemden önce yapılabilir; ancak fırçalama mazmazanın yerini tutmaz. Ağızda ve burunda su ulaşmasını engelleyen şey (örneğin dolgu, protez, sakız) varsa çıkarılabiliyorsa çıkarılır; çıkarılamayan sabit dolgular için dolgu, kaplama ve implant diş gusle engel midir yazısı okunabilir.

Oruçluyken Mazmaza ve İstinşak

Oruçluyken gusül gerektiğinde ağza ve buruna su verilir; ancak boğaza kaçmaması için dikkat edilmelidir. Lakît b. Sabira’dan nakledilen hadiste Hz. Peygamber “Abdesti güzel al, parmakların arasını hilallendir ve oruçlu olmadıkça istinşakta mübalağa et” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Tirmizî; Tirmizî hasen-sahih demiştir). Bu rivayet, oruçluyken aşırıya kaçmamayı öğretir. Hanefî fıkhına göre oruçlu olduğunu hatırlayan kişinin suyu kasten yutması orucu bozar; unutarak veya istemeden kaçan su ise orucu bozmaz. Burna su çekerken suyun boğaza inmemesi için hafif çekilir. Gusül gerektiren kişi, Ramazan‘da orucunu bozmadan gusül alıp sahur sonrası dahi oruca devam edebilir.

Duşta Uygulama

Duş altında gusül yapanlar için en sık yapılan hata, ağza ve burna bilinçli olarak su vermeyi unutmaktır. Duş suyunun yüze gelmesi ve ağıza kaçması çalkalama sayılmaz; kişi avucuna su alarak ağzını çalkalamalı ve buruna çekmelidir. Hanefî mezhebine mensup kişi için bu şarttır; diğer mezheplerde sünnet olmakla birlikte, ihtiyat açısından tavsiye edilir. Duşta gusül adımları için duşta gusül abdesti nasıl alınır yazısı okunabilir.

Diğer Mezheplerin Gerekçesi

Şâfiî ve Mâlikîlerin sünnet görüşü, Hz. Peygamber’in gusül tariflerinde ağız ve burun yıkamayı hep abdestin içinde yapmasına ve ayette bunların açıkça emredilmemesine dayanır. Onlara göre farz olan, bedenin dışında görünen kısımların yıkanmasıdır. Hanbelîler ise ağız ve burnu yüzün bir parçası saydığı ve ilgili emir ifadeli rivayetleri vücûba delil gösterdiği için hükmü vacip kabul eder. Bu görüş farklılığı, mezhep taklidi ve ihtiyat açısından önemli bir örnek oluşturur: Hangi mezhebe mensup olursa olsun ağıza ve burna su vermek, bütün mezheplerin kabul ettiği asgari ortak noktayı karşıladığı için en güvenli yoldur. Mezheplerin usul farkları için usul farkları yazısı okunabilir.

Kadınlar, Hastalar ve Özel Durumlar

Dişleri veya ağız yapısı sebebiyle zorlanan, burun ameliyatı geçirmiş veya hasta kişiler için kolaylık hükümleri vardır. Ağız veya burun yaralıysa, yaranın zarar görmeyeceği ölçüde su verilir; zarar verecekse bu kısım atlanır veya teyemmüm yapılır. Yaralı organ hükümleri için yarası olan kişi nasıl abdest alır yazısı okunabilir. Kadınlar hayız ve nifas gusülünde de aynı usulü uygular. Ağıza burna su verme unutulduğu sonradan fark edilirse, Hanefî mezhebinde gusül tekrarlanır veya eksik kalan kısım tamamlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Gusülde ağıza ve burna su vermek farz mı?

Hanefîlere göre farzdır. Hanbelîlerde vaciptir. Şâfiî ve Mâlikîlere göre sünnettir. Hanefî mezhebine mensup kişinin atlaması guslü geçersiz kılar.

Mazmaza ve istinşak nasıl yapılır?

Sağ elle ağıza su alınıp çalkalanır ve atılır (mazmaza); sonra burna su çekilip sol elle sümkürülür (istinşak). İşlem üç kez tekrarlanır.

Oruçluyken gusülde ağıza su verilir mi?

Verilir; ancak mübalağa edilmez ve su boğaza kaçmayacak şekilde dikkat edilir. Unutarak veya istemeden kaçan su orucu bozmaz; hatırlayarak yutulursa bozar.

Duşta ağıza burna su nasıl verilir?

Avuca su alıp ağza çalkalamak ve buruna çekmek gerekir. Duş suyunun yüze akması tek başına yeterli sayılmaz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 2 Haziran 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Mâide Suresi (5/6); Buhârî ve Müslim, Gusül (Meymûne rivayeti); Ebû Dâvûd ve Tirmizî, Taharet (Lakît b. Sabira rivayeti); İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mazmaza" ve "İstinşâk" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →