Salâ Nedir? Ne Zaman ve Nasıl Okunur?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Salâ kelimesinin anlamı
Salavatın dinî dayanağı
Salâ türleri ve okunma zamanları

Salâ, müezzinlerin minareden Peygamber Efendimiz’e salât ve selam getirerek okuduğu, cuma, bayram, cenaze gibi özel zamanlarda Müslümanları haberdar eden dinî çağrıdır. Salâ, Osmanlı’dan günümüze uzanan bir gelenektir ve Peygamber sevgisini ifade eder.

Salâ kelimesinin anlamı

Salâ, Arapça “salât” kelimesinden gelir; dua, rahmet dilemek ve Peygamber’e salavat getirmek anlamlarına sahiptir. Terim olarak, müezzinlerin ezan dışında minareden okuduğu salavat ve dua çağrılarını ifade eder. Salâ metinleri genellikle “Es-salâtü ve’s-selâmü aleyke yâ Resûlallah” gibi Peygamber’e salât ve selam içeren ifadelerden oluşur. Bölgeye ve döneme göre uzun ve süslü metinler de okunmuştur. Okunuşu makamla olur ve müezzinin ses kabiliyetine göre farklılaşır.

Salavatın dinî dayanağı

Kur’an-ı Kerim’de “Şüphesiz Allah ve melekleri Peygamber’e salât ederler. Ey iman edenler! Siz de ona salât edin ve tam bir teslimiyetle selam verin” buyrulur (Ahzâb Suresi, 33/56). Hadis-i şerifte de “Kim bana bir kez salât getirirse, Allah ona on kez salât eder” denilmiştir (Müslim, Salât). Ayrıca müezzinin ezanını işiten kimsenin ona benzer söylemesi, ardından Peygamber’e salavat getirmesi ve vesile duasını okuması tavsiye edilir (Müslim, Salât). Bu rivayetler, salavatın İslam’da mükâfatı büyük bir ibadet olduğunu gösterir. Salâ geleneği bu sevgi ve vefa duygusunun toplumsal ifadesi olarak gelişmiştir.

Salâ türleri ve okunma zamanları

Osmanlı geleneğinde salâ farklı zamanlarda ve farklı içeriklerle okunmuştur:

Cuma salâsı: Cuma namazından önce, cemaati haberdar etmek ve vakti duyurmak için okunur.
Bayram salâsı: Ramazan ve Kurban bayramı sabahlarında bayramın müjdesini duyurur.
Cenaze (ölüm) salâsı: Bir kişinin vefatı hâlinde cami minarelerinden okunur ve cemaati cenaze namazına çağırır.
Teravih ve kandil salâları: Ramazan ve mübarek gecelerde okunan salavat ve dualar.
Sabah öncesi salâ: Bazı bölgelerde sabah ezanından önce okunan salavatlar (temcid ile bağlantılı).

Bu uygulamalar bölgelere göre farklılık gösterir ve bazı yerlerde zamanla terk edilmiştir.

Salânın icrası

Salâ, müezzin tarafından genellikle minarede, ancak günümüzde ses sistemi aracılığıyla okunur. Müezzin; makam bilgisi, ses düzeni ve metin hâkimiyeti gerektiren bu görevi, hafız ve musiki eğitimiyle yürütür. Salâ metninin içeriği belirli bir kalıba bağlı olmayıp salavat, dua ve Peygamber’i övme unsurlarını içerir. Müezzin, okuma sırasında hem edebi hem mûsikî bir ifade kullanır. Salâda gösterişten kaçınmak ve vakara riayet etmek, edebin gereği sayılır.

Günümüzdeki durum

Bugün Türkiye’de ölüm salâsı ve cuma salâsı bazı bölgelerde canlı olarak sürdürülür; bayram ve kandil salâları ise camilerin tercihine ve yerel müftülüğün düzenlemesine bağlı olarak okunur. Bazı yerleşim yerlerinde, gürültü ve toplumsal hassasiyet gerekçesiyle sınırlandırmalar yapılmıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı da salâ okunuşunun usul ve edebe uygun, kısa ve anlaşılır olmasını öğütler. Şehir yaşamında ses düzeni konusunda komşuluk hukuku gözetilmelidir.

Salâ ve bid’at tartışması

Bazı kişiler ezan dışında okunan salâları “bid’at” olarak görür. Ehl-i Sünnet âlimlerinin çoğuna göre, salavat getirmek meşru ve makbul bir ibadettir; zamanın ve şeklin belirlenmesi ise örfe bırakılabilir. Çünkü kökeninde ibadet olan bir işin duyurulması sırasında okunması, dinin ruhuna aykırı değildir. Ancak bunun farz veya sünnet gibi bağlayıcı kabul edilmemesi gerekir. Konuyla ilgili görüş ayrılıkları dinî tartışmaların bir parçası olup, saygı çerçevesinde yürütülmelidir.

İlgili konular

Dinî musikinin geneli için Türk din musikisi nedir?, ezanla ilgili ezan makamları, diğer cami okumaları için temcid, tesbih ve münâcât, ilahi nedir? ve kaside nedir? yazıları incelenebilir.

Salâ metinleri ve sanat yönü

Osmanlı müezzinleri, salâ okurken bestekârların eserlerinden de yararlanmıştır. Bazı salâlar belirli makam ve usullerle bestelenmiş, müezzinler arasında usta-çırak yoluyla aktarılmıştır. Cuma salâsında Hicaz, ölüm salâsında ise hüzünlü makamların tercih edilmesi görülür. Metinlerde Esmâ-i Hüsnâ, Peygamber’in nitelikleri ve sahabeye saygı ifadeleri yer alabilir. Salâ, bu yönüyle hem ibadet hem edebiyat hem de musiki sanatını bir araya getiren bir uygulamadır.

Salâ okuyan müezzin, hem vakarını hem de ses ölçüsünü korumalıdır. Uzun ve aşırı süslü okuyuşlar cemaati rahatsız edebilir. Bu yüzden müezzinlerin yerel şartlara ve cemaatin hassasiyetine uyum sağlaması beklenir. Ölüm salâsı gibi uygulamalar toplumsal dayanışmayı da güçlendirir; komşuların cenazeden haberdar olmasını ve ölen kişi için dua edilmesini sağlar.

Netice itibarıyla salâ, Peygamber sevgisini toplumsal hafızada yaşatan, edep ve ölçüyle sürdürüldüğünde değerli bir kültürel ve dinî miras olarak görülür. Yeni nesillerin bu geleneği tanıması için müftülükler ve camiler açıklayıcı programlar düzenleyebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Salâ nedir?

Müezzinin minareden Peygamber’e salavat getirerek okuduğu, özel günlerde cemaati haberdar eden dinî çağrıdır.

Salâ ne zaman okunur?

Cuma, bayram, cenaze ve bazı kandil veya Ramazan gecelerinde okunur; uygulama bölgeye göre değişir.

Salavat getirmenin delili nedir?

Ahzâb Suresi (33/56) ve Müslim’deki hadis (Salât) salavatı emreder ve mükâfatını bildirir.

Salâ bid’at midir?

Ehl-i Sünnet âlimlerinin çoğuna göre salavat getirmek meşrudur; salânın zamanı ve biçimi örfe bırakılan bir uygulamadır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 7 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Salâ" ve "Salavât" maddeleri; Müslim, Salât; Ahzâb Suresi (33/56); Diyanet İşleri Başkanlığı açıklamaları (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →