Necaset Çeşitleri: Galîz ve Hafif

Fıkıhta temizliğin karşıtı olan kirliliğe necaset denir. Necaset iki ana başlıkta ele alınır: hükmî necaset ve hakiki necaset.

Hükmî necaset

Gözle görülen bir kirlilik olmadığı hâlde, kişinin ibadet edemeyecek durumda olması hâline hükmî necaset (hades) denir. Abdestsizlik “küçük hades”, gusül gerektiren hâl ise “büyük hades” olarak adlandırılır. Bu kirlilik abdest, gusül veya teyemmümle giderilir.

Hakiki necaset

Bedene, elbiseye veya namaz kılınacak yere bulaşan, maddî olarak var olan kirliliktir. Hanefî mezhebi hakiki necaseti ağırlık derecesine göre ikiye ayırır.

Galîz (ağır) necaset

• İnsandan çıkan idrar, gaita, meni, hayız ve nifas kanı, ağız dolusu kusmuk.
• Akan kan ve iltihap.
• Eti yenmeyen hayvanların idrar ve dışkısı.
• Domuzun her parçası.
• Kanı akıtılmadan ölmüş hayvanın eti.
• Köpeğin salyası.
• Tavuk, kaz ve ördeğin dışkısı.
• Alkollü içecekler.

Affedilen miktar: Galîz necasetin katı olanı bir dirhem (yaklaşık 3,5 gram, avuç çukuru kadar) ağırlığı, sıvı olanı ise avuç içi kadar bir alanı aşmazsa namaza engel olmaz. Bu, temizlenmesine gerek olmadığı anlamına gelmez; temizlenmesi gerekir, fakat o hâliyle kılınan namaz geçersiz olmaz.

Hafif necaset

• Eti yenen hayvanların (koyun, keçi, sığır, deve) idrarı.
• Atın idrarı.
• Eti yenmeyen kuşların (kartal, atmaca gibi) dışkısı.

Affedilen miktar: Hafif necaset, bulaştığı elbisenin veya uzvun dörtte birinden az ise namaza engel olmaz. Örneğin bir kolu kirlenen elbisede, o kolun dörtte birinden az bir alan hafif necaset taşıyorsa namaz geçerli olur.

Necaset sayılmayanlar

• Balık ve kanı akmayan hayvanların bedeni.
• Sinek, sivrisinek, karınca gibi kanı akmayan küçük canlıların bedeni ve suya düşmesi.
• Kedi, koyun, sığır gibi eti yenen veya evde bulunan hayvanların tükürüğü ve terinin abdesti bozmaması (elbiseye değmesi hâlinde ölçüye bakılır).
• Menî ve kan dışındaki beden salgıları olan ter ve gözyaşı.
• Kurumuş ve eseri kalmamış necasetin bulunduğu toprak; güneş ve rüzgârla temizlenmiş sayılır.

Mezhep farkı

Galîz–hafif ayrımı Hanefî mezhebine özgüdür. Şâfiî mezhebinde necaset bu şekilde derecelendirilmez; az da olsa necasetin temizlenmesi gerekir ve affedilen miktar kavramı çok daha sınırlıdır. Bu sebeple Şâfiî mezhebine bağlı kişinin elbisesindeki az bir necasetle namaz kılması câiz görülmez.

Temizleme usulü için Necaset Nasıl Temizlenir sayfasına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Galîz ve hafif necaset ne demek?

Hanefî mezhebinde necaset ağırlığına göre ikiye ayrılır. Galîz necasette affedilen miktar bir dirhem, hafif necasette bulaştığı yerin dörtte birinden az olmasıdır.

Elbisemde az miktarda kan varsa namaz kılabilir miyim?

Kan galîz necasettir; bir dirhem, yani yaklaşık avuç çukuru kadar miktarı aşmazsa namaz geçerli olur. Yine de temizlenmesi gerekir.

Ter necis midir?

Değildir. İnsanın teri ve gözyaşı necaset sayılmaz; elbiseye değmesi namaza engel olmaz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 23 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara 2/173; Mâide 5/3, 90; Müddessir 74/4; Buhârî, Vudû 55; Müslim, Tahâret 89. Hanefî mezhebi esas alınmış, Şâfiî farkı belirtilmiştir.