Su Çeşitleri ve Temizleyici Suyun Şartları

Abdest ve gusül, yalnızca temizleyici nitelikte bir su ile geçerli olur. Fıkıhta sular, temizleyici olup olmamaları bakımından sınıflandırılmıştır.

Mutlak su (temiz ve temizleyici)

Hiçbir katkı olmaksızın “su” denince anlaşılan sulara mutlak su denir: yağmur suyu, kar ve dolu suyu, kaynak suyu, nehir, göl, kuyu ve deniz suyu, çeşme suyu. Bu suların hepsiyle abdest ve gusül geçerlidir. Deniz suyunun tuzlu olması temizleyiciliğine engel değildir. Kaynağı kirlenmemiş şebeke suyu da mutlak su hükmündedir.

Suya, kendi tabiatında bulunan kireç, kükürt, yosun, toprak veya yaprak gibi şeylerin karışması, suyun mutlak olma niteliğini bozmaz. Ancak bunlar suyu çamur veya çorba kıvamına getirecek kadar yoğunsa artık su adını kaybeder.

Mukayyed su (temiz fakat temizleyici olmayan)

Bir maddenin karışmasıyla adı değişen ve artık “su” değil “başka bir sıvı” olarak anılan sıvılardır: gül suyu, meyve suyu, çay, kahve, şerbet, süt, sirke, ayran, ağaç ve bitki özsuları, erimiş kar suyu dışındaki karışımlar. Bunlar temizdir, içilebilir ve kullanılabilir; fakat abdest ve gusülde kullanılamaz. Karpuz veya üzüm suyuyla abdest alınmaz.

Kullanılmış su (mâ-i müsta’mel)

Abdest veya gusülde bedenden ayrılmış su kullanılmış su sayılır. Hanefî mezhebine göre bu su temizdir, fakat temizleyici değildir; yani onunla ikinci kez abdest alınmaz. Bu sebeple küvette veya leğende biriken sudan yeniden alıp abdest almaktan kaçınılır. Duş altında yıkanan kişi için böyle bir sorun oluşmaz, çünkü su akıp gider.

Necis su

İçine necaset karışan ve bu sebeple rengi, kokusu veya tadı değişen su necis olur; ne abdestte ne temizlikte kullanılır. Az miktarda durgun suya necaset düşmesi hâlinde su necis kabul edilir. Büyük havuz ve akarsularda ise necasetin etkisi görülmedikçe su temiz sayılır. Fıkıh kitaplarında “büyük havuz” için yaklaşık on arşın kare yüzey ölçüsü verilmiştir.

Akarsu ve durgun su

Akarsu, içine necaset karışsa dahi rengi, tadı ve kokusu değişmedikçe temiz kabul edilir; çünkü akış necaseti sürükler. Durgun suda ise miktar ve etki ölçüsüne bakılır. Kuyuya necaset düşmesi hâlinde belirli miktarda suyun çıkarılması gerektiği belirtilmiştir.

Musluk suyu, artılmış su, arıtma cihazları

Şebeke suyu, arıtma cihazından geçmiş su, damacana suyu ve saf su mutlak su hükmündedir; abdest ve gusülde kullanılabilir. Deterjan veya sabun karışmış su, adı değişecek kadar yoğun değilse yine su hükmündedir; ancak temiz su varken bu sudan kaçınmak daha uygundur.

Karla temizlik

Kar ve buz, eriyip su hâline gelmedikçe abdeste elverişli değildir. Bedende su etkisi oluşturacak kadar eriyip ıslaklık meydana getirirse geçerli olur; aksi hâlde teyemmüm gündeme gelir.

Sık Sorulan Sorular

Deniz suyu ile abdest alınır mı?

Alınır. Deniz suyu mutlak su hükmündedir; tuzlu olması temizleyiciliğini engellemez.

Gül suyu veya meyve suyu ile abdest olur mu?

Olmaz. Bunlar mukayyed su sayılır; temiz olsalar da abdest ve gusülde kullanılamaz.

Küvette biriken su ile abdest alınır mı?

Bedenden ayrılmış su kullanılmış su sayılır ve Hanefî mezhebine göre temizleyici değildir; onunla yeniden abdest alınmaz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 23 Eylül 2026 · Kaynaklar: Furkān 25/48; Enfâl 8/11; Buhârî, Vudû 68; Müslim, Tahâret 87; Tirmizî, Tahâret 52 (deniz suyu rivayeti). Hanefî fıkhı esas alınmıştır.