Arafat Vakfesi Nasıl Yapılır? Vakti, Şartları ve Arefe Duaları

Arafat vakfesi, Zilhicce’nin dokuzuncu günü (arefe günü) öğle vaktinden bayram sabahı tan yeri ağarıncaya kadar olan süre içinde, bir an bile olsa Arafat sınırları içinde bulunmaktır. Haccın en büyük rüknüdür. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) “Hac Arafat’tır.” buyurmuştur (Tirmizî, Hac; Ebû Dâvûd, Menâsik; Nesâî, Menâsik). Bu vakte yetişemeyen kimse o yıl hacca yetişememiş olur ve başka hiçbir şey bu eksikliği telafi etmez.

Arafat Neresidir?

Arafat, Mekke’nin yaklaşık yirmi beş kilometre güneydoğusunda, Harem sınırları dışında kalan geniş bir ovadır. Sınırları levhalarla belirlenmiştir. Ovanın ortasındaki küçük tepe Cebel-i Rahme (Rahmet Dağı) olarak bilinir. Peygamberimiz Veda Haccı’nda bu tepenin eteğinde vakfe yapmış ve “Ben burada vakfe yaptım; Arafat’ın tamamı vakfe yeridir.” buyurmuştur (Müslim, Hac). Dolayısıyla tepeye çıkmak gerekmez; çadırda yapılan vakfe tam ve geçerlidir.

Yalnızca “Urene vadisi” Arafat’tan sayılmaz. Nemîre Mescidi’nin ön kısmı bu vadide kaldığından, mescidin o bölümünde bekleyip Arafat’a hiç girmeyen kişinin vakfesi geçerli olmaz.

Vakfenin Şartları

1. Hac için ihramlı olmak.
2. Belirlenen vakitte bulunmak: Arefe günü güneşin tepe noktasını geçmesinden (zeval) bayram sabahı fecre kadar.
3. Arafat sınırları içinde bulunmak.

Vakfe için niyet, abdest, ayakta durmak veya uyanık olmak şart değildir. Uyuyan, baygın olan, hatta orasının Arafat olduğunu bilmeden geçen kişi bile vakfeyi yerine getirmiş sayılır. Adetli ve lohusa kadınların vakfesi de tamdır. Bununla birlikte vakfeyi abdestli, kıbleye yönelmiş ve şuurlu biçimde dua ederek geçirmek sünnettir.

Vakfenin Vacibi

Gündüz Arafat’ta bulunan kimsenin, güneş batıncaya kadar orada kalması Hanefi mezhebine göre vaciptir. Güneş batmadan Arafat sınırlarından çıkan ve geri dönmeyen kişiye dem gerekir. Arafat’a ancak gece ulaşabilen kişinin ise kısa bir süre bulunması yeterlidir; ceza gerekmez.

Arefe Günü Adım Adım

• Terviye günü (8 Zilhicce) Mekke’de ihrama girilir. Sünnet olan o gün Mina’ya gidip geceyi orada geçirmektir; günümüzde kafilelerin çoğu yoğunluk sebebiyle doğrudan Arafat’a hareket eder.
• Arefe günü öğle vakti girince öğle ve ikindi namazları, öğle vaktinde birleştirilerek (cem-i takdim) kılınır. Hanefi mezhebine göre bu cem için namazın Nemîre Mescidi’nde imamla kılınması şartı bulunmakla birlikte, İmam Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed’e göre çadırlarda cemaatle veya tek başına kılanlar da cem edebilir; uygulama bu yöndedir.
• Namazdan sonra vakfe yapılır: Kıbleye dönülür, telbiye, tekbir, tehlil, salavat getirilir; tövbe ve dua edilir.
• Güneş battıktan sonra akşam namazı kılınmadan Müzdelife’ye hareket edilir.

Arafat’ta Nasıl Dua Edilir?

Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Duanın en hayırlısı arefe günü yapılan duadır. Benim ve benden önceki peygamberlerin söylediği en hayırlı söz şudur: Lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr.” (Tirmizî, Deavât). Bir başka hadiste, Allah’ın arefe gününden daha çok kulunu cehennemden azat ettiği bir gün bulunmadığı bildirilir (Müslim, Hac).

Bu saatler ömürde belki bir kez yaşanır. Şu öneriler vakti verimli kılar:

• Yolculuktan önce bir dua listesi hazırlayın: kendiniz, aileniz, vefat etmiş yakınlarınız, dua isteyenler ve bütün ümmet için.
• Önce hamd ve salavat ile başlayın, günahlarınızı tek tek hatırlayarak tövbe edin.
• Duayı kendi dilinizle, içtenlikle yapın; ezber metinleri anlamadan okumakla yetinmeyin.
• Vakti sohbet, fotoğraf çekimi ve telefonla geçirmeyin.
• Sıcağa karşı gölgede kalın, bol su için; hastalanıp vakfeyi baygın geçirmek büyük kayıptır.

Arafat’a Çıkmadan Önce Hazırlık

Arafat günü öncesinde hafif yiyecekler, yeterli su, şemsiye, küçük bir seccade ve düzenli kullanılan ilaçlar küçük bir çantaya konmalıdır. Çadırlar kalabalık olduğundan kıymetli eşyaları Mekke’deki otelde bırakmak daha güvenlidir. Kafile görevlisinin telefon numarası ve çadır bölgesini gösteren kart mutlaka üzerinizde bulunsun; Arafat’ta kaybolan kişi vaktinin önemli bir kısmını yol aramakla geçirebilir. Bir gün önceden dinlenmiş olmak, vakfe saatlerinde zihnin ve kalbin uyanık kalmasına yardımcı olur.

Veda Hutbesi’nin Okunduğu Yer

Peygamber Efendimiz, yüz bini aşkın sahabeye hitap ettiği Veda Hutbesi’ni Arafat’ta irad etmiştir. Can, mal ve namus dokunulmazlığı, faizin ve kan davalarının kaldırılması, kadınların hakları ve Kur’an’a sarılma gibi evrensel ilkeler bu hutbede ilan edilmiştir (Müslim, Hac). Arafat’ta duran hacı, bu mesajların da muhatabı olduğunu hatırlamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Arafat vakfesine yetişemeyen ne yapar?

Vakfeye hiç yetişemeyen kişinin haccı o yıl gerçekleşmemiş olur. Bu kişi umre fiillerini (tavaf ve sa’y) yaparak ihramdan çıkar ve sonraki yıllarda haccını kaza eder.

Arafat’ta oruç tutulur mu?

Arefe günü orucu hacda olmayanlar için çok faziletlidir (Müslim, Sıyâm). Hacılar için ise dua ve ibadete güç yetirebilmek amacıyla oruç tutmamak daha uygundur; Peygamberimiz de Arafat’ta oruçlu değildi (Buhârî, Hac; Müslim, Sıyâm).

Cebel-i Rahme’ye çıkmak gerekir mi?

Hayır. Tepeye çıkmanın ayrı bir fazileti olduğuna dair sahih bir rivayet yoktur. Kalabalıkta tepeye tırmanmaya çalışmak hem tehlikeli hem de vakit kaybıdır; çadırda huzurla dua etmek daha hayırlıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Tirmizî, Hac; Ebû Dâvûd, Menâsik; Nesâî, Menâsik; Müslim, Hac; Tirmizî, Deavât; Müslim, Sıyâm; Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac İlmihali; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Arafat” maddesi