İddet Nedir? Boşanma ve Vefat İddetinin Süresi ve Hükümleri

İddet, evliliği boşanma veya eşin vefatı ile sona eren kadının, yeniden evlenebilmek için beklemesi gereken süredir. Boşanan ve âdet gören kadının iddeti üç âdet (kurû), eşi vefat eden kadının iddeti dört ay on gün, hamile kadının iddeti ise doğuma kadardır. Âdet görmeyen kadının iddeti üç aydır. Zifaf olmadan boşanan kadına ise iddet gerekmez.

İddetin Kur’an’daki Dayanakları

İddet hükümleri doğrudan Kur’an ayetleriyle belirlenmiştir:

• Boşanan kadın: “Boşanmış kadınlar kendi kendilerine üç kurû beklerler” (Bakara 2/228).
• Kocası vefat eden kadın: “Sizden ölenlerin geride bıraktıkları eşler, kendi kendilerine dört ay on gün beklerler” (Bakara 2/234).
• Âdetten kesilmiş ve henüz âdet görmemiş kadın: Üç ay beklerler (Talâk 65/4).
• Hamile kadın: İddeti doğum yapmasıyla sona erer (Talâk 65/4).
• Zifaftan önce boşanan kadın: Ona iddet gerekmez (Ahzâb 33/49).

“Kurû” Kelimesinin Anlamı

Bakara Suresi’ndeki “kurû” kelimesi Arapçada hem âdet hem de temizlik dönemi anlamına gelir. Hanefî ve Hanbelî mezheplerine göre burada kastedilen âdettir; buna göre kadın, boşandıktan sonra üç âdet görüp üçüncü âdetinden temizlenince iddeti sona erer. Şâfiî ve Mâlikî mezheplerine göre ise kurû temizlik dönemidir. Bu farklılık iddetin süresinde birkaç günlük değişiklik yaratabilir.

İddetin Hikmetleri

İddet, pek çok hikmeti barındıran bir düzenlemedir:

1. Neslin korunması: Kadının hamile olup olmadığının anlaşılması, soy karışıklığının önlenmesi.
2. Barışma imkânı: Ric’î boşanmada iddet süresi, eşlerin tekrar düşünmesi ve yeni bir nikâha gerek kalmadan barışabilmesi için bir fırsattır. Talâk Suresi’nde, belki Allah bundan sonra yeni bir durum ortaya çıkarır buyrulur (Talâk 65/1).
3. Evliliğe saygı: Evlilik gibi köklü bir bağın ardından hemen yeni bir evliliğe geçilmemesi, bu birliğin değerini hatırlatır.
4. Vefata vefa: Eşi vefat eden kadının belli bir süre yas tutması, merhuma ve ailesine saygının ifadesidir.

İddet Bekleyen Kadının Hakları

İddet, kadın için bir bekleme süresi olduğu kadar, bazı hakların da korunduğu bir dönemdir:

• Nafaka: Ric’î boşanmada iddet bekleyen kadının nafakası kocasına aittir. Bâin boşanmada Hanefî mezhebine göre de nafaka ve mesken hakkı devam eder. Hamile kadının nafakası doğuma kadar sürer (Talâk 65/6).
• Mesken: Kur’an, boşanmış kadınların iddet süresince evlerinden çıkarılmamasını emreder (Talâk 65/1).
• Mehir: Ödenmemiş mehir, boşanma veya vefat ile muaccel hâle gelir.
• Miras: Ric’î boşanmada iddet bitmeden koca vefat ederse kadın ona mirasçı olur.

Vefat iddetinde nafaka

Kocası vefat eden kadına, Hanefî mezhebine göre iddet süresince ayrıca nafaka verilmez; çünkü kadın kocasının terekesinden miras payını alır. Ancak mehrinin ödenmemiş kısmı terekeden öncelikle ödenir.

Vefat İddetinde Yas (İhdâd)

Kocası vefat eden kadın, iddet süresince süslenmekten kaçınır. Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur: “Allah’a ve ahiret gününe iman eden bir kadının, kocası dışında bir ölü için üç günden fazla yas tutması helal olmaz. Kocası için ise dört ay on gün yas tutar” (Buhârî; Müslim).

Yas döneminde kadın; süslü, dikkat çekici elbiseler giymez, takı takmaz, makyaj yapmaz ve koku sürünmez. Ancak temizlik, yıkanma, saç tarama gibi ihtiyaçlar serbesttir. Yas, kadını eve hapsetmek anlamına gelmez; Hanefî mezhebine göre vefat iddeti bekleyen kadın, geçimi için çalışmak, tedavi, alışveriş gibi ihtiyaçlarını karşılamak üzere gündüz dışarı çıkabilir, geceyi evinde geçirir. Zorunlu durumlarda başka bir eve taşınabilir.

Halk arasında iddet bekleyen kadının hiç dışarı çıkmaması, telefonla bile konuşmaması, siyah giymesinin zorunlu olduğu gibi inanışlar yaygındır; ancak bunların sahih bir dinî dayanağı yoktur. Yas döneminde kadının akraba ve komşularıyla görüşmesi, taziyeleri kabul etmesi, dua ve Kur’an ile teselli bulması mümkündür. Çevresindekilerin de bu dönemde ona maddi ve manevi destek olması, özellikle yetim kalan çocuklarıyla ilgilenmesi büyük bir sevaptır.

İddet Süresince Evlenme Teklifi

İddet bekleyen kadınla evlenmek haramdır ve bu sürede kıyılan nikâh geçersizdir. Vefat iddeti bekleyen kadına açıkça evlenme teklif edilemez; ancak Kur’an, üstü kapalı bir şekilde niyet belirtmeye izin verir (Bakara 2/235). Ric’î boşanmada iddet bekleyen kadına ise hiçbir şekilde teklifte bulunulamaz; çünkü evlilik bağı henüz tamamen kopmamıştır.

Türk Medeni Kanunu’nda Bekleme Süresi

Türk Medeni Kanunu’nda da kocası ölen veya evliliği sona eren kadın için üç yüz günlük bir bekleme süresi öngörülmüştür. Bu süre, doğumla veya kadının hamile olmadığının tıbben belgelenmesiyle mahkeme kararıyla kaldırılabilir. Dinî iddet ile kanuni bekleme süresi farklı hükümler olduğundan her ikisinin de ayrıca gözetilmesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular

İddet bekleyen kadın işe gidebilir mi?

Vefat iddeti bekleyen kadın, geçimi için gerekiyorsa gündüz işe gidebilir. Boşanma iddetinde de zaruri ihtiyaçlar için çıkmak mümkündür; ayrıntılar için müftülüğe danışılabilir.

Resmî nikâhı olmayan kadın da iddet bekler mi?

Evet. İddet dinî nikâhın sonucudur; resmî nikâh olsun olmasın, zifaf gerçekleşmiş bir evliliğin sona ermesinde iddet gerekir.

Hamile kadının kocası vefat ederse iddeti ne zaman biter?

Âlimlerin çoğunluğuna göre hamile kadının iddeti, vefat durumunda da doğumla sona erer.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/228, 234-235); Talâk Suresi (65/1, 4, 6); Ahzâb Suresi (33/49); Buhârî, Talâk; Müslim, Talâk (vefat yası hadisi); Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal II; Türk Medeni Kanunu, md. 132