Anne Babası Boşanmış Evlat: İkisine Karşı Adil Olmanın Yolu

Anne babası boşanmış evlat, her ikisine karşı da saygı, iyilik ve ziyaret görevini sürdürür; boşanma, anne veya baba hakkını ortadan kaldırmaz. Evladın taraf tutmaya zorlanması doğru değildir; o, ikisinin de evladıdır. Anne babaya düşen görev ise çocuğu çatışmalarının aracı hâline getirmemek, diğer ebeveyni kötülememek ve çocuğun her iki tarafla ilişkisini desteklemektir.

Boşanma Evlat Hakkını Değiştirmez

İslam, boşanmayı zorunlu hâllerde başvurulan meşru bir çözüm olarak kabul eder. Ancak evlilik bağı sona erse de anne ve babalık bağı ömür boyu devam eder. Kur’an’ın anne babaya iyilik emri, onların birbirleriyle ilişkisinin nasıl olduğuna bağlı değildir. Boşanmış bir baba da evladının iyiliğini hak eden bir babadır, boşanmış bir anne de. Evladın “annem babamı terk etti” veya “babam annemi mağdur etti” gerekçesiyle birine karşı saygısızlık etmesi, İsrâ Suresi’ndeki “öf bile deme” emrine aykırıdır (İsrâ Suresi, 17/23).

Anne Babaya Düşen Sorumluluklar

Boşanma sürecinde ve sonrasında en çok zarar görenler çoğu zaman çocuklardır. Kur’an, boşanma bahsinde bile çocukların hakkını gözetir: “Hiçbir anne çocuğu sebebiyle, hiçbir baba da çocuğu sebebiyle zarara uğratılmasın.” (Bakara Suresi, 2/233). Bu ilke ışığında boşanmış anne babalar:

• Çocuğun yanında diğer ebeveyni kötülememeli, onun hakkında olumsuz konuşmamalı,
• Çocuğu bilgi taşıyıcı veya casus olarak kullanmamalı,
• Çocuğun diğer ebeveynle görüşmesini engellememeli, aksine teşvik etmeli,
• Nafaka ve masraf konusundaki anlaşmazlıkları çocuğa yansıtmamalı,
• Çocuğun sevgisini kazanmak için yarışa girip onu şımartmamalı,
• Önemli kararlarda (okul, sağlık, din eğitimi) mümkün olduğunca birlikte hareket etmelidir.

Babanın boşandıktan sonra da çocuğunun nafakasını ödemesi dini bir yükümlülüktür (Bakara Suresi, 2/233; Talâk Suresi, 65/6). Nafakayı ödememek, hem çocuğun hem de onu yetiştiren annenin hakkını çiğnemektir.

Çocuk ve Genç Evladın Durumu

Küçük yaştaki çocuklar, boşanmayı kendi hatalarıyla ilişkilendirebilir, suçluluk ve kaygı duyabilir. Onlara boşanmanın kendi suçları olmadığını, anne ve babalarının onları sevmeye devam ettiğini açıkça söylemek gerekir. Çocukların duygusal tepkileri, okul başarısındaki düşüş, içe kapanma veya öfke gibi belirtiler dikkatle izlenmeli, gerektiğinde bir çocuk psikoloğundan destek alınmalıdır.

Yetişkin Evladın Sorumlulukları

1. Taraf tutmamak: Boşanmanın sebeplerini yargılamak evladın görevi değildir. Haklı veya haksız olanı Allah bilir; evlat, her ikisine de saygı gösterir.
2. İkisini de ziyaret etmek: Bayramlarda, özel günlerde ve sıradan zamanlarda her iki ebeveyni de aramak ve ziyaret etmek.
3. Bilgi taşımamak: Birinin söylediklerini diğerine aktarmamak, eski yaraları deşmemek.
4. İhtiyaç hâlinde ikisine de bakmak: Yaşlandıklarında ve muhtaç olduklarında her ikisinin de nafaka ve bakımını üstlenmek.
5. Kendi evliliğini korumak: Anne babanın yaşadığı acıların kendi ailesine gölge düşürmesine izin vermemek.

Bir Ebeveynin Diğerine Karşı Kışkırtması

Bazı durumlarda boşanmış anne veya baba, çocuğunun diğer ebeveynle görüşmesinden rahatsız olur ve onu kışkırtmaya çalışır. Bu durumda evlat, kışkırtan ebeveyne saygısızlık etmeden, diğer ebeveynle ilişkisini sürdürme hakkını ve görevini korur. Çünkü anne veya babadan birinin, evladından diğerini terk etmesini istemesi meşru bir istek değildir ve bu konuda itaat gerekmez. “Yaratana isyan olan yerde yaratılana itaat yoktur” ilkesi (Buhârî, Ahkâm; Müslim, İmâre) burada da geçerlidir; çünkü anne veya babayla bağı koparmak Allah’ın emrine aykırıdır.

Yeni Eşler ve Üvey Aile

Anne veya baba yeniden evlendiğinde, evlat üvey anne veya üvey babayla yeni bir ilişki kurmak durumunda kalır. Üvey anne ve üvey baba, evlilikle birlikte kişinin mahremi olur (Nisâ Suresi, 4/22-23’ten çıkan hükümle). Evlat, onlara da anne veya babasının eşi olarak saygı göstermeli; ancak onları gerçek anne veya babasının yerine koymak zorunda değildir. Üvey ebeveynler de evladı kazanmak için sabırlı olmalı, onun asıl anne babasıyla bağını koparmaya çalışmamalıdır. Üvey kardeşlerle de iyi geçinmek, yeni ailenin huzuru için önemlidir.

Kırgınlıkları İyileştirmek

Boşanma sürecinde yaşanan acılar, evladın bir ebeveyne karşı kırgınlık beslemesine yol açabilir. Terk edilmişlik, ihmal veya haksızlık duyguları gerçek olabilir. Bu duyguları bastırmak yerine tanımak, gerektiğinde bir uzmanla konuşmak ve zamanla affa doğru yol almak, kişinin kendi huzuru için de gereklidir. Affetmek, yaşananları onaylamak değil, geçmişin bugünü yönetmesine izin vermemektir. Kur’an, affedip hoş görenlere Allah’ın mağfiretini hatırlatır (Nûr Suresi, 24/22). Anne veya babasıyla barışan evlat, hem kendine hem de gelecek kuşaklara şifa olur.

Sık Sorulan Sorular

Babam bizi terk etti ve hiç ilgilenmedi, yine de ona iyilik etmek zorunda mıyım?

Babanızın ihmali onun vebalidir; sizin ona karşı iyilik görevinizi ortadan kaldırmaz. Ancak iyiliğin ölçüsü, yaşadıklarınızı göz ardı etmeyi gerektirmez. Asgari saygı, selam ve ihtiyaç hâlinde yardım, sizden beklenen görevdir.

Annem babamla görüşmemi istemiyor, ne yapmalıyım?

Annenize saygıyla durumu açıklayın; babanızla görüşmenizin ona olan sevginizi azaltmadığını anlatın. Babanızla ilişkinizi sürdürmek dini bir görevdir ve bu konuda annenize itaat etmeniz gerekmez.

Boşanmış anne babamdan hangisinin yanında kalmalıyım?

Küçük çocukların velayeti ve bakımı konusunda hukuki ve fıkhi düzenlemeler vardır. Yetişkin evlat ise kendi tercihine göre yaşar; nerede yaşarsa yaşasın, her iki ebeveyne karşı görevlerini yerine getirmelidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: İsrâ Suresi (17/23); Bakara Suresi (2/233); Talâk Suresi (65/6); Nisâ Suresi (4/22-23); Nûr Suresi (24/22); Buhârî, Ahkâm; Müslim, İmâre (yaratana isyanda itaat yok)