İsm-i Âzam Nedir? İsm-i Âzam Duası Hakkında Sahih Bilgiler

Kısa cevap: İsm-i âzam, “Allah’ın en büyük ismi” demektir. Hadislerde, Allah’a bu isimle dua edildiğinde duanın kabul olunacağı, bir şey istendiğinde verileceği bildirilmiştir. Hangi isim olduğu ise kesin olarak belirtilmemiştir. Sahih rivayetlerde ism-i âzamın belirli ayetlerde ve belirli dua cümlelerinde bulunduğu haber verilir; bu rivayetlerin ortak paydası “Allah” lafzı, tevhid ifadesi (“Lâ ilâhe illâ Hû”) ile “el-Hayy” ve “el-Kayyûm” isimleridir. Âlimlerin çoğunluğu ism-i âzamın “Allah” lafza-i celâli olduğu görüşündedir.

Konuyla İlgili Hadisler

Büreyde hadisi

Resûlullah (s.a.v.), bir adamın şöyle dua ettiğini işitti: “Allah’ım! Senden, Senin Allah olduğuna, Senden başka ilah bulunmadığına, bir ve tek, hiçbir şeye muhtaç olmayan (Samed), doğurmamış ve doğmamış, hiçbir dengi bulunmayan olduğuna şehadet ederek istiyorum.” Bunun üzerine “Bu kişi Allah’a, kendisiyle istendiğinde verdiği, dua edildiğinde kabul ettiği en büyük ismiyle dua etti” buyurdu (Ebû Dâvûd, Vitr 23; Tirmizî, Deavât 64; İbn Mâce, Duâ 9). Hadis âlimleri bu rivayeti sahih kabul etmiş; İbn Hacer, bu konudaki rivayetlerin senet bakımından en sağlamının bu olduğunu belirtmiştir.

Enes hadisi

Bir başka zat namazdan sonra şöyle dua etmişti: “Allah’ım! Hamd Sana mahsustur, Senden başka ilah yoktur, Sen Mennân’sın, göklerin ve yerin eşsiz yaratıcısısın. Ey celâl ve ikram sahibi! Ey Hayy, ey Kayyûm! Senden istiyorum.” Efendimiz yine “Allah’a ism-i âzamı ile dua etti” buyurdu (Ebû Dâvûd, Vitr 23; Nesâî, Sehv 58; İbn Mâce, Duâ 9).

Ayetlere işaret eden hadisler

Esmâ bint Yezîd’in rivayetine göre ism-i âzam şu iki ayettedir: “İlahınız tek bir ilahtır; O’ndan başka ilah yoktur, O Rahmân’dır, Rahîm’dir” (Bakara Suresi, 2/163) ve Âl-i İmrân Suresi’nin başı: “Allah, kendisinden başka ilah olmayan, Hayy ve Kayyûm olandır” (3/1-2) (Ebû Dâvûd, Vitr 23; Tirmizî, Deavât 65; İbn Mâce, Duâ 9). Ebû Ümâme’den gelen rivayette ise Bakara, Âl-i İmrân ve Tâhâ surelerinde olduğu bildirilir (İbn Mâce, Duâ 9); âlimler bu üç surenin ortak ifadesinin “el-Hayyü’l-Kayyûm” olduğuna dikkat çekmişlerdir (Bakara 2/255, Âl-i İmrân 3/2, Tâhâ 20/111). Bu iki rivayetin senetleri hakkında bazı tenkitler bulunmakla birlikte hasen kabul edenler de vardır.

Âlimlerin Görüşleri

• “Allah” lafzıdır: Âlimlerin çoğunluğunun görüşüdür. Çünkü bu isim bütün güzel isimlerin anlamını kendinde toplar, başkasına verilmez ve yukarıdaki rivayetlerin hepsinde ortak olarak geçer. İmam Ebû Hanîfe’den de bu görüş nakledilir.
• “el-Hayyü’l-Kayyûm”dur: Ayetlere işaret eden hadislere dayanır. Nevevî ve İbn Kayyim gibi âlimler bu görüşe meyletmiştir.
• Belirli bir isim değildir: Taberî ve bazı âlimlere göre Allah’ın bütün isimleri büyüktür; kul hangi isimle, kalbi Allah’tan başka her şeyden kesilmiş olarak tam bir ihlasla dua ederse, o isim onun için ism-i âzamdır. Nitekim hadislerdeki ortak nokta isimlerden çok, güçlü bir tevhid ikrarıdır.
• Gizlenmiştir: Kadir gecesi ve cuma günündeki icabet saati gibi, kulların bütün isimlerle dua etmesi için gizli tutulmuştur.

Bu Bilgi Nasıl Uygulanır?

Hadislerin öğrettiği açıktır: Duaya Allah’ın birliğini ikrar ederek ve O’nu yüce isimleriyle anarak başlamak. Uygulamada:

1. Duanıza yukarıdaki iki sahâbînin dua cümleleriyle (anlamlarını düşünerek) başlayabilirsiniz.
2. Âyetü’l-Kürsî’yi ve İhlâs Suresi’ni okuyup ardından dua edebilirsiniz; ikisi de hadislerde işaret edilen ifadeleri içerir.
3. Sıkıntı anlarında “Yâ Hayyü yâ Kayyûm, bi-rahmetike estağîs” (Ey Hayy ve Kayyûm olan! Rahmetinle yardım istiyorum) diyebilirsiniz; Resûlullah’ın sıkıntılı anlarda böyle dua ettiği nakledilir (Tirmizî, Deavât 91).
4. Hz. Yunus’un duası da güçlü bir tevhid ve tenzih ifadesi taşır: “Senden başka ilah yoktur; Seni tenzih ederim; ben gerçekten zalimlerden oldum.” Bu dua ile dua eden Müslümanın duasının kabul olunacağı bildirilmiştir (Tirmizî, Deavât 81).

Yanlış İnanışlar

• “İsm-i âzamı bilen her istediğini yaptırır.” İsm-i âzam bir sihir sözü veya şifre değildir. Hadisler, ihlasla ve tevhid bilinciyle yapılan duanın kabule yakınlığını anlatır. Haram yiyen, zulmeden birinin bu lafızları söylemesi duanın diğer şartlarını ortadan kaldırmaz.
• “İsm-i âzamı yalnızca bazı özel kişiler bilir, ücret karşılığı öğretir.” Dinimizde gizli, parayla satılan bilgi yoktur. Konuyla ilgili ne varsa hadis kitaplarında herkese açıktır.
• Tılsım, vefk ve muska olarak yazmak. İsm-i âzam adı altında satılan harf ve rakam tabloları, anlaşılmaz sembollerin sünnette dayanağı yoktur; bunlardan uzak durulmalıdır.
• Süleyman’ın (a.s.) veziri kıssası. Belkıs’ın tahtını getiren “kitaptan ilmi olan” kişinin (Neml Suresi, 27/40) ism-i âzamı bildiği tefsirlerde bir yorum olarak geçer; ayette böyle bir ifade yoktur.

Sık Sorulan Sorular

İsm-i âzam duası diye bilinen uzun dua sahih mi?

Dua kitaplarında bu adla yer alan uzun metinlerin çoğu sonradan derlenmiştir; içerikleri güzel niyazlar olabilir ama Peygamberimizden nakledilmiş değildir. Sahih olan, yukarıda anlamı verilen kısa dua cümleleridir.

Bu duaları okudum ama isteğim olmadı; yanlış mı okudum?

Kabul, isteğin aynen verilmesiyle sınırlı değildir; dua ahirete saklanabilir veya bir kötülüğün giderilmesine vesile olabilir. Ayrıca helal kazanç, acele etmemek ve kalp huzuru gibi şartlar da gözetilmelidir.

İsm-i âzamı bilmek için özel bir zikir gerekir mi?

Hayır. Gereken; tevhid bilinci, ihlas ve Allah’ı güzel isimleriyle anarak dua etmektir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/163, 255); Âl-i İmrân Suresi (3/1-2); Tâhâ Suresi (20/111); Neml Suresi (27/40); Ebû Dâvûd, Vitr 23; Tirmizî, Deavât 64, 65, 81, 91; İbn Mâce, Duâ 9; Nesâî, Sehv 58; İbn Hacer, Fethu'l-Bârî; TDV İslâm Ansiklopedisi, "İsm-i A'zam" maddesi