Kâbe Örtüsü (Kisve) Nedir? Tarihi, Yapımı ve Sürre Alayı

Kısa cevap: Kisve, Kâbe’yi dışarıdan saran ve her yıl yenilenen örtüdür. Kâbe’nin örtülmesi İslam’dan önceye kadar uzanan bir gelenektir; Hz. Peygamber (s.a.v.) Mekke’nin fethinden sonra bu uygulamayı sürdürmüştür. Günümüzde kisve siyah ipekten dokunur ve üzerine altın ve gümüş kaplı tellerle ayetler işlenir. Örtünün siyah olması Abbasiler döneminden itibaren yerleşmiştir. Osmanlı döneminde kisve Mısır’da dokunur ve her yıl sürre alayı ile Mekke’ye gönderilirdi. Bugün ise Mekke’deki özel bir fabrikada hazırlanmaktadır.

Kisve Kelimesinin Anlamı

Kisve, Arapçada “elbise, örtü” anlamına gelir. Kâbe’nin örtüsü için özel olarak kullanılır. Osmanlı Türkçesinde “Kisve-i Şerîfe” veya “Puşîde-i Kâbe” olarak da anılmıştır. Kâbe’nin kapısını örten işlemeli perdeye ise “burku” veya “Babü’t-Tevbe perdesi” denir.

Kisvenin Tarihçesi

İslam Öncesi Dönem

Kaynaklarda Kâbe’yi ilk örten kişinin Yemen hükümdarlarından biri olduğu anlatılır. Kureyş kabilesi de Kâbe’yi örtmeyi bir şeref saymış ve örtü masraflarını kabileler arasında paylaşmıştır. Bu dönemde farklı renk ve kumaşlardan örtüler kullanıldığı aktarılır.

Asr-ı Saadet ve Hulefâ-i Râşidîn

Mekke’nin fethinden sonra Hz. Peygamber Kâbe’yi putlardan temizlemiş, ancak örtünme geleneğini sürdürmüştür. Rivayetlere göre Kâbe o dönemde Yemen kumaşıyla örtülmüştür. Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman dönemlerinde Mısır’da dokunan “kabâtî” denilen beyaz kumaşlar kullanılmıştır. Hz. Ömer’in eski örtüyü hacılara dağıttığı da nakledilir.

Emeviler ve Abbasiler

Emeviler döneminde kisve yılda iki kez değiştirilmiş, ipek kumaşlar kullanılmaya başlanmıştır. Abbasiler döneminde farklı renkler denendikten sonra siyah renk yerleşmiş ve günümüze kadar sürmüştür. Siyahın tercih edilmesinde Abbasilerin resmi renginin siyah olmasının etkili olduğu düşünülür. Bir başka pratik açıklama da siyahın tozdan ve kirden etkilenmemesidir.

Memlükler ve Osmanlılar

Memlükler döneminde Mısır’da kisve dokumak için vakıflar kurulmuş, bazı köylerin gelirleri bu işe tahsis edilmiştir. Osmanlılar Mısır’ı aldıktan sonra bu geleneği devralmış ve geliştirmiştir. Kanuni Sultan Süleyman döneminde kisve masrafları için ek vakıflar kurulmuştur. Kisve genellikle Kahire’de dokunur, bazı dönemlerde ise İstanbul’da hazırlanırdı. Kâbe’nin iç örtüsü ve Ravza örtüleri de Osmanlı sultanları tarafından gönderilirdi.

Sürre Alayı Nedir?

Sürre, Osmanlı sultanlarının her yıl Mekke ve Medine halkına, oradaki görevlilere ve fakirlere gönderdiği para ve hediyelerdir. Bu hediyeler, törenle İstanbul’dan uğurlanan ve “sürre alayı” adı verilen bir kafileyle Hicaz’a ulaştırılırdı. Kisve ise Mısır’dan “mahmil” adlı süslü bir develi taht ile gönderilirdi. Sürre alayının İstanbul’dan ayrılışı büyük bir törenle yapılır, halk yollarda toplanarak kafileyi uğurlardı. Bu gelenek, Osmanlı Devleti’nin Harameyn’e hizmeti bir şeref olarak gördüğünü gösterir. Osmanlı padişahlarının “Hâdimü’l-Harameyn” (İki Harem’in Hizmetkârı) unvanını kullanmaları da bu anlayışın ifadesidir.

Günümüzde Kisve Nasıl Yapılır?

XX. yüzyılın ortalarından beri kisve Mekke’de, bu iş için kurulmuş özel bir tesiste hazırlanmaktadır. Yapım süreci yaklaşık bir yıl sürer ve şu aşamalardan geçer:

1. İpek hazırlığı: Yüksek kaliteli ham ipek yıkanır ve siyaha boyanır. Örtünün iç kısmında pamuklu bir astar kullanılır.
2. Dokuma: İpek, makinelerde dokunur. Kumaşın üzerine “Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah”, “Yâ Allah” ve “Sübhânallahi ve bihamdihî sübhânallahi’l-azîm” gibi ifadeler desen olarak işlenir.
3. Kuşak işlemesi: Kisvenin üst kısmını çevreleyen kuşakta, altın ve gümüş kaplı tellerle sülüs hattıyla ayetler işlenir. Bu işleme elle yapılır ve en uzun süren aşamadır.
4. Kapı perdesi: Kâbe kapısının perdesi ayrı olarak ve çok yoğun bir işlemeyle hazırlanır.
5. Montaj: Parçalar birleştirilerek Kâbe’nin ölçülerine uygun hâle getirilir.

Kisve Ne Zaman Değiştirilir?

Kisve, uzun yıllar boyunca her yıl hac mevsiminde, Zilhicce ayının 9. günü, yani hacıların Arafat’ta bulunduğu gün değiştirilirdi. Son yıllarda bu uygulamada değişiklik yapılmış ve değiştirme işlemi hicri yılbaşı olan Muharrem ayının başına alınmıştır. Hac mevsiminde ise kalabalığın etkisinden korumak için kisvenin alt kısmı yukarı kaldırılır ve altı beyaz bir bezle örtülür. Buna halk arasında “Kâbe’nin ihrama girmesi” denir.

Eski Kisvelere Ne Olur?

Değiştirilen kisve parçalara ayrılır. Bu parçalar bazen devlet büyüklerine, kurumlara ve müzelere hediye edilir. Osmanlı döneminde gönderilen kisve parçalarının bir kısmı bugün Topkapı Sarayı Müzesi’nde, Kutsal Emanetler Dairesi’nde sergilenmektedir. Halk arasında kisve parçasının şifa veya bereket getirdiğine dair inanışlar dile getirilse de bunun sahih bir dayanağı yoktur. Kisve parçası tarihî ve manevi hatırası sebebiyle saygıyla korunur; ancak ondan medet umulmaz.

Sık Sorulan Sorular

Kâbe örtüsü neden siyahtır?

Tarihte Kâbe farklı renklerde örtülmüştür. Siyah renk Abbasiler döneminden itibaren yerleşmiş ve gelenek hâline gelmiştir. Dinî bir zorunluluk değildir.

Kisvenin üzerinde hangi ayetler yazılıdır?

Kuşakta hacla ve Kâbe’yle ilgili ayetler bulunur. Bunlar arasında Bakara, Âl-i İmrân ve Hac surelerinden, özellikle Beytullah’ın ve haccın anlatıldığı ayetler yer alır. Kumaşın zemininde ise kelime-i tevhid ve zikir ifadeleri dokunmuştur.

Kâbe örtüsüne dokunmak sünnet midir?

Kisveye dokunmak sünnet olarak belirlenmiş bir ibadet değildir. Hacerü’l-Esved’i istilam ve Mültezem’de dua etmek gibi sünnet olan uygulamalar ayrıdır. Kalabalıkta başkalarına eziyet ederek örtüye ulaşmaya çalışmak doğru değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Ezrakī, Ahbâru Mekke; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kisve" ve "Sürre" maddeleri; Topkapı Sarayı Müzesi, Kutsal Emanetler koleksiyonu